‘Toen ik zondagmiddag landde, zag ik de luchtverdediging op het vliegveld. Dus ze hebben zich inderdaad goed beveiligd. Vorig jaar in Madrid was dat veel minder zichtbaar. Maar we zitten hier natuurlijk met leiders van 31 landen dichtbij de grens met Belarus.’
‘Natuurlijk niet. Het is een hart onder de riem voor de kleine Baltische landen, die afgelopen jaar hebben gezien wat het betekent als Rusland een deel van je land inpikt. Door hier bijeen te komen wordt de boodschap kracht bijgezet dat elke centimeter Navo-territorium verdedigd wordt.’
‘Het belangrijkste is hoe wordt omgegaan met de Oekraïense wens om lid te worden van de Navo. Oekraïne heeft dat verzoek al in 2008 ingediend. Daarover ontstond toen ruzie tussen de bondgenoten. Amerika wilde de procedure naar lidmaatschap opstarten, maar Duitsland en Frankrijk waren tegen. Uitkomst was toen dat Oekraïne wel lid mocht worden, maar wanneer en hoe bleef onduidelijk.
‘Nu is die aanvraag natuurlijk weer heel actueel. Maar zolang Oekraïne in oorlog verkeert, willen de meeste Navo-landen die procedure nog altijd niet opstarten. Intussen willen ze wel bijna allemaal duidelijk maken dat toetreding echt in het verschiet ligt. Daar de taal voor vinden, is een uitdaging voor de komende dagen.’
‘Dat zal dus moeten blijken. Een van de dingen die je hoort, is dat de Oekraïne-commissie in de Navo omgedoopt kan worden tot een Oekraïne-raad. Dat is vooral een semantische kwestie, al heeft een raad iets meer gewicht.
‘De secretaris-generaal van de Navo, Jens Stoltenberg, benadrukt ook dat Oekraïne nu al veel meer wordt betrokken bij het bondgenootschap. Bondgenoten helpen bij de investeringen in materieel, wapens, logistiek en onderhoud, daardoor lijkt Oekraïne al steeds meer op een Navo-land. Oekraïne wil een politieke uitnodiging om toe te treden, ze willen Poetin duidelijk maken dat ze niet meer in de ‘grijze zone’ zitten tussen de Navo en Rusland. Maar vooral Duitsland en de VS zijn huiverig.
‘Dat is natuurlijk ook een goede manier om betrokkenheid te tonen. Dat is alleen geen Navo-zaak, maar tussen afzonderlijke landen en Oekraïne. Toch zullen er tijdens de top zeker individuele landen zijn die toezeggingen doen aan de Oekraïense president Zelensky, die hier ook aanwezig is. Duitsland heeft al meer materieel en munitie toegezegd.’
‘Dat is weer net anders. Oekraïne vraagt daar al heel lang om en volgens Human Rights Watch hebben ze het zelf ook al ingezet. Rusland gebruikt overigens al veel langer en veel meer clusterbommen, ook tegen burgerdoelen in steden. Dit weekend zijn er weer doden door gevallen.
‘De VS wilde lang niet leveren, omdat het omstreden wapens zijn. De meeste Europese bondgenoten hebben het verdrag tegen clustermunitie geratificeerd. Maar er is nu een combinatie van factoren waardoor Biden toch overstag is gegaan. Het belangrijkste is dat de voorraad van andere granaten opraakt bij de landen die Oekraïne steunen, terwijl de extra productie ervan in de VS nog niet op stoom is gekomen. Dit moet het gat vullen. Tegelijkertijd heeft de Oekraïense legerleiding de VS ervan weten te overtuigen dat clustermunitie heel effectief is om de ingegraven Russen aan te vallen bij hun tegenoffensief. Oekraïne zegt de wapens te willen inzetten tegen die Russische stellingen.
‘Navo-landen die het verdrag tegen clustermunitie hebben getekend, spreken hun zorgen er wel over uit. Maar ik denk dat ze er hier de komende dagen behoorlijk stil over zullen zijn. Zij kennen het munitieprobleem, de voorraden in Europa waren al niet groot en zijn snel geslonken.’
‘Ja. Daar ligt Turkije dwars en de grote vraag is of president Erdogan zijn blokkade zal staken. Stoltenberg heeft afgelopen week nog een bemiddelingspoging gedaan. En maandagmiddag gaat hij nog een keer aan tafel zitten met Erdogan en de Zweedse premier. Als teken van daadkracht zou het natuurlijk niet sterk zijn als de Zweden een jaar na de top waarin zij door alle bondgenoten zijn uitgenodigd lid te worden, inclusief Turkije, alsnog in de wachtkamer zitten. Maar hoe dit gaat aflopen, is nu onmogelijk te voorspellen.’
‘Ja. Er is een nieuwe regionale indeling gemaakt voor de collectieve verdediging van de Navo. Een onderdeel van die plannen is dat bondgenoten samen binnen een maand 300 duizend militairen beschikbaar moeten kunnen stellen aan de Saceur, de hoogste militaire commandant van de Navo. Dat betekent voor heel veel landen een enorme opgave voor de landmacht, zeker ook voor Nederland.
‘Ook komt er een nieuwe investment pledge. Bijna tien jaar geleden werd in Wales afgesproken dat alle landen ernaar zouden streven 2 procent van hun begroting te besteden aan defensie. Nu halen slechts elf landen dat. De nieuwe belofte wordt dat zij ‘minimaal 2 procent’ zullen besteden. De meeste landen die dicht bij Rusland liggen halen dat nu al, maar voor bijvoorbeeld België, Luxemburg, Spanje en ook Nederland is het best lastig om dat langjarig te halen – al is Nederland groot voorstander van deze aangescherpte afspraak. ‘
‘Vanuit een groot perscentrum. Daar komt ook een grote hoeveelheid regeringsleiders en andere bobo’s langs om hun boodschap te verkondigen. Daar gaat het bij zo’n top vooral om: eensgezindheid en kracht uitstralen. Maar dit keer moeten we dus nog even afwachten hoe dat uitpakt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden