N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Documentaire Sandra Pankhurst (1953-2021) was oprichter van Specialized Trauma Cleaning Services. Daarmee ruimde ze niet alleen bloed en schimmel op, maar ook de menselijke geest. Haar werk staat centraal in ‘Clean’.
Bloed, sperma, kots, speeksel, stront – op de folder van Specialised Trauma Cleaning Services staat achter elke lichaamssap een felgekleurd vinkje. Jij wilt het niet aanraken, zij ruimen het op. In de woorden van STC-oprichter Sandra Pankhurst: „Wij doen alle shitty jobs die niemand anders wil doen.”
De meer technische term is traumaschoonmaak. En dat soort schoonmaakdiensten leveren al decennia eersteklas tenenkromtelevisie op. Denk aan: Hoarders, waarin mensen worden geholpen hun gruwelijke verzameling rotzooi op te ruimen, of recent De Frisse Blik, waarin schoonmaker Tugrul Çirakoglu verrotte lijken van vloeren schraapte. Vaak zijn dit soort programma’s onaangenaam voyeuristisch. Een half uur lang kijk je opgewonden naar de (letterlijke) ontbinding van iemands leven, daarna haal je nog een doekje over je aanrecht en zeg je tegen je partner: ‘Hoe kan je het zó ver laten komen?’
Clean doet er alles aan om die sensatie te vermijden. De focus ligt niet op de fysieke maar op de mentale schoonmaak: het verhelpen van psychologisch trauma. Dat is nobel. Maar de uitwerking is rommelig. Er zijn pakweg drie onderdelen: schoonmakers over de liefde voor hun werk, een beetje bloed en rommel voor de voyeur, en het levensverhaal van Pankhurst. Alledrie worden ze onvoldoende uitgewerkt. Hoe is het werk als traumaschoonmaker? Je krijgt het maar half mee. Wie is Pankhurst? We zullen het nooit weten.
Dat is doodzonde, want Pankhurst is razend interessant. Pankhurst werd geboren als man. Ze werd geadopteerd en mishandeld door haar adoptieouders dat het een fout was geweest. Ze trouwde en scheidde, haar twee kinderen mocht ze niet meer zien omdat haar ‘homoseksualiteit’ ‘besmettelijk’ was volgens de rechter. Ze onderging een geslachtsverandering, werkte als prostituee, werd verkracht. Drugs. En toen ze haar leven op de rails had, kreeg ze COPD van alle pathogenen en schimmels die ze binnenkreeg tijdens het traumaschoonmaken. Het is het type trauma dat ten grondslag ligt aan de zooi die zij voor haar cliënten opruimt. Maar Pankhurst is ijzersterk. Een levend (en uitzonderlijk charmant) testament aan de stelling die zij uitentreuren blijft herhalen: trauma kan iedereen overkomen, en iedereen heeft hulp nodig.
Clean. Regie: Lachlan Mcleod. Lengte: 92 minuten.
NieuwsbriefNRC Film
De beste filmstukken, interviews en recensies van de nieuwste films
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC