Kon Hollywood gedurende de al twee maanden durende staking van de scenarioschrijvers nog wel even teren op bestaande scripts, met de huidige acteursstaking komen de raderen van de Amerikaanse film- en televisieindustrie nu in één klap volledig tot stilstand. Zonder acteurs valt er eenvoudigweg niet te werken.
Wie al uitzag naar het 200 miljoen dollar dure spektakel Gladiator 2, waarvoor regisseur Ridley Scott deze zomer gigantische Romeinse decors optrok in Marokko en Cyprus, zal extra geduld moeten betrachten. Het Amerikaanse deel van de cast, onder wie sterren als Pedro Pascal en Denzel Washington, kan sinds de afroep van de staking op donderdag geen stap meer verzetten op de set; leden van de Amerikaanse acteursvakbond (praktisch alle Amerikaanse acteurs) hebben zich te houden aan de strikte stakingsregels. Scotts vervolg op zijn gladiatoren-blockbuster uit 2000 zal onherroepelijk vertraging oplopen. Net als de populaire HBO-serie The White Lotus: het derde seizoen speelt zich af op een Thais resort, met weer allerlei Amerikaanse gasten. Deze acteurs blijven voorlopig thuis.
Zelfs als de staking relatief kort duurt, kan het effect enorm zijn: grote producties vragen een jarenlange planning, die kun je niet zomaar even verschuiven. Zo dreigt schaarste op lange termijn. Maar ook voor alle films en series die al wél af zijn, zijn de geplande releases nu ineens gehinderd. De betrokken Amerikaanse steracteurs, zo cruciaal voor de aandacht op de rode loper, mogen geen promotionele activiteiten verrichten; ook weer volgens de vakbondvoorschriften. Dus geen premières, geen interviews. Zo dreigt het filmfestival van Venetië, straks in september, ineens een kale bedoening te worden. De première in Londen van Oppenheimer, de nieuwe film van Christopher Nolan die vanaf volgende week wereldwijd in de bioscopen is te zien, bleek afgelopen donderdag precies samen te vallen met de stakingsoproep en werd voortijdig verlaten door de sterrencast.
Over de auteur
Bor Beekman is sinds 2008 filmredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft recensies, interviews en langere verhalen over de filmwereld
‘Ze moeten zich schamen’, sprak The Nanny-actrice en vakbondsleider Fran Drescher, afgelopen donderdag. Die ‘ze’, is de Alliance of Motion Picture and Television Producers (AMPTP). Deze organisatie onderhandelt over de betaling en arbeidsomstandigheden van medewerkers in de film- en televisieindustrie, namens alle grote studio’s en streamingdiensten, inclusief giganten als Netflix, Disney, Universal en Amazon. Zo ook met de acteursvakbond Sag-Aftra van Drescher (de gefuseerde Screen Actors Guild en de American Federation of Television and Radio Artists), maar die onderhandeling zit muurvast. Strijdpunt zijn – net als bij de onmin tussen de studio’s en de schrijversvakbond – de nabetalingen voor succesvolle producties. Ooit was dit een substantiële inkomstenbron voor veel acteurs, maar in het streamingtijdperk zijn die betalingen flink gekrompen. Tevens vragen de acteurs een billijke vergoeding bij het inzetten van artificiële intelligentie. Zo zouden studio’s van plan zijn om figuranten tegen eenmalige betaling te ‘scannen’, om dan voortaan goedkoper de achtergrond te kunnen vullen.
De AMPTP stelt in een persbericht dat er wel degelijk een sterk verbeterd arbeidspakket ligt. Dat wordt ook ondersteund door Disney-baas Bob Iger, die de eisen van de acteurs ‘onrealistisch’ noemt. De topman maakt zich ‘grote zorgen’, omdat de staking ‘op het slechtst denkbare moment’ komt: juist nu de filmindustrie opkrabbelt uit het dal van de pandemie. Iger werd weggehoond door de stakende acteurs; zij hadden óók te lijden gehad onder de pandemie. Misschien kon de Disney-topman dan iets van zijn jaarsalaris (een geschatte 30 miljoen dollar) inleveren?
Terwijl een deel van de beroemde acteurs eerder al de staking van de scenarioschrijvers publiekelijk steunde, springen nu álle Hollywoodsterren bij. Ook op straat, tussen de demonstrerende collega’s in Los Angeles, San Francisco en New York, pal voor de deur van de grote studio’s. Die sterren maken slechts een klein deel uit van de in totaal 160 duizend acteurs die bij de Amerikaanse vakbond zijn aangesloten, maar ze betuigen zich solidair met hun minder betaalde en minder bekende collega’s.
In het conflict met de scenarioschrijvers konden de studio’s en streamingdiensten wel een tijdje hun poot stijf houden; het belang van de aandeelhouders telde zwaarder. Maar zo’n pr-offensief van ’s werelds bekendste acteurs vormt een risico. Welke ster roept er straks als eerste zijn of haar fans op om dat Netflix- of Disney- abonnement maar eens stop te zetten? Ook zou de staking zich verder kunnen verspreiden: veel Engelse en Australische acteurs zijn aangesloten bij de Amerikaanse vakbond.
Meteen na de stakingsoproep kregen de leden van de acteursvakbond een memo. Voor zolang het duurt mag er niet worden geacteerd, gedanst, gestunt of gezongen. En onder geen beding mogen acteurs de ketens van stakers voor de poorten van de studio’s verbreken. Wat nog wél mag: aanschuiven in nieuwsbulletins, audioboeken inspreken van bestaande literaire werken. En sterren die zich stierlijk vervelen, kunnen zich melden bij de filmacademies: studentenfilms vallen niet onder het contract van de vakbond.
Na de vorige schrijversstaking in 2007 en 2008, die honderd dagen duurde, werden de verliezen voor Californië geschat op zo’n 2 miljard dollar. Ook gingen er tienduizenden banen verloren. De hele economie lijdt onder de stakingen: stomerijen, chauffeurs, cateraars, kappers. En juist ook de scenarioschrijvers en acteurs die voor betere betaling strijden, verdienen voorlopig niks. Ook het Witte Huis liet al van zich horen: ‘De president vindt dat alle arbeiders – inclusief de acteurs – recht hebben op een eerlijk loon.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden