Het Navo-besluit over Oekraïne tekent de veranderende verhouding tussen de VS en Europa. De VS richten de blik steeds meer op Azië en Europa verliest aan belang.
Met spanning werd uitgekeken naar de Navo-top in Litouwen. In hoeverre zouden de Navo-landen Oekraïne uitzicht bieden op het zo vurig gewenste lidmaatschap? Uiteindelijk koos de Navo voor de teleurstellende formulering dat Oekraïne lid kan worden ‘zodra de bondgenoten het eens zijn en aan de voorwaarden is voldaan’.
Ook Oekraïne begrijpt dat het geen lid kan worden zolang de oorlog voortduurt. De Navo-landen willen niet betrokken raken in een direct conflict met kernmacht Rusland. Maar de nu gekozen formulering is te zuinig. Onder meer de Baltische landen, Polen, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk wilden Oekraïne uitnodigen om lid te worden na afloop van de oorlog. Dat werd tegengehouden door de Verenigde Staten, met Duitsland in hun kielzog.
Daarmee verzuimde de Navo een ondubbelzinnig signaal van eenheid aan Moskou te geven. De verdeeldheid van de Navo kan Rusland aanmoedigen de strijd voort te zetten, in de hoop dat de westerse steun voor Oekraïne langzaam maar zeker zal afbrokkelen. De Russische president Poetin zal vooral hopen dat de Verenigde Staten zullen afhaken, een kans die toeneemt als in 2024 Trump of een andere Republikein tot president wordt gekozen.
De Oekraïense president Zelensky ging overigens niet met lege handen naar huis. Zowel de Navo als de club van grote industriële landen G7 beloofde structurele steun met wapens, munitie en andere hulp.
De Navo-top liet zien dat de verhoudingen tussen de Verenigde Staten en Europa aan het veranderen zijn. De Amerikaanse president Biden is voorzichtiger dan veel Europese leiders. Opvallend is de wending van de Franse president Macron. Lange tijd geloofde hij dat hij Poetin tot rede kon brengen. Nu wil hij, in navolging van het Verenigde Koninkrijk, lange afstandsraketten aan Oekraïne leveren, iets waarvoor Biden vooralsnog terugdeinst. Ook bij de levering van F-16’s lopen Europese landen, waaronder Nederland, voorop.
De Europeanen raken er steeds meer van overtuigd dat zij Oekraïne tot het uiterste moeten steunen. De angst om Poetin te provoceren is verdwenen, evenals de hoop op een compromisvrede waarmee Oekraïne en Europa kunnen leven. Oekraïne moet deze oorlog winnen.
Tegelijkertijd wordt duidelijk dat de Amerikaanse betrokkenheid bij Europa haar grenzen kent. Voor de VS is China de grote rivaal, niet Rusland. Europa verliest aan belang, terwijl de blik steeds meer op Azië wordt gericht. Biden wilde geen concrete toezeggingen aan Oekraïne doen omdat hij aarzelt om nieuwe verplichtingen in Europa aan te gaan, ook in de wetenschap dat zo’n stap niet populair is bij grote delen van het Amerikaanse electoraat.
Europa heeft Amerika echter keihard nodig. De VS hebben de grootste en best uitgeruste krijgsmacht, de grootste capaciteit voor de productie van materieel en munitie. Zonder de Amerikaanse oorlogsmachine zou Oekraïne niet meer bestaan.
Zo liet de Navotop andermaal zien dat Europa zijn militaire capaciteit zo snel mogelijk moet opvoeren. Allereerst om Oekraïne te steunen in een oorlog die van cruciaal belang is voor de Europese veiligheid. Vervolgens om voorbereid te zijn op een toekomst in een ruige wereld waarin de steun van de VS kan verminderen of, in het ergste geval, helemaal wegvallen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant