Het is misschien flauw om naar VVD’ers te zoeken op een golfbaan, maar het is wel efficiënt.
Zo begon elf jaar geleden mijn stukje over ‘Marx Rutte’, zoals hij werd gedoopt door de Telegraaf, omdat de premier van kneiterrechts ineens met links ging samenwerken. Rutte verschoot gemakkelijk van kleur en nu hij vertrekt, is de vraag waar zijn partij eigenlijk voor staat en wat de kiezers ervan denken.
De golfbaan van toen, bij Naarden, is al jaren verlaten en overwoekerd na een faillissement - zo gaat dat in de vrije markteconomie. Maar er zijn meer golfbanen, een teken van welvaart, en het gekke is: daar opnieuw naar VVD’ers zoeken is niet langer efficiënt. Het is zelfs moeilijk ze nog te vinden.
Op het terras van De Rosendaelsche, sinds 1895, zitten aan de koffie een GroenLinks- en een D66-stemmer die zich onmiddellijk distantiëren van de VVD: ‘Nee, nee, daar redden we de wereld niet mee.’ Wat ze graag willen, is ‘een eerlijke politicius’ – het is de dag dat Dilan Yesilgöz voor de camera zegt dat ze nog hard moet nadenken over het partijleiderschap.
Op de driving range, waar de golfers hun slagen oefenen, is ook al geen VVD’er te bekennen. Wel kiezers die geen idee hebben wat ze nog moeten met de politiek. Bram Boudewijn, 19 jaar, slaat zich met een lob wedge warm voor een wedstrijd en zegt dat hij zijn allereerste stem aan de BBB wilde geven, maar zijn stempas was vergeten. Nu er weer verkiezingen opdoemen, lijkt de VVD uitgesloten. ‘Veel zeggen en het dan laten afweten’, is de recensie. Maar wat dan wel? ‘Het is echt heel moeilijk, ik weet het niet’. Er zijn zo veel partijen, en allemaal hebben ze ‘praatjes’.
De vader van een jonge golfer zegt: ‘Iedereen is z’n vertrouwen kwijt.’ Onderwijl is Nederland volgens hem zo bezig met navelstaren dat er weinig over is van het liberale land met open grenzen. ‘Er zijn grote vragen en er komen maar geen antwoorden.’
Het ziet er naar uit dat de VVD de rechts-populistische afslag neemt, nu zonder de dempende kracht van Mark Rutte. Wat opvattingen betreft, lijkt aanstormend partijleider Dilan Yesilgöz wel wat op Rita Verdonk: de harde lijn als het gaat om misdaad en migratie. Haar vader, criminoloog Yücel Yesilgöz, waarschuwde twintig jaar geleden al voor het falende integratiebeleid. Je moet de problemen benoemen, zei hij, maar je moet er ook wat aan doen: ‘Criminaliteit onder allochtonen verminder je door hen een betere positie te geven. Niet door meer politie in te zetten.’
Dat zul je bij de huidige VVD niet horen, waar vooruitgeschoven Kamerleden als Ruben Brekelmans, Ingrid Michon, vicefractievoorzitter Bente Becker en stoottroeper Thierry Aartsen migratie blijven benoemen als moeder aller problemen.
Zelf zei Dilan Yesilgöz dat het ‘wokisme’ de belangrijke bedreiging is voor de rechtsstaat.
Politiek zonder idealistische bevlogenheid, of beter, met een geregisseerde bevlogenheid, is in Den Haag gewoon geworden, en niet alleen bij de VVD. Marketing, wat moet je ermee, als kiezer?
Derek was hovenier en maakt zich nu op voor een professionele golfcarrière; hij is 22 en stemde eerst VVD, daarna JA21. Wat volgt is de grote vraag. Het speelveld ligt zo open, dat het verwart. De VVD was een rechts-realistische partij, zegt hij, met oog voor de werkelijkheid. ‘Jammer dat Klaas Dijkhoff is vertrokken’. Van zijn vrienden heeft ‘70 procent niet gestemd’. ‘Ze willen wel maar weten het gewoon niet’.
Naast hem op de golfbaan staat zowaar een ‘rabiate socialist’: Peter Brands, altijd PvdA, en na een ‘lange nacht worstelen’ de laatste keer toch maar op Pieter Omtzigt gestemd. ‘Integere politici’, zegt hij, daar is het zoeken naar. Het idealisme verdween uit de politiek, en er kwam niets duidelijks voor terug, ‘nu keert alleen de kade het schip’.
Hoe de politiek ook bij de mensen op schoot kruipt, ze raakt alleen maar verder uit zicht.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden