Wat zijn dit voor vragen? Zeven dilemma’s voor journalist en presentator Sophie Derkzen (1984). Ze gaf Charkiv, de tweede stad van Oekraïne, een stem in de podcast Stad in oorlog, die afgelopen maand de Zilveren Reissmicrofoon won.
‘Jemig. Ja, die had ik natuurlijk kunnen zien aankomen. Dan toch Duitsland: wat vreemd is, fascineert altijd.
‘Ik woonde en werkte er drie keer, in verschillende hoedanigheden. In 2002, op mijn 18de, was ik kamermeisje in een kasteelhotel in Beieren. Later was ik in het kader van een uitwisselingsproject gastredacteur bij weekblad Die Zeit. Tussen 2015 en 2017 werkte ik in Berlijn op de politieke afdeling van de Nederlandse ambassade.
Over de auteur
Hassan Bahara is sinds 2021 media- en cultuurredacteur van de Volkskrant. Daarvoor schreef hij over (online)radicalisering. Eén week in de maand doet hij dienst als tv-recensent.
‘Als kamermeisje werd ik gegrepen door de Duitse politiek. Het hotel waar ik werkte, lag erg afgelegen. Na mijn dienst was er niet veel te doen, dus keek ik veel naar het nieuws. De Duitse politiek was voor mij als een tv-serie waar je gaat meeleven met de personages zodra je ze beter leert kennen.
‘Duitse politici spelen een belangrijke rol in Europa en in de rest van de wereld. Daardoor gaat Duitse politiek, meer dan de Nederlandse, vaak ook over buitenlandpolitiek.
‘Ik sluit niet uit dat ik ooit nog een keer langere tijd in Duitsland of elders in de wereld ga wonen, maar dat hangt natuurlijk ook af van het werk van mijn wederhelft (toneel- en scenarioschrijver Nathan Vecht, red.).’
‘Ik moet kiezen, hè? Nou kijk, bij Die Zeit was het fantastisch. Ik kreeg er als journalist in 2013 een kijkje in de keuken en vond het interessant om te zien hoe ernstig zij hun taak als journalist opvatten. Er was een soort zelfbewuste houding over hun rol in de Duitse samenleving. En ze vergaderen over alle zaken even serieus. Ik heb een keer een vergadering van drie uur meegemaakt over de vraag of er wel of geen zitzakken moesten komen op de redactie.
‘Bij Vrij Nederland was het in die tijd anders. We moesten veel meer nadenken over wat ons bestaansrecht nog was. Maar uiteindelijk kies ik toch voor Vrij Nederland, omdat het de plek is waar ik mijn journalistieke carrière ben begonnen.
‘Na mijn studie kwam ik bij Vrij Nederland als stagiair terecht op de politieke redactie. Ik werd er onder de hoede genomen door collega’s als Max van Weezel, Thijs Broer, Thijs Niemantsverdriet. Later schreef ik lange reportages over de vraag hoe Haags beleid in de praktijk uitpakt, over de decentralisatie van de jeugdzorg, bijvoorbeeld. Ik heb het heel bijzonder gevonden om lid te zijn van zo’n redactie en het staartje mee te maken van Vrij Nederland als weekblad.’
‘Een beetje een ongelijke wedstrijd. Die Marathoninterviews maak ik maar af en toe, en dat is maar goed ook, want het is echt een grote klus. Dan ben je drie uur lang in gesprek met een gast die je zelf uitkiest, waarbij je zelf al het voorwerk doet. Je moet veel lezen, het denken van je gasten bestuderen, de opbouw van het gesprek bedenken. Heel boeiend en eervol om te doen.
‘Toch kies ik voor Bureau Buitenland – dat vormt een groter deel van mijn leven. Ik ben sinds 2020 presentator van het programma, eerst afwisselend met Chris Kijne, nu om de beurt met Tim de Wit, oud-Engelandcorrespondent voor de NOS . We hebben een waanzinnig team van goede redacteuren met een grote interesse voor het buitenland. Samen bedenken we hoe we de luisteraars kunnen verleiden om die fascinatie met ons te delen.
‘Bureau Buitenland is de plek waar we het buitenland dichterbij proberen te brengen, waar we langere buitenlandreportages maken en een groot netwerk van correspondenten hebben. We zijn elke werkdag op Radio 1 te beluisteren en ook als podcast.
‘Voor het Marathoninterview van vorig jaar sprak ik historicus Mathieu Segers, die bevlogen kon vertellen over de Frans-Duitse verhouding in Europa. Dit jaar, op vrijdag 21 juli, spreek ik hoogleraar wetenschapsantropologie Amade M’charek. Haar focus ligt op forensisch onderzoek. In haar geboorteland Tunesië houdt ze zich bezig met de identificatie van verdronken bootvluchtelingen. Vanuit haar werk pleit zij voor een radicaal andere kijk op migratie. Ik ben heel benieuwd naar haar verhaal.’
‘Merkel. Dat is de eerste politicus in mijn leven door wie ik gefascineerd raakte. Toen ik kamermeisje was in dat hotel in Beieren, kwam Merkel net op. Ze werd gepresenteerd als nieuwe ster aan het politieke firmament. Een bedeesde verschijning die niet zo makkelijk leek om te kunnen gaan met camera’s. Intrigerend hoe ze uiteindelijk haar manier vond om een echte machtspoliticus te worden.
