Kippen horen niet op de kop, oordeelde de rechter. De gebruikelijke vangmethode in de pluimveesector moet daarmee binnen een jaar overboord. Hoeveel bezwaren dat oproept, blijkt in kippenhoofdstad Barneveld. ‘We hebben geprobeerd rechtop te vangen, maar dat was waardeloos.’
‘Kijk’, zegt tweedejaars mbo-student pluimveehouderij Johan (18), terwijl hij een pluche nepkip op de kop tussen zijn vingers laat bungelen. ‘Zo zie ik veel minder schade dan als je hem rechtop vangt. Dit is héél kort’.
In een zaaltje van de mbo-opleiding Aeres zitten docenten, mbo-studenten, en een medewerker van een machineproducent voor pluimvee. Voor de deur staat een metershoog standbeeld van een kip. Op de muur is een gedicht over het ei afgedrukt. Het kan niet missen: dit is Barneveld, kippenhoofdstad van Nederland.
Op bezoek bij de mbo-opleiding is dierenwelzijnsorganisatie EyesOnAnimals. Hun delegatie: twee mensen, één pluche kip. Dat drietal moet de aanwezigen overtuigen: vang een kip rechtop, in plaats van op de kop.
Drie kippen, op de kop, in één hand. Zo worden jaarlijks 600 miljoen kippen in Nederland in transportboxen geplaatst, voordat vrachtwagens ze afzetten bij de slachterij.
Maar die methode is in strijd met de Europese Transportwet, oordeelde de bestuursrechter vorig jaar, nadat dierenrechtenorganisatie Wakker Dier een zaak had aangespannen. Kippen, schreef de rechter, hebben geen middenrif. Hang je ze ondersteboven, dan drukken de organen direct op de longen, en krijgen ze het benauwd.
De uitspraak van de rechter heeft de sector ‘op z’n kop gezet’, zegt Lesley Moffat (47), directeur van EyesOnAnimals. De gevolgen zijn niet mals: de toezichthouder, de Nederlandse Voedsel-en WarenAutoriteit (NVWA), moet handhaven op de vangmethode. En die vangmethode wordt zo goed als overal in Nederland toegepast.
Benauwdheid is maar een van de nadelen van het op de kop vangen, benadrukt EyesOnAnimals. Op het scherm achter medewerker Monique Slee (69) schieten foto’s voorbij van geklemde koppen, gehavende poten, bebloede veren, en gebroken vleugels.
Gevolgen van ruw optreden van vangers, zegt Slee. Maar ook psychisch betalen kippen de prijs voor de paar seconden op de kop, zegt Slee: dat valt te concluderen uit het paniekerige geluid dat ze maken.
‘Is psychisch leed niet een heel groot woord hiervoor?’, vraagt een van de studenten. De scepsis is hoorbaar in zijn stem. ‘Het zijn net zo goed dieren, ze hebben allemaal gevoel’, kaatst Slee de bal terug.
Hoog tijd voor een andere aanpak, vindt EyesOnAnimals: rechtop, met beide handen. Een handjevol bedrijven in de nichemarkt doet dat al. Moffat, afgestudeerd in boerderijdierengedrag, pakt de pluche kip. ‘Je doet beide handen rond de vleugels, niet te hard drukken. Zo pak je er één tegelijk.’ ‘Is dat wel te doen, één voor één telkens?’, vraagt een student. ‘Als je welzijn hoog in het vaandel hebt staan, wel’, zegt Slee.
De gemoedelijkheid onder de studenten maakt plaats voor gefronste wenkbrauwen. Ook Johan – gel in het haar, zwart BoerBurgerBeweging-jack – is sceptisch. Net als de andere studenten komt hij uit een pluimveefamilie. ‘We hebben thuis geprobeerd om rechtop te vangen, om te kijken hoe het ging. Maar dat was waardeloos.’ De dieren slaan hun vleugels om je handen, waardoor je niks meer kunt, vertelt Johan. En de vangers waren niet enthousiast. ‘Drie van de negen waren zo terug in het busje, chagrijnig.’
Bovendien, benadrukt Johan: rechtop vangen kost meer tijd. Dat blijkt ook uit een proef van de aanwezige Aeres-docenten. Wil je duizend vleeskuikens in transportkratten zetten, dan doe je daar zo’n 53 minuten over als je ze op de kop houdt. Houd je ze rechtop, dan ben je zo’n half uur langer bezig. Meer tijd betekent meer personeel, en daarvan is er al te weinig. ‘Polen, Litouwers, die willen het werk ook al niet meer doen’, zegt Johan.
De bezwaren van de mbo-studenten weerspiegelen die van de pluimveesector. ‘Als je dit bij alle vleeskuikens zou willen doen, heb je ruim drie keer zoveel mensen nodig’, zegt Kees de Jong, voorzitter van de vakgroep Pluimveehouderij van landbouwlobbyorganisatie Land-en Tuinbouw Nederland (LTO).
Bovendien, benadrukt De Jong, moet je naar ‘het héle proces van vangen kijken’. Doe je daar inderdaad langer over, bijvoorbeeld wegens te weinig personeel, dan zitten de al gevangen kippen langer in de vrachtwagen te wachten totdat ze naar de slachterij gaan. ‘Ook dat levert stress op.’
Maar de rechter heeft geen boodschap aan dat soort argumenten. Na de uitspraak gaf toezichthouder NVWA de pluimveesector tot augustus volgend jaar om over te schakelen op een diervriendelijkere methode. Daarna gaat de NVWA optreden tegen bedrijven die kippen op de kop vangen.
Volstrekt onhaalbaar, vindt de sector. ‘Dit aanpassen is een proces van járen’, zegt De Jong. Juist te lang, vindt Wakker Dier. Dat spande een rechtszaak aan tegen die termijn, die waarschijnlijk deze zomer dient. Ook – inmiddels demissionair – landbouwminister Adema vindt het een lange termijn. Het kwam Adema te staan op een ‘stevige brief’ van de pluimveesector.
Die sector is heus niet onwelwillend, benadrukt De Jong. Zo wordt een gids ontwikkeld met tips voor pluimveehouders die rechtop willen vangen. Maar echte bereidheid tot verandering ontbreekt, vindt EyesOnAnimals, dat onlangs uit een gezamenlijke werkgroep over kippenvangmethodes stapte. Deelname was ‘water naar de zee brengen’, aldus de organisatie.
Ondertussen gaan Moffat en Slee door met trainingen voor studenten, pluimveehouders, en vangploegen. ‘Een kip is een bosdier, die hangen nooit ondersteboven’, vertelt Slee de aanwezigen. ‘Zo voelen ze zich niet prettig.’
Dat het dierenwelzijnsargument lang niet iedereen overtuigt, weet zij ook. ‘Het is lastig te vertellen waarom je rechtop moet vangen, want het is altijd ondersteboven gedaan’, zegt ze. ‘Bovendien: geld en dierenwelzijn gaan eigenlijk niet samen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden