Het begon in de nacht van maandag op dinsdag met inwoners die melding maakten van een explosie in de bezette Zuid-Oekraïense stad Berdjansk. Vervolgens verspreidden door Rusland aangestelde autoriteiten beelden van rookpluimen.
Een hotel aan de Zee van Azov bleek getroffen. Daar hadden zich naar verluidt leden van de Russische legerleiding verzameld. In de avond kwam de bevestiging van een Russisch parlementslid: het hotel bleek aangevallen met een raket en luitenant-generaal Oleg Tsokov was omgekomen.
Tsokov is niet de eerste generaal die sneuvelt sinds het begin van de Russische invasie. Naar schatting zijn het er zes tot negen. Het precieze aantal is moeilijk te bepalen, omdat het Russische leger doorgaans geen uitspraken doet over hun dood.
De bevestiging was daarom opvallend, net als de rang van Tsokov. Niet eerder trof Oekraïne een generaal van zijn rang. Hij was luitenant-generaal, tot nu toe sneuvelden slechts generaals-majoor. De vraag is hoe Oekraïne steeds zulke doelwitten succesvol weet te treffen.
‘Het is opvallend dat Tsokov zo dicht bij het front was, binnen het bereik van het Oekraïense leger’, zegt Patrick Bolder, als defensie-expert verbonden aan The Hague Centre for Strategic Studies. ‘Je zou verwachten dat zo iemand verder naar achter zit, bijvoorbeeld in Rostov aan de Don.’
In die Zuid-Russische plaats bevindt zich het commandocentrum van het Zuidelijke Militaire District, waarvan Tsokov ondercommandant was. Een generaal-majoor geeft leiding aan een divisie, die uit 12 tot 24 duizend soldaten bestaat.
Generaals met deze rang zijn niet zeldzaam, aangenomen wordt dat het Russische leger er honderden telt. Tsokov stond als luitenant-generaal een trede hoger dan een generaal-majoor. Het aantal Russische luitenant-generaals gaat ‘richting de zestig’, schat Bolder.
De meeste slachtoffers vielen in het begin van de invasie, toen generaals zich vlak bij het front moesten begeven. ‘De vechtbereidheid van eenheden was niet altijd even groot. Generaals gingen naar voren om hun troepen aan te moedigen’, vertelt Bolder.
Daarna sneuvelden maandenlang geen Russische generaals. Vorige maand kwam daar verandering in. Generaal-majoor Sergej Gorjatsjev kwam vermoedelijk om het leven bij een Oekraïense raketaanval op een commandocentrum aan het zuidelijke front. Zulke aanvallen zijn onderdeel van het Oekraïense offensief, dat vorige maand begon.
De raket die Tsokov fataal werd was vermoedelijk een Britse Storm Shadow. Berdjansk ligt zo’n 150 kilometer achter de frontlinie, ruim binnen bereik van deze langeafstandsraketten. De Storm Shadows worden vanuit een vliegtuig afgevuurd en vliegen vervolgens op lage hoogte richting hun doelwit. Dat maakt ze zeer moeilijk te onderscheppen.
Als de aanslag specifiek op Tsokov gericht was, dan toont dat aan dat de Oekraïners over goede inlichtingen beschikken, vertelt Bolder. ‘Oekraïne is echt bezig om te achterhalen wat de patronen zijn van belangrijke figuren en hoe ze hen kunnen treffen.’
Dat blijkt ook uit de dood van een commandant in het Russische Krasnodar, die werd doodgeschoten terwijl hij aan het hardlopen was. Oekraïne achterhaalde zijn vaste ronde via de bekende sport-app Strava.
Tsokov was mede verantwoordelijk voor de verdediging van het front in het zuiden van Oekraïne. Juist daar bevinden zich enkele gebieden waar Oekraïne de afgelopen weken in de aanval is. Het uitschakelen van de generaal kan gunstig zijn voor het Oekraïense offensief, zegt Bolder.
‘Op de plek waarvoor hij verantwoordelijk was, valt de aansturing tijdelijk weg’, legt hij uit. Dat maakt het op korte termijn lastig om reservetroepen op tijd op plekken te krijgen waar gaten dreigen te vallen in de Russische verdediging.
‘Je mag aannemen dat hij snel wordt vervangen, maar dat gaat niet zomaar’, vertelt Bolder. ‘Een generaal verzamelt zijn eigen netwerk om zich heen, mensen die hij kent en vertrouwt.’
‘Bovendien is het in Rusland erger als een generaal wegvalt dan in het Westen. Een Russische generaal is persoonlijk verantwoordelijk voor het succes van lagere eenheden. In het Westen kan een sergeant zelf bepalen hoe hij een opdracht uitvoert, in het Russische leger zijn de bevelen veel specifieker’, aldus Bolder.
Bij tegenslagen moeten ze zich steeds bij hun leidinggevenden melden voor nieuwe orders. ‘Het wegvallen van een generaal doet daarom extra pijn.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden