Ineens had niemand meer iets onaardigs te zeggen over Rutte. Attje Kuiken en Jesse Klaver, die zondagavond in Nieuwsuur pleitten voor Ruttes vertrek, stonden dezelfde man een paar uur later in de Kamer te bedanken voor die heftige, maar toch ook leuke tijd. Wilders – van ‘Doe eens normaal man’, ‘Doe zelf normaal man’ – had niets dan respect. Toeslagenouder Kristie Rongen zei maandagavond bij Op1 dat ze Rutte eerder die dag nog had ge-sms’t. ‘Ik heb een hekel aan zijn beleid, maar ik haat zijn persoon niet.’
Wat Ron Fresen zo fijn vond aan Rutte, zei hij bij Renze: hij nam het nooit persoonlijk. Had hij een kritisch item over hem gemaakt, sloeg de premier hem bij een volgend weerzien net zo joviaal op de schouder. Dat verhaal – met Rutte werd het nooit persoonlijk – echoot momenteel zo’n beetje elke oud-collega, journalist of criticus als afscheidsgroet. Toch een vreemd compliment: politiek is persoonlijk, beleid heeft grote invloed op het leven van mensen. Maar maandagavond maakte zelfs Rongen daar een grap over. Toen Sven Kockelman Klaas Dijkhoff vroeg wat Rutte en hij aan sms’jes hadden uitgewisseld, zei zij: ‘Die heeft-ie toch al gewist.’
Jeroen Vullings omschreef bij Renze goed waar dit collectief herhalen van zo’n gratuit punt vandaan komt: Rutte was lang de populairste vijand, de geijkte ‘trampoline om op te stampen’. Hele partijen, punkbands en podcasts zijn vormgegeven rond het idee: weg met de VVD, weg met Rutte. ‘Nu ís hij weg, en dat is verwarrend.’
De twaalf jaar van Ruttes premierschap beslaat ook een periode waarin het Binnenhof veranderde van een plein waar af en toe een journalist overheen liep in een door verslaggevers overbevolkt gebied. Rutte kon nauwelijks nog iets doen of zeggen zonder dat dat gefilmd, gefotografeerd en vervolgens in een talkshow geduid werd. Bij Renze werd gediscussieerd over de vraag of Rutte wel of geen gecultiveerd imago heeft – of dat appeltje op de fiets pr is of gewoon een appel. Ondertussen kun je na twaalf jaar premierschap niet anders dan een gecultiveerd imago hebben – bewust of onbewust. Rutte werd de afgelopen jaren wandelend symbool voor keihard neoliberaal beleid, in de vermomming van burgerlijke gezapigheid – een imago dat steevast genoeg mensen wist aan te trekken in plaats van af te stoten.
Wie ik maandagavond aan een talkshowtafel had willen zien: Eric van der Burg, die vrijdagnacht z’n tranen stond weg te slikken tegenover de camera’s van RTL. Hij had alle mensen die de afgelopen maanden aan de vluchtelingenopvang werkten een asieldeal beloofd, zei hij – en nu waren ze ineens nog verder van huis. Daar stond hij – de moegestreden VVD’er, de loopjongen die als allerlaatst hoorde dat zijn bazen de handdoek in de ring hadden gesmeten. Hij ging dit weekend maar eens hardlopen, zei hij – vermoedelijk op zoek naar een mantra waarmee hem dat ook zou lukken: het niet persoonlijk nemen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden