Het tijdperk van het politieke management loopt ten einde. Mark Rutte en Wopke Hoekstra, twee boegbeelden van deze bestuursstijl, zullen binnenkort het toneel verlaten. Zij hebben het land gerund als een bedrijf: efficiënt, resultaatgericht en risicomijdend.
Deze aanpak had zijn voordelen: een stabiele en rationele koers, concrete en meetbare doelen, zakelijke en professionele relaties. Maar het had ook zijn nadelen: een gebrek aan visie, idealen en dromen, die zo essentieel zijn voor een levendige samenleving.
Nu staan we voor een keuze. Willen we doorgaan op deze weg, of willen we een andere richting inslaan? Een richting die meer recht doet aan de menselijke maat, de ethische, culturele en ecologische dimensies van de politiek, en de diverse perspectieven, belangen en verwachtingen in de samenleving.
De verkiezingen zijn een keerpunt. Na het kille management is het tijd voor warm leiderschap. Leiderschap dat waarden boven cijfers stelt, dat flexibel boven star is, dat open boven gesloten is. Leiderschap dat inspireert en verbindt. Leiderschap dat ons land klaarstoomt voor de toekomst en de uitdagingen die daarbij horen.
Bart van der Meer, Amersfoort
Het vertrek van Rutte en Hoekstra is een historisch moment voor de Nederlandse politiek. Het betekent het einde van een tijdperk van uitstel- en achterkamertjespolitiek. Het einde van een premier die al zowat mijn hele leven regeert.
Een kans voor nieuw, fris leiderschap. Leiderschap dat de vele crises van Nederland serieus neemt, van de klimaatcrisis tot aan het vastzitten van de woningmarkt. Zowat iedere fractievoorzitter geeft aan dat er een nieuwe wind door Den Haag moet waaien waarbij eerlijkheid, transparantie en fatsoen van groot belang zijn. Als er echt goed, nieuw leiderschap komt, dan kunnen wij als jongeren eindelijk minder demonstreren en wat positiever naar de toekomst kijken.
Maar ik ben sceptisch, want de belofte van nieuw leiderschap horen we al jaren. Eerst zien, dan geloven. Een ding is in ieder geval zeker, Rutte en Hoekstra hebben eindelijk een goede beslissing genomen.
Hugo Wagenmakers, Montfoort
Het wordt de hoogste tijd dat er een eerlijke, doortastende leider met visie komt. Een eerlijk verhaal over asielzoekers en de verdragen die wij getekend hebben. Doortastend om het milieu en de stikstof recht te doen en Nederland niet langer door 4 procent van de bevolking te laten gijzelen (een groot deel van de boeren). Een visie die toekomstgericht is voor alle inwoners van ons land.
Ineke de Wolff, Bergen op Zoom
Hoewel er wellicht hervormingen plaatsvinden en nieuwe spelers op het politieke toneel verschijnen, blijft de ‘oude politiek’ dominant. Het huidige politieke systeem is gebaseerd op gevestigde structuren, waarin de traditionele partijen en politici geworteld zijn. Deze partijen hebben vaak sterke banden met lobbygroepen, belangenorganisaties en andere machtscentra. Hierdoor behouden zij hun invloed en blijven ze de besluitvorming domineren.
Daarnaast zijn er mechanismen in het systeem die de status quo in stand houden. Bijvoorbeeld het vormen van coalities en het sluiten van compromissen, wat vaak nodig is om tot beslissingen te komen. Dit kan leiden tot een verwatering van idealen en een gebrek aan daadkracht.
Om de ‘oude politiek’ te doorbreken en een meer inclusieve en transparante politiek te bevorderen, zijn fundamentele systeemveranderingen noodzakelijk. Dit zou kunnen betekenen dat er meer ruimte moet komen voor nieuwe politieke bewegingen en onafhankelijke kandidaten. Ook moeten er mechanismen worden geïmplementeerd die de transparantie vergroten en de invloed van lobbygroepen verminderen.
Zolang deze veranderingen echter niet plaatsvinden, zal de ‘oude politiek’ blijven bestaan. Het vergt tijd, inspanning en politieke wil om het systeem te hervormen en een echte verandering teweeg te brengen.
Bertus van Kleef, Doetinchem
Het vertrek van Mark Rutte en Wopke Hoekstra kan onmogelijk een vorm van nieuw leiderschap inluiden. Als tenminste alle geruchten omtrent de kandiderende prinsen en prinsessen waar zijn. Het zal dan eerder oude wijn in nieuwe zakken zijn. Van de bestaande politieke partijen valt dus niets te verwachten. Ook niet als de schoonmaak wat rigoureuzer gaat uitpakken.
Het zal eerder van nieuwe partijen moeten komen en meer nadrukkelijk van de keuze die Pieter Omtzigt toch nu uiteindelijk moet maken. Niet dat het nieuwe leiderschap aan hem gebakken zit, maar in zijn kielzog kunnen eens best wat capabele mensen opstaan. Mensen die geen last hebben van de Haagse bubbel en het landsbelang boven het partijbelang kunnen plaatsen. Mensen met meer pragmatische eigenschappen en die weet hebben van de effecten van het beleid in het land.
De huidige bureaucratische en technocratische bemensing van ons democratisch stelsel heeft daar geen weet van en reageert liever op elkaar dan te gaan voor de zaak. Nieuw leiderschap is op de eerste plaats empathisch en staat midden in de maatschappij. Bij de huidige politieke bemensing valt weinig van deze vaardigheden te bespeuren, dus zal het van een nieuwe nu nog onbekende politieke lichting moeten komen.
Joost van Huijgevoort, oud-raadslid en oud-burgerlid Provinciale Staten, Tilburg
Ik hoop van harte, tegen beter weten in, dat we het minder over leiders gaan hebben en meer over visies in de komende maanden. We moeten fundamentele keuzes maken over de richting waar we samen als land op gaan.
Roberto Kist, Zwolle
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden