Er gaat ook weleens iets goed. De Noordzeehouting is terug, bijvoorbeeld. Een van de zalmachtigen, een trekvis, die lange tijd was uitgestorven. ‘Gave vis,’ zegt Mick Vos, terwijl hij in een waadpak met collega’s met een fijnmazig sleepnet, een ‘broedzegen’, in de weer is in de Nieuwe Waterweg, ter hoogte van landtong Rozenburg. ‘Dat gaan we zo vast zien.’
Een luw stukje rivier, door verhoogde kribben en een strekdam, en omdat er sediment uit de rivier is opgebracht. Ondiep water, dat onderstroomt bij het passeren van ieder vrachtschip. En er is getijdenwerking, hoog en laag water, want de Nieuwe Waterweg is de enige open verbinding van het Rijn- en Maassysteem met zee. Hier is het water ook brak, zoutachtig, zo vlakbij de zeemonding.
Vissen vangen. In het kader van het project ‘Een zegen in de Delta’ inventariseren medewerkers en vrijwilligers van Ravon, kennisorganisatie voor reptielen, amfibieën en vissen, op verschillende plekken de visstand, om zo meer inzicht te krijgen, ook in waar welke soorten hun kraamkamers hebben. En, in dit geval, wat het effect is van deze luwte in deze verder zo ‘genormaliseerde’ rivier. Mick Vos: ‘Met alleen een vaargeul voor de scheepvaart, met stevige stroming, redden veel vissen het niet. Variatie is belangrijk. Jonge dieren hebben een plek nodig om veilig op te groeien. En volwassen dieren hangen hier om te schuilen. Op deze slibbanken vinden ze ook voedsel.’
Sinds een paar jaar treffen Vos en zijn collega’s hier steevast houtingen aan. Houtingen houden van brak water, ze leven bij voorkeur in dit soort overgangsgebieden. Pas als volwassen vis trekken ze de rivieren op, en zoeken beschutte paaiplaatsen. Mick Vos: ‘In de Biesbosch vinden we in het voorjaar houtingen die net geen larve meer zijn. Later zien we die houtingen hier, maar ook in het Haringvliet, vooral aan de zeekant. Ze profiteren van de opening die er sinds 2018 is in de Haringvlietsluizen.’
De houting zien dan. Bij de eerste ‘trek’ met het sleepnet is de oogst aan vissen rijk: bot, schol, haring, grondels, winde, zeebaars... Maar geen houting. En ook bij de tweede trek niet. Het wordt toch nog spannend.
Op Noordzeehouting werd begin vorige eeuw volop gevist, net als op zalm en forel. Dat was in de tijd dat er nog ‘gigantische overstromingsvlaktes’ waren in de rivieren, waar vissen paaiplaatsen en voedsel vonden. Totdat de rivieren werden gekanaliseerd, en er stuwen en sluizen kwamen. En watervervuiling. De houting verdween, net als de zalm. Ook in andere landen. Alleen in Denemarken kwamen nog houtingen voor.
Maar tijden veranderden, rivieren kregen vanaf de jaren negentig weer meer ruimte, het rivierwater werd schoner, er kwamen passeerpunten bij stuwen en sluizen. In Duitsland werden in de jaren negentig duizenden jonge houtingen uit Denemarken uitgezet. Die gemerkte vissen werden later teruggevonden in het IJsselmeer en hier, in de Hollandse Delta. In de jaren daarna bleek dat er voortplanting was, en de aantallen houtingen nemen nog altijd toe. Ook in het zoete IJsselmeer overleeft de vis. Mick: ‘Hij heeft zich blijkbaar aangepast.’ Controverse was er wel over het uitzetten van de Deense houtingen. Was het wel echt dezelfde soort? Maar, zegt Mick Vos: ‘Dna-onderzoek toonde aan dat het wel degelijk dezelfde soort houting is.’
Het water stijgt, maar we geven nog niet op. Even verderop, bij een andere krib, doen we nog één poging. En zowaar, een houting in het net. Zwart puntje op de neus, vetvinnetje achter op de rug, typerend voor zalmachtigen. Groengele gloed op zilver. Nooit geweten dat een vis zo mooi kon zijn.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden