Kun je een stunt spoilen? Kennelijk niet. De ‘grootste stunt in de geschiedenis van de cinema’ is al maandenlang online te zien op de socialemediakanalen van Tom Cruise. Het spektakel in Mission: Impossible – Dead Reckoning Part One wordt samengevat door de uitvoerder als ‘een motorsprong in een ravijn met behulp van een parachute’.
We zien een immense schans staan op een Noorse bergrichel, aan de rand van een diepe afgrond. En dan draait de camera even de diepte in, terwijl Cruise alvast ‘warmspringt’ vanuit een helikopter. De snoekduik in de eindeloze kom. Het is niet normaal.
Bor Beekman is sinds 2008 filmredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft recensies, interviews en langere verhalen over de filmwereld
‘Dit is met afstand het gevaarlijkste dat we ooit hebben geprobeerd’, zegt regisseur Christopher McQuarrie bij aanvang van het making-of-filmpje. En dan nog een keer, bij het slot: ‘Dit is absoluut het engste dat we ooit ondernomen hebben.’
Hij moet dat blijven benadrukken, ook vanwege het Cruise-effect. Hoe krankzinnig de stunt ook is (en ze worden per film krankzinniger), het blijft op de een of andere manier onvoorstelbaar dat de 61-jarige hoofdrolspeler ook ineens dood kan vallen. Zelfs toen Cruise wereldwijd het nieuws haalde met zijn maniakale sprong in het vorige deel van Mission: Impossible uit 2018, waarbij hij zijn enkel brak, voelde dat eerder als een bevestiging van zijn onkwetsbaarheid. Ieder ander mens was met zijn kaak op die dakrand geklapt en nooit meer opgestaan. Cruise hinkte nog even verder, zo stond het shot er tóch goed op. Toen de filmverzekeraar van Mission: Impossible – Ghost Protocol (2011) geen fiducie had in zijn abseil-sprintsprong vanaf ’s werelds hoogste wolkenkrabber in Dubai, wist Cruise wat hem te doen stond: hij ontsloeg de verzekeraar.
Op zijn manier doet de acteur in het filmpje uit Noorwegen zijn best om menselijk te lijken. ‘O, ik moet mijn oortjes nog indoen’, zegt hij pal voor een sprong, gevolgd door de typische lepe Cruise-lach, ‘anders hoor ik mezelf gillen.’ Precies wat je níét zegt als je angstig of nerveus bent.
‘Het is niet dat ik niet bang wordt’, verklaarde Cruise onlangs tegenover een verslaggever in Londen. ‘Het is vooral dat ik het niet erg vind om bang te zijn.’ Het klonk ingestudeerd, even goed voorbereid als die stunts. Echte interviews geeft Cruise al jaren niet meer. Wel liet hij zich een jaar geleden op het filmfestival van Cannes, waar Top Gun: Maverick in wereldpremière ging, wat kreukvrije vragen stellen door een hoffelijke Franse interviewer. Ook de stuntdrift kwam voorbij. ‘Niemand vroeg Gene Kelly: waarom dans je?’, zei Cruise. ‘Waarom doe je je eigen dansen?’
Die ene andere vraag werd niet gesteld. Níét waarom de ster zo graag zijn lijf en leden riskeert voor onze bioscoopbeleving. Maar waarom hij nu al twee decennia alleen nog risicoloze rollen acteert, in risicoloze films. 1999 was het laatste jaar waarin Cruise de volle reikwijdte van zijn acteertalent aansprak. Als getroebleerde echtgenoot in Stanley Kubricks Eyes Wide Shut, en als versiercoach Frank T.J. Mackey in Magnolia (‘respect the cock, tame the cunt!’). Die venijnige, nare en emotionele bijrol in het melodrama van Paul Thomas Anderson had hem eindelijk zijn eerste Oscar moeten bezorgen, maar die ging uiteindelijk naar Michael Caine voor zijn rol in The Cider House Rules. Critici waren lyrisch: Cruise, in de eerste helft van zijn carrière vaak vereenzelvigd met het charmante haantje, excelleerde nu als emotioneel beschadigde en onzekere man.
Daarna raakte de ster in opspraak als prominente scientology-aanhanger. Zijn imago werd gekleurd door manische optredens in talkshows en gelekte wervingsfilmpjes. Ook de grip van de kerk op Cruises vriendinnen werd publiek: actrice Nazanin Boniadi (bekend van onder andere The Lord of Rings: The Rings of Power) vergeleek de wijze waarop ze werd klaargestoomd voor een relatie met Cruise met ‘slavernij’.
Voortaan schuwde Cruise de romantische of meer psychologisch getinte rollen, of ze schuwden hem. Hij legde zich toe op fysiek spel: sciencefiction, avontuur, actie. Met als vaste pijler die rol als Ethan Hunt in Mission: Impossible. De lichtvoetige en verbluffend kinetische spionagereeks begon in 1996 onder de regie van Brian De Palma. Als er sprake was van een rehabilitatie, dan werd die in 2022 vervolmaakt met het langverwachte en immens succesvolle Top Gun-vervolg. Steven Spielberg benoemde de ster tot de redder van de bioscopen, Cruise’s blockbuster hielp Hollywood uit de coronacrisis. Ook collega-regisseur Seth Rogen sprak eerder dit jaar zijn grote bewondering uit voor Cruise: ‘We hebben het over iemand die vastbesloten is te sterven voor óns kijkgenot!’
Mission: Impossible –Dead Reckoning bestaat uit twee delen: precies over een jaar gaat het avontuur verder. Voor een groot artikel over de productie sprak filmblad Variety enkele ‘insiders’, die wisten te vertellen dat dit tweeluik het slotstuk zou vormen van deze filmreeks met Cruise. Maar die geruchten werden later weer ontkend door de makers. Cruise zegt zich te spiegelen aan Harrison Ford, die als tachtiger nog eens Indiana Jones vertolkte. ‘Hij is een legendarisch figuur. Ik hoop dat ik Mission: Impossible films kan blijven maken tot ik net zo oud ben.’
Zijn enige angst voor de toekomst, verklaarde McQuarrie, is dat de stunts steeds gevaarlijker worden. ‘Tom heeft geen grenzen.’ De regisseur heeft inmiddels een vaste bijbaan als stunt-commentator, ook in het nieuwste, net voor de release van Mission: Impossible – Dead Reckoning Part One verspreide promotiefilmpje over weer een andere stunt. Die zag er wel wat soortgelijk uit: Cruise suist en tolt vlak over de rotsen aan een scherm. McQuarrie: ‘Alhoewel het er misschien als hetzelfde uitziet, is speedflying géén skydiven. Speedflying is ongelofelijk onvoorspelbaar. De kruiswinden kunnen Tom in gevaar brengen!’
En dan zien we Cruise perfect landen, in volle vaart, maar zacht als een veertje. Klaar voor Mission: Impossible 8, 9, 10...
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden