Bij het demissionaire kabinet en bij de Tweede Kamer viel de afgelopen dagen een dik pakket brieven op de (digitale) mat. Ze zijn afkomstig van werkgeversorganisaties, brancheverenigingen, milieuorganisaties en lokale overheden. De strekking is telkens hetzelfde: ga door met het klimaatbeleid alsof het kabinet nooit is gevallen.
De organisaties vrezen dat de klimaatdoelen uit zicht raken en het land stil komt te staan door de kabinetsval. En "stilstand is achteruitgang", zoals een coalitie van natuurgroepen het noemt. Daarom moeten we het klimaatbeleid juist doorzetten, vinden de organisaties.
Maar het is onduidelijk of het demissionaire kabinet van de Tweede Kamer wel mag doorgaan met de klimaatplannen alsof er niets aan de hand is. Sommige maatregelen liggen politiek gevoelig en kunnen daarom controversieel worden verklaard. Ze worden dan pas weer behandeld als er een nieuw kabinet is.
Als er na de verkiezingen opnieuw een lange formatie volgt, zijn we een jaar verder. "Dan komen we in 2030 op ongeveer 45 procent CO2-reductie. Het doel is 55 à 60 procent", zegt Olof van der Gaag, directeur van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie.
Het verbeteren van het elektriciteitsnet is volgens de organisaties een van de dingen die niet kunnen wachten op een nieuw kabinet. Om te verduurzamen moeten veel meer mensen aan de elektrische auto en de warmtepomp. Ook bedrijven moeten veel meer elektriciteit gaan gebruiken in plaats van fossiele brandstoffen. Om dat allemaal mogelijk te maken, moet het stroomnet zwaar op de schop.
Maar de stikstofcrisis zorgt al voor vertraging. Het is lastig om vergunningen te krijgen voor de aanleg van kabels en elektriciteitsstations, omdat bij de bouw een beetje stikstof wordt uitgestoten. Met een flink pakket maatregelen en miljarden uit een speciaal stikstoffonds wilde het kabinet-Rutte IV de bouw weer 'van het slot' halen.
"Het is voor ons cruciaal dat dat voornemen wordt uitgevoerd", zegt beleidsdirecteur Hans-Peter Oskam van branchevereniging Netbeheer Nederland. "Wij moeten nog een paar honderd grote midden- en hoogspanningsstations bouwen en uitbreiden. Daar is overal stikstofruimte voor nodig."
Maar het stikstoffonds moet nog worden goedgekeurd door de Eerste Kamer, waar de coalitie geen meerderheid heeft. Door het klappen van het landbouwakkoord blijft onduidelijk hoe de toekomst van de Nederlandse landbouwsector eruit komt te zien als de stikstofuitstoot flink omlaag moet. Het lijkt onwaarschijnlijk dat een demissionair kabinet dat kan gaan oplossen.
De zogeheten salderingsregeling staat al lange tijd onder druk. Die bepaalt dat huishoudens met zonnepanelen hun zelf opgewekte stroom mogen 'afstrepen' tegen het verbruik van elektriciteit van het net. Dat levert een veel lagere energierekening op en is ook een stevige korting op de energiebelasting.
Het kabinet-Rutte III wilde al beginnen met de afbouw van de regeling, omdat het de subsidie niet meer nodig vond. De subsidie heeft ervoor gezorgd dat miljoenen mensen zonnepanelen aanschaften, maar levert nu juist problemen op voor het stroomnet. Zonder salderingsregeling worden mensen aangemoedigd vaker hun eigen zonnestroom te gebruiken, waardoor er minder 'files' ontstaan op het net.
Oorspronkelijk had de afbouw van de regeling al op 1 januari 2023 moeten beginnen, maar het voorstel liep vertraging op door de val van het kabinet-Rutte III. De Tweede Kamer besloot de wetswijziging pas te behandelen na de lange formatietijd. Daarmee bleef salderen nog twee jaar langer doorgaan, tot 1 januari 2025.
Voor mensen met zonnepanelen op hun dak kan de huidige kabinetsval een flink déjà vu opleveren. De Tweede Kamer heeft inmiddels ingestemd met het afbouwen van de salderingsregeling, maar nu is de Eerste Kamer nog aan de beurt.
Het kabinet moest daar op zoek naar steun bij de oppositiefracties van GroenLinks/PvdA of BBB, maar die zijn kritisch. Zij kunnen nu besluiten het voorstel controversieel te verklaren, waardoor de behandeling opnieuw veel vertraging oploopt. De ingangsdatum van 1 januari 2025 zou dan vermoedelijk onhaalbaar worden. Goed voor de portemonnee van mensen met zonnepanelen, maar een doorn in het oog van experts die zeggen dat salderen niet meer van deze tijd is.
Met een klimaatfonds van maar liefst 35 miljard euro wilde het kabinet-Rutte IV ervoor zorgen dat het ambitieuze klimaatdoel van 55 à 60 procent CO2-reductie zou worden gehaald. Dat doel is inmiddels wettelijk vastgelegd, nadat de senaat vorige week voor de nieuwe Klimaatwet heeft gestemd.
Dit voorjaar presenteerde klimaatminister Rob Jetten een pakket plannen om de miljarden uit het klimaatfonds uit te geven. Maar het is onzeker of die miljarden komende Prinsjesdag op de begroting verschijnen. En het is onzeker of de Tweede Kamer wil instemmen met al die nieuwe maatregelen van een demissionair kabinet.
"Elke partij die voor de Klimaatwet heeft gestemd, zou bereid moeten zijn dit beleid door te zetten", vindt Van der Gaag van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie. "Als je dat niet doet, haal je de doelen niet en voldoen we dus ook niet aan die wet."
De leden van de Eerste en Tweede Kamer kunnen tijdens hun vakantie uitgebreid nadenken over de waarschuwingen uit de polder. In september bepaalt het parlement welke wetsvoorstellen controversieel worden verklaard.
Source: Nu.nl economisch