De Navo zal tijdens de top in Vilnius een ‘positieve boodschap’ geven aan Oekraïne over de route naar lidmaatschap van de alliantie. Dat zegt secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg. Aan de precieze verklaring wordt nog gewerkt.
Onderdeel zal zijn dat Oekraïne een formele tussenstap richting Navo-lidmaatschap niet zal hoeven doorlopen. Zweden en Finland waren daar ook van vrijgesteld. Het gaat om het zogeheten Membership Action Plan (MAP). De uitvoering van een MAP kan jarenlang duren. De Navo controleert dan periodiek of een land voldoet aan de formele voorwaarden van toetreding, zoals het respecteren van mensenrechten en het borgen van de rechtsstaat.
Voordat een land toe kan treden tot de Navo moet het echter uitgenodigd worden door alle lidstaten om een aanvraag in te dienen. In de praktijk is Oekraïens lidmaatschap daarom nog niet dichterbij, maar als er een moment komt in de toekomst dat de Navo-leden het eens worden over Oekraïense toetreding, kan het snel gaan. Finland en Zweden konden binnen een jaar toetreden.
Volgens Stoltenberg is Oekraïne al ver gevorderd met de officiële toetredingseisen sinds het land in 2008 in Boekarest lidmaatschap in het vooruitzicht werd gesteld. Bovendien zijn Oekraïne en de Navo al sterk naar elkaar toegegroeid en volgens Stoltenberg moet dat ‘gereflecteerd worden in alle beslissingen van de Navo’.
Oekraïne krijgt waarschijnlijk ook verdere ‘veiligheidsgaranties’ toegezegd. Wat die inhouden, is nog niet volledig duidelijk. Wel klinken er geluiden dat die kunnen lijken op de toezeggingen van de Navo aan Israël. Dat zou betekenen dat Oekraïne langdurig kan rekenen op het modernste wapentuig, regelmatige trainingen van militairen en nauwe samenwerking op inlichtingengebied, ook als de oorlog met Rusland voorbij is.
Joram Bolle
Kyiv heeft afgelopen nacht voor de tweede keer deze maand te maken gehad met luchtaanvallen door het Russische leger. Volgens het Oekraïense militaire bestuur in de hoofdstad zette Rusland verschillende Iraanse Shared-kamikazedrones in, maar haalde de Oekraïense luchtafweergeschut die allemaal uit de lucht. Over eventuele gewonden of schade is niets bekend.
Russische luchtaanvallen veroorzaakten vorig najaar veel schade in Oekraïense steden, maar de laatste tijd treffen zij steeds minder vaak doel. Sinds het begin van de oorlog vuurden de Russen ruim vijfduizend raketten en kamikazedrones af. Mede dankzij westerse luchtdoelwapens kan Oekraïne zijn kritieke infrastructuur en woongebouwen beter beschermen.
Uit een inventarisatie van de Oekraïense krant Kyiv Post bleek dat het Oekraïense leger in mei bijna 95 procent van de Russische raketten en drones uit de lucht haalde. Van de 563 projectielen die Rusland in mei afvuurde, werden er 533 onderschept, constateerde de krant op basis van informatie van het Oekraïense leger. Overigens kunnen ook neervallende brokstukken schade aanrichten.
Pepijn de Lange
De Amerikaanse president Joe Biden en zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky ontmoeten elkaar woensdag een-op-een in Vilnius. Dat meldt de Amerikaanse televisiezender CNN op basis van een Amerikaanse functionaris. In de Litouwse hoofdstad gaat dinsdag een Navo-top van start.
Het was lange tijd onduidelijk of Zelensky aanwezig zou zijn bij de top. De Oekraïense president zei eerder dat hij niet van plan was om ‘voor de lol’ te komen. ‘Oekraïne moet duidelijke veiligheidsgaranties krijgen zolang het geen lid is van de Navo. Alleen onder deze omstandigheden zou onze ontmoeting zinvol zijn, anders is het gewoon weer politiek’, zei Zelensky tegen de Amerikaanse nieuwszender ABC.
Oekraïne wil na de oorlog tegen Rusland tot de westerse militaire alliantie toetreden en hoopt op een duidelijke uitnodiging. Het toekomstige pad van het land om zich bij de Navo aan te sluiten is een van de belangrijkste agendapunten tijdens de top.
Biden stelde vorige week nog dat hij in ieder geval niet verwacht dat Oekraïne kan toetreden zolang de oorlog nog niet voorbij is. ‘Ik denk niet dat er nu, op dit moment, midden in een oorlog, overeenstemming bestaat binnen de Navo over het wel of niet opnemen van Oekraïne in de Navo-familie’, zei de Amerikaanse president tegen CNN.
Biden en Zelensky elkaar de afgelopen maanden meerdere keren ontmoet. De laatste keer was in mei tijdens de G7-top in de Japanse stad Hiroshima. (ANP)
Demissionair minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra noemt het goed nieuws dat Zweden hoogstwaarschijnlijk tot de Navo zal toetreden nu de Turkse president Recep Tayyip Erdogan daarvoor groen licht heeft gegeven. ‘Het duurde even, maar het was het wachten waard’, aldus de buitenlandminister.
Dat Erdogan het Turkse parlement vraagt om met het Navo-lidmaatschap van Zweden in te stemmen is volgens Hoekstra een belangrijke stap op weg naar ratificatie. ‘Zeer, zeer goed nieuws voor zowel de Navo als Zweden’, schrijft hij op Twitter.
Navo-topman Jens Stoltenberg zei maandag dat Turkije het verzet tegen de toetreding van Zweden staakt. Dat meldde hij na onderhandelingen vlak voor de Navo-top in Litouwen. Zweden heeft volgens Stoltenberg onder meer toegezegd de strijd tegen terrorisme zoals van de Koerdische PKK verder op te voeren. (ANP)
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van maandag 10 juli:
• De Turkse regering gaat het Zweedse lidmaatschap van de Navo voorleggen aan zijn parlement, zegt Navo-chef Jens Stoltenberg. Nu Turkije zijn bezwaren laat varen, kan Zweden naar verwachting snel toetreden tot de Navo.
• De Russische president Vladimir Poetin heeft in de dagen na de opstand van huurlingenleger Wagner urenlang gesproken met Jevgeni Prigozjin.
Lees hier het volledige liveblog van maandag terug.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden