‘Het is een grote puinhoop’, concludeert Stéphane Séjourné, de leider van de liberale fractie in het Europees Parlement. Het debat dinsdag over de natuurherstelwet is nog maar net begonnen en inhoudelijke argumenten doen er al niet meer toe, politiek-ideologische des te meer. De kans is reëel dat het parlement de wet woensdag torpedeert en daarmee Europees Commissaris Frans Timmermans (Green Deal) een gevoelige nederlaag bezorgt.
Circa zeventig parlementariërs namen het woord. Bood deze kwantiteit al geen garantie op kwaliteit, wat evenmin hielp is dat de twee hoofdrolspelers er niet waren. Timmermans moest in Valladolid zijn, bij een vergadering van de Europese milieuministers. Manfred Weber, voorman van de Europese christen-democraten en aanvoerder van het verzet tegen de natuurherstelwet, gaf tijdens het debat een persconferentie over die wet, samen met CDA-Europarlementariër Esther de Lange.
De verdediging van het voorstel lag in handen van commissaris Virginijus Sinkevicius (Milieu). ‘De natuur is ziek’, hield hij de parlementariërs voor. De bodem en wateren in Europa verkeren in een deplorabele toestand, mede door de intensieve landbouw, droogte, overstromingen en bosbranden. Een rapport van de Europese Rekenkamer deze week, alsook brieven van duizenden wetenschappers, onderschrijven de analyse van de Commissie.
‘De natuurherstelwet is het medicijn’, stelde Sinkevicius. De EU-landen moeten herstelplannen opstellen, boeren moeten hun pesticidengebruik halveren, steden dienen te vergroenen. Als we dat niet doen valt er straks helemaal niets meer te boeren, waarschuwde de Commissaris. Bovendien verliest de EU haar leidende rol om biodiversiteitsverlies en klimaatverandering tegen te gaan. Sinkevicius: ‘Dit gaat om een leefbare wereld. Het gaat over onze levens en die van de generaties na ons.’
Weber en De Lange zien dat heel anders. Al bijna een jaar voeren zij campagne tegen de wet en – minstens zo hard – tegen Timmermans. En met succes: drie commissies van het parlement, wezen afgelopen weken de wet af. Woensdag is de plenaire stemming de laatste kans voor Timmermans.
De natuurherstelwet is volgens de christen-democraten hét voorbeeld van klimaatdrammerij en een product van de Brusselse bureaucraten die geen idee hebben wat boeren al voor het milieu doen. De wet leidt volgens de grootste fractie in het parlement tot minder landbouwgrond, minder voedselproductie en daardoor hogere prijzen. De mensen kunnen straks hun rekening in de supermarkt niet meer betalen: door Frans Timmermans.
Minstens zo belangrijk is de vrees dat ‘extremistische milieuclubs’, aldus De Lange, met de nieuwe wet straks rechters onder druk zullen zetten om alle milieubelastende activiteiten te verbieden. De Lange verwees naar Nederland waar vanwege de nitraat- en fijnstofvervuiling bouwprojecten worden opgeschort.
De wet moet van tafel, oordelen de christen-democraten. Ook als teken dat het nu genoeg is geweest met de Green Deal, de politieke erfenis van Timmermans. Daarvoor hebben de christen-democraten steun nodig van de rechtse fracties in het parlement, inclusief de extreem-rechtse eurosceptici. Die roerden zich veelvuldig tijdens het debat met aanklachten tegen ‘klimaatidiotie’ en de bewering dat de Commissie erop uit is boeren hun land af te pakken.
De sociaal-democraten en Groenen hekelen het verzet tegen de natuurwet. De kritiek is volgens hen niet gebaseerd op de feiten, laat staan op de inhoud van de wet. Wat ze nog meer zorgen baart is dat de christen-democraten bereid zijn tot innige samenwerking met extreem-rechts om de overwinning binnen te halen. ‘Jullie nemen hun leugens over, jullie gaan mee met de ontkenners van klimaatverandering’, zei de sociaal-democratische fractievoorzitter Iraxte García Pérez. ‘Wat ik Weber en De Lange het meest kwalijk neem, is dat ze extreem-rechts wakker kussen’, aldus Bas Eickhout (GroenLinks).
Met links en rechts tegenover elkaar, bepalen de liberalen woensdag de uitslag van de stemming. Fractieleider Séjourné gedroeg zich daarom als de onmisbare compromismaker door zowel Timmermans te bekritiseren (gebrek aan strategie) als Weber (in bed stappen met rechts). ‘U wilt deze wet niet, wat de argumenten ook zijn’, hield hij Weber voor.
De liberalen zijn echter ook verdeeld – de VVD is tegen de wet, D66 voor – wat de uitkomst van de stemming ongewis maakt. ‘We hebben nog 24 uur’, zei Séjourné, terwijl medewerkers van Timmermans en Sinkevicius zich klaar maakten voor overleg met individuele Europarlementariërs tot het laatste moment.
Sinkevicius toonde zich na afloop van het debat ‘optimistisch’. Als het wetsvoorstel niet wordt afgeschoten, zal het parlement het behoorlijk afzwakken met wijzigingsvoorstellen. De EU-landen deden dat al eerder. Een definitief akkoord tussen de lidstaten en het parlement leidt tot een verwaterde natuurherstelwet. Volgens De Lange moet Timmermans zijn knopen tellen. ‘Als je zes keer een lekke band hebt gehad, kun je beter een nieuwe band kopen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden