Bij de uitvoering van de Natuurherstelwet, die nipt is aangenomen, zal de overheid duidelijkheid en langetermijnperspectief moeten verschaffen. Sociale rechtvaardigheid is van cruciaal belang.
Het spande erom, maar het Europees Parlement stemde uiteindelijk in met de omstreden Natuurherstelwet. Het is een belangrijke overwinning voor Frans Timmermans, de Europees commissaris die de wet verdedigde. En een gevoelige nederlaag voor de Europese christen-democraten die al hun politieke gewicht in de strijd hebben gegooid om de wet te torpederen.
Het is verheugend dat de wet is aangenomen, maar door alle oppositie werd zij aanzienlijk verzwakt. Er staan maar weinig verplichtingen in, terwijl de lidstaten van de EU veel vrijheid krijgen om hun eigen maatregelen te nemen. Mede op aandringen van CDA en VVD mogen de nieuwe natuurregels de bouw van woningen, wind- en zonneparken niet belemmeren.
De stemming in het Europees Parlement over deze danig uitgeklede wet – 324 stemmen voor, 312 tegen en 12 onthouding – laat zien hoe verdeeld Europa over het natuurbeleid is. In abstracto is vrijwel iedereen voor natuurherstel, biodiversiteit en de strijd tegen de opwarming van de aarde. Maar zodra er economische belangen in het geding zijn of burgers direct in hun portemonnee worden geraakt, rijzen de bezwaren.
De maatschappelijke tegenstellingen rond dit thema worden alleen maar scherper. Aan de ene kant van het spectrum lijmen de actievoerders van Extinction Rebellion zich aan het wegdek vast, aan de andere kant geloven veel burgers dat ‘de elite’ hun een levensstijl wil opdringen die groen, duur en grootstedelijk is.
De politieke flanken doen hier hun voordeel mee. In Duitsland profiteert de extreem-rechtse AfD van de onvrede over het klimaatbeleid van de Groenen-minister Robert Habeck. De AfD voert ook campagne tegen de wolf, als symbool van een vreemde ‘natuur’ die het platteland wordt opgelegd door het verre Berlijn en Brussel. Zo wordt in heel Europa een tegenstelling gecreëerd tussen de ‘echte’ Duitsers, Nederlanders of Fransen, en de kosmopolieten in Brussel en de hoofdsteden.
De centrum-rechtse middenpartijen gaan hierin gedeeltelijk mee, om de stem van het platteland niet te verliezen. Niet voor niets werd het verzet tegen de Natuurherstelwet geleid door de Europese christen-democraten.
Als deze tegenstelling door blijft woekeren, zal klimaat- en natuurbeleid steeds vaker op weerstand stuiten, zeker als de goede plannen van de Green Deal in de weerbarstige uitvoeringsfase komen. Het is niet eenvoudig deze dynamiek te doorbreken. De polarisatie van de afgelopen jaren laat zich niet gemakkelijk terugdraaien, de vermenging van klimaat en identiteit evenmin.
In elk geval moeten twee dingen gebeuren. De overheid moet voor ordening zorgen, zodat burgers en bedrijven een langetermijnperspectief hebben. Op Europees niveau heeft Frans Timmermans dat gedaan met de Green Deal, in Nederland is premier Rutte juist op dit punt ernstig tekortgeschoten.
Ten tweede is sociale rechtvaardigheid van cruciaal belang. Klimaat- en natuurbeleid is duur. De lasten moeten eerlijk verdeeld worden, anders zal het worden beschouwd als een ‘hobby’ van een hogeropgeleide elite die ‘gewone’ burgers op kosten jaagt.
Het alternatief is doorgaan met goedkope, maar vervuilende productiemethoden. Dat is rampzalig voor de planeet, en daarmee voor alle planten, dieren en mensen. In politieke termen: een leefbare planeet is niet links of rechts, maar een bittere noodzaak voor alle burgers.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant