Gewaardeerd collega Sander Donkers schreef een column over de ‘nieuwe generatie’ die steeds meer verschillende woorden heeft voor liefdesverhoudingen: zo is er sprake van een ‘rela’, een ‘prela’ en een ‘eventuela.’ Ik voelde de bui al hangen, en ja hoor, daar had je hem: ‘we streven de Inuit nog voorbij met al hun woorden voor sneeuw’.
‘Eskimo’s hebben meer dan 100 woorden voor sneeuw’ vertelde meester R. ons, kinderen, in de zesde klas van de lagere school. Aan een opsomming waagde hij zich niet, maar we geloofden meteen dat hij gelijk had. De wereld van Eskimo’s bestónd immers uit sneeuw; logisch dat ze een woord hadden voor ‘sneeuw waar zich een poolvos in verscholen houdt’ en ‘sneeuw die oude vrouwen met hun eksterogen voelen aankomen’.
Ik zou het verhaal nog vele malen horen en lezen. De ene keer waren het 100 woorden, de andere keer 200 , maar de consensus was in elk geval: Eskimo’s hebben ontzettend veel woorden voor sneeuw.
Ik groeide op, en de twijfel begon te knagen. Hoeveel woorden hebben wij, Nederlanders voor ‘regen’? Ja, we kennen motregen, slagregen, en woorden als ‘hoosbui’ ‘druilerig’ en ‘gemiezer’, maar de 100 halen we niet, laat staan de tweehonderd.
Over de auteur
Sylvia Witteman schrijft voor de Volkskrant columns over het dagelijks leven.
Wij hebben geen woord voor ‘regen die de geesten van je voorouders uit hun slaap houdt’ of ‘regen waar de paarden koliek van krijgen.’ Waarom zouden de eskimo’s dat dan wél hebben voor sneeuw? ‘Nou ja, ze wrijven ook hun neuzen tegen elkaar’ zegt u nu. ‘En ze schuiven hun opa op een ijsschots de zee in om te sterven. Van mensen met zulke exotische gewoontes kun je alles verwachten’.
Nou ja, het ís ook niet waar. Van die 100 woorden voor sneeuw niet, en van die opa op die ijsschots trouwens ook niet. (Van die neuzen wél, geloof ik.) De Britse linguist Geoffrey Pullum ontzenuwde de 100 woorden-mythe al in 1989. In het zeer geestige stuk ‘The great Eskimo vocabulary hoax’ werpt hij zelfs op dat het ‘Dictionary of West Greenlandic Eskimo language’ (1927) maar twee echt verschillende woorden voor sneeuw behelst: ‘qanik’ (sneeuw in de lucht) en ‘aput’ (sneeuw op de grond.)
‘Vertel dat maar als iemand weer met dat 100 woorden-verhaal komt’ aldus Pullum. ‘Het effect zal ruwweg vergelijkbaar zijn met het gieten van 200 liter havermoutpap in een clavecimbel tijdens een barokconcert, maar het helpt wél in de strijd voor de waarheid.’
Nee, dan de Schotten. Die hebben 421 woorden voor sneeuw, wist u dat? Tenminste, dat las ik her en der op internet. Nou ja, dat mag iemand anders ontzenuwen.
Source: Volkskrant