Zweden moet nog zeker tot oktober wachten totdat het lid kan worden van de Navo. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft toegezegd de Zweedse toetreding voor te leggen aan het Turkse parlement, maar dat keert pas in de herfst terug van reces.
Turkije hield de toetreding van Zweden tot de militaire alliantie ruim een jaar tegen. Ook in de aanloop naar de Navo-top in Vilnius bleef Erdogan vasthouden aan een rits eisen, onder meer over vermeende Zweedse steun aan de verboden Koerdische beweging PKK. Maandagavond ging de Turkse president, na overleg met Navo-topman Jens Stoltenberg en de Zweedse premier Ulf Kristersson, echter plotseling akkoord.
Erdogan zei vandaag op een persconferentie in Vilnius dat het zijn doel is om het proces voor de Zweedse toetreding ‘zo snel mogelijk’ af te ronden. Volgens de president gaat Zweden een routekaart geven aan Turkije over de bestrijding van het vermeende terrorisme. Ook Hongarije moet de Zweedse toetreding nog ratificeren, maar over het algemeen wordt verwacht dat ze het Turkse voorbeeld zullen volgen.
Pepijn de Lange
Lees ook deze analyse van Turkije-correspondent Rob Vreeken over de vraag waarom Erdogan op de valreep akkoord ging met de toetreding van Zweden tot de Navo.
De Britse minister van Defensie, Ben Wallace, vindt dat Oekraïne het Westen meer erkentelijk zou mogen zijn voor alle steun die het land ontvangt. ‘Of we het nu leuk vinden of niet, mensen willen een beetje dankbaarheid zien’, zei Wallace op de Navo-top die momenteel in de Litouwse hoofdstad Vilnius plaatsvindt. ‘We zijn geen Amazon.’
Wallace deed zijn uitspraken toen hem werd gevraagd wat hij van eerdere uitlatingen van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky vond. Gisteren uitte Zelensky zijn frustratie over het uitblijven van een concrete tijdlijn voor het definitieve Navo-lidmaatschap van zijn land. Dat de Navo-lidstaten Oekraïne nog altijd geen duidelijkheid geven, noemde Zelensky ‘ongekend en absurd’.
Ook de Amerikaanse nationaal veiligheidsadviseur Jake Sullivan zei in Vilnius dat zijn landgenoten ‘een zekere mate van dankbaarheid’ verdienen voor ‘hun bereidheid om op te treden’. Niet alleen Oekraïne, ook de rest van de wereld mag blij zijn met de rol die de Verenigde Staten vervullen, aldus Sullivan.
Pepijn de Lange
De G7-landen hebben woensdag in Vilnius een raamwerk aangekondigd waarin ze Oekraïne langdurige steun beloven op het gebied van militaire steun, inlichtingen en training. ‘Vandaag ontmoeten we elkaar als gelijken, ik verheug me op de dag dat we elkaar als bondgenoten treffen’, zei Navo-chef Jens Stoltenberg tegen president Volodymyr Zelensky bij de eerste bijeenkomst van de Navo-Oekraïne Raad.
Belarus wil dat vertegenwoordigers van het Russische huurlingenleger Wagner speciale eenheden van het Belarussische ministerie van Binnenlandse Zaken gaan trainen. Dat zegt viceminister van Binnenlandse Zaken en commandant van deze eenheden, Nikolaj Karpenkov.
Het gaat om speciale eenheden die acties van ‘illegale bewapende groeperingen’ moeten voorkomen. Vermoedelijk verwijst Karpenkov daarmee naar sabotageacties, met name op spoorwegen. Die vinden sinds het begin van de Russische invasie van Oekraïne regelmatig plaats in Belarus. De eenheden werden voorheen opgeleid door Belarussische instructeurs met militaire ervaring in Syrië en Libië. Die instructeurs wil Karpenkov nu vervangen door Wagner-huurlingen, die hij prijst vanwege hun ‘onbetaalbare militaire ervaring’.
Het is nog altijd onduidelijk wat er precies met Wagner gaat gebeuren. Het huurlingenleger kwam eind vorige maand in opstand tegen de Russische legerleiding. De Belarussische president Loekasjenko zou met Wagnerbaas Jevgeni Prigozjin tot een overeenkomst zijn gekomen. Prigozjin zou zijn mars naar Moskou staken en naar Belarus verhuizen. In ruil daarvoor zouden deelnemers aan de opstand niet worden vervolgd.
Aanvankelijk beweerde Loekasjenko dat Prigozjin inderdaad in Belarus was. Vorige week ontkende de Belarussische president dat weer: de Wagnerbaas zou in Rusland zijn. Ondertussen bleek uit satellietbeelden dat er gebouwd werd aan tentenkampen in Belarus, mogelijk in voorbereiding op de komst van Wagnerhuurlingen. Volgens westerse inlichtingendiensten bevindt het grootste deel van Wagner zich nog in Oekraïne. Niets zou erop wijzen dat een grote verplaatsing richting Belarus op handen is.