‘Ik ben overigens zeker geen kritiekloze fan. Bij haar aftreden in 2021 maakte ik de podcast Generatie Merkel. Ik wilde met name de jonge generatie Duitsers, die geen andere bondskanselier dan Merkel hadden gekend, op haar laten terugblikken. Die jongeren bleken toch kritisch naar haar politieke erfenis te kijken. Waar ze bijvoorbeeld in het buitenland bekendstond als de ‘klimaatkanselier’, hadden jonge Duitsers kritiek op haar snelle afscheid van kerncentrales. Daardoor heeft ze Duitsland erg afhankelijk gemaakt van Russisch gas en kolen.’
‘Radio maken, zeker weten. Schrijven voor Vrij Nederland heb ik met veel plezier gedaan, en ik heb ook voor De Correspondent gewerkt. Maar uiteindelijk vind ik direct vertellen, via radio of podcast, een heel mooie vorm. Je kunt met geluid veel meer zintuigen bespelen dan met alleen letters op papier. Zelfs het knisperen van sneeuw kun je laten horen.
‘De laatste podcast waaraan ik heb meegewerkt is Stad in oorlog, over het Oekraïense Charkiv. Ik vertolk daarin de stem van de stad. Met Bureau Buitenland-collega’s Michiel Driebergen en Edwin Koopman wonnen we voor Stad in oorlog in juni de Zilveren Reissmicrofoon.
‘Gedachte bij deze podcast was: hoe kunnen we de oorlog in Oekraïne, die in het nieuws soms naar de achtergrond leek te verdwijnen, dicht bij de luisteraar brengen. Mijn eindredacteur Herman Schulte Nordholt kwam toen op het idee om Charkiv, de tweede stad van Oekraïne, als uitgangspunt te nemen.
‘De stad leidt je als een personage rond door de straten, vertelt je hoe het is om van de ene op de andere dag in oorlog terecht te komen. Uiteindelijk ontstaan er miniatuurtjes van de stad en zijn inwoners en welk effect de oorlog op individuele mensenlevens heeft. Zaterdag 15 juli om 7 uur ’s avonds wordt de podcast in zijn geheel uitgezonden op Radio 1.’
‘Dat is een makkelijke. Berlijn. Naarden is de plek waar ik ben geboren en ben opgegroeid. Ik had geluk met de plek waar mijn wieg stond. Het was er rustig, groen. Ik groeide er op in een typisch VPRO-gezin, met een vader die Wim T. Schippers citeert, en waar we gestimuleerd werden om onze vleugels uit te slaan.
‘Berlijn is de stad waar ik een grote mate van vrijheid heb ervaren. Een stad met een beladen geschiedenis, natuurlijk. Je wordt er voortdurend geprikkeld om je te verhouden tot het verleden.
‘Ik werkte er als politiek medewerker bij de Nederlandse ambassade. Ik wilde onderzoeken of buitenlandse zaken iets voor mij zou zijn. Ik heb er veel geleerd over Europese politiek, maar uiteindelijk ben ik ten diepste een journalist. Ik vind het heel leuk om in alle openheid de lastige vragen op tafel te leggen en daarover te berichten.’
‘Dat is een onmogelijke keuze. Het zijn allebei zeer gewaardeerde collega’s.
‘Chris is natuurlijk de grootmeester van de radio, vanwege zijn prachtige stem, maar uiteraard ook vanwege zijn meesterlijke manier van interviewen. Ik vind het heel mooi hoe hij op een galante manier ruimte laat voor zijn gasten, maar ook scherp luistert en kan doorvragen. Dat is iets wat ik ook probeer.
Met Tim de Wit zou ik in aanloop naar de komende Europese verkiezingen een programma voor televisie gaan maken. Iedereen bij de VPRO was enthousiast, maar zoals dat vaker gaat in Hilversum: het idee stierf vooralsnog in schoonheid. Maar het smaakt wel naar meer. Ik zou graag de stap naar tv willen maken. Een goed interviewprogramma op tv over buitenlandse politiek, waarom niet? Of een grote serie over Duitsland, dat lijkt mij geweldig.’
1984 Geboren in Naarden
1996-2002 Gemeentelijk Gymnasium Hilversum
2003-2006 Bachelor geschiedenis, Universiteit van Amsterdam
2006-2008 Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie
2008-2009 Master geschiedenis van politiek debat (cum laude), master journalistiek en nieuwe media, Universiteit Leiden
2009-2015 Redacteur Vrij Nederland
2013 Gastredacteur Die Zeit via Internationaal Journalisten Programma
2015-2017 Beleidsmedewerker politieke afdeling, Nederlandse ambassade in Berlijn
2017-2020 Freelancejournalist voor o.a. De Correspondent, debatleider
2020-nu Presentator Bureau Buitenland (NPO Radio 1, VPRO)
2020-2021 Marathoninterviews met Boris Dittrich, Mathieu Segers (VPRO)
2022 Zilveren Reissmicrofoon voor Bureau Buitenland
2023 Zilveren Reissmicrofoon voor podcast Stad in oorlog: Charkiv één jaar onder vuur
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Volkskrant