Daan de Vries
Het Russische parlementslid Andrej Goeroeljov heeft de dood van luitenant-generaal Oleg Tsokov bevestigd. Gisteren meldden de Oekraïense autoriteiten en pro-Russische militaire bloggers dat Tsokov was gedood bij een Oekraïense raketaanval in de bezette stad Berdjansk.
In een talkshow op de Russische staatstelevisie werd Goeroeljov gevraagd naar Tsokovs lot. ‘Helaas is hij op heldhaftige wijze overleden. Deze man verdient enorm respect’, antwoordde Goeroeljov. Het is opvallend dat Goeroeljov zich uitspreekt over de dood van de generaal: de Russische autoriteiten doen over het algemeen geen uitspraken over de dood van hooggeplaatste militairen. Ook over Tsokov zwijgt het ministerie van Defensie in alle toonaarden.
En passant bevestigde Goeroeljov tijdens zijn televisieoptreden het gerucht dat Tsokov vorig jaar zwaargewond raakte. Dat beweerden Oekraïense bronnen, maar werd aan Russische zijde nooit erkend. ‘Hij kon ternauwernood gered worden en zou vanwege zijn gezondheid niet meer naar het front mogen’, vertelde Goeroeljov. ‘Maar toch ging hij weer vechten’.
Eenmaal terug in Oekraïne werd Tsokov gepromoveerd tot plaatsvervangend commandant van het zuidelijke militaire district. In die functie was hij gisteren in Berdjansk, waar hij vermoedelijk gedood werd door een Britse Storm Shadow-raket van het Oekraïense leger.
Daan de Vries
Navo-chef Jens Stoltenberg beschouwt het als zijn ‘meest urgente taak om te zorgen dat Oekraïne voldoende wapens heeft’. Dat zei hij bij een gezamenlijke persconferentie met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky in het kader van de Navo-top in Vilnius. Oekraïne is volgens Stoltenberg ‘dichter bij de Navo dan ooit’ en hij ‘kijkt uit naar de dag dat we elkaar als bondgenoten ontmoeten’.
Zelensky zei tijdens dezelfde persconferentie dat hij het ‘begrijpelijk’ vindt dat Oekraïne geen lid kan worden van de Navo zolang de oorlog voortduurt. De president had gehoopt dat Oekraïne in Vilnius wel een uitnodiging zou krijgen om lid te worden. ‘Dat was ideaal geweest’, zei Zelensky daarover. Gisteren uitte Zelensky felle kritiek op de uitkomsten van de eerste dag van de Navo-top.
Verder herhaalde Zelensky dat ‘Oekraïne nog altijd langeafstandswapens nodig heeft’. Tijdens een gesprek met de Amerikaanse president Joe Biden, later vandaag, zal Zelensky dit onderwerp aankaarten. Gisteren kondigde Frankrijk na het VK als tweede land de levering van langeafstandsraketten aan Oekraïne aan. De Verenigde Staten zijn echter terughoudend. Wel nam Washington vorige week de beslissing om clustermunitie naar Oekraïne te sturen. Dit wapen is omstreden, omdat de munitie nog jaren na het einde van een oorlog tot burgerslachtoffers kan leiden. Zelensky bedankte Biden voor het ‘uitdagende’ besluit om de munitie te leveren.
Daan de Vries
Demissionair premier Mark Rutte heeft zojuist gesproken met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Op zijn Telegramkanaal dankt Zelensky Nederland voor het steunen van de Oekraïense poging om lid te worden van de Navo. In augustus begint een trainingsmissie voor Oekraïense piloten, die worden opgeleid om in F-16’s te vliegen.
Daan de Vries
Nieuwe wapensteun, een uitnodiging om toe te treden tot de Navo ‘zodra de veiligheidssituatie dat toestaat’, en veiligheidsgaranties die de Navo Oekraïne in de tussentijd kan bieden: dat zijn de drie prioriteiten van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky vandaag tijdens de Navo-top in Vilnius, schrijft hij op zijn Telegramkanaal.
Op het gebied van wapens heeft Zelensky al succes geboekt: de Duitse bondskanselier Olaf Scholz heeft hem vanochtend een nieuwe levering Patriot-raketsystemen en raketten toegezegd. Zelensky dankt Duitsland voor ‘de bereidheid Oekraïne langdurig te steunen’. Gisteren kondigden Noorwegen, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk ook extra militaire steun aan.
Zijn andere twee doelen zijn een stuk lastiger te realiseren. Gisteren reageerde Zelensky gefrustreerd op de in zijn ogen teleurstellende resultaten van de eerste dag van de Navo-top. Zo zei Navo-chef Jens Stoltenberg dat e Source: Volkskrant