Het eindoordeel over het tijdperk-Rutte zal mede afhangen van hoe het de komende jaren verder gaat met de versnipperde, tot op het bot gepolariseerde Nederlandse politiek.
Hij bracht het bijna terloops maandagochtend, als een dienstmededeling, alsof hij niet het einde van een tijdperk aankondigde: Mark Rutte vertrekt. Het is nieuws waar het Binnenhof een tijdje van zal moeten bijkomen. Zelfs in de Tweede Kamer lopen maar weinig mensen rond die nog weten hoe de Nederlandse politiek eruit zag voordat Rutte allesbepalend werd.
Voor zijn partij is het slecht nieuws. Een betere campagnevoerder heeft de VVD nooit gehad. Ook zonder Ruttes vertrek boden de komende verkiezingen zicht op een aardverschuiving, en nu is helemaal alles mogelijk. Nederlandse kiezers zijn doorgaans nogal trouw aan hun premier en diens partij, totdat de premier stopt. Het Torentje is geen erfstuk dat binnen een partij kan worden doorgegeven, zoals PvdA en CDA eerder hebben ervaren.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Is het ook slecht nieuws voor Nederland? Het eindoordeel over het tijdperk-Rutte zal uiteindelijk aan de historici zijn en mede afhangen van hoe het de komende jaren verder gaat met de versnipperde, tot op het bot gepolariseerde Nederlandse politiek.
Was hij het laatste bastion tegen de totale chaos, zoals zijn fans altijd betoogden, of heeft hij die juist mede aangewakkerd met zijn polariserende eerste kabinet, met de onvoldoende doordachte bestuurlijke hervormingen in zijn tweede kabinet en met de ontkenning van slepende maatschappelijke misstanden in zijn derde kabinet?
Onomstreden was zijn talent om met iedereen zaken te doen, om altijd met iedereen in gesprek te blijven en uiteindelijk altijd ergens een uitweg te vinden. De keerzijde is dat het zeker in de laatste jaren te vaak leidde tot moeizame, nauwelijks uit te leggen compromissen en tot wel erg onverhoedse bewegingen in het landsbestuur. Met de reparatie van de hervormingen van de studiefinanciering, de jeugdwet, de participatiewet en de gevolgen van de opgevoerde gaswinning is ook het volgende kabinet nog wel even bezig, om het nog maar niet te hebben over het in 2015 ingevoerde Programma Aanpak Stikstof.
Een andere rode draad was er ook in Mark Ruttes carrière: zijn ragfijn afgestelde politieke antenne, immer gericht op de sfeer in zijn achterban, liet hem zelden in de steek. Waarschijnlijk heeft hij ook dit keer goed aangevoeld dat de wind draaide. Een meerderheid in de Kamer wilde eigenlijk twee jaar geleden al van hem af, een ruime meerderheid van de kiezers ook.
Mét Mark Rutte op het stembiljet waren dit verkiezingen geworden die boven alles dreigden te gaan draaien om de vraag wie er nog wel of niet met hem zou willen regeren. Zelfs bij een redelijke verkiezingsuitslag had hij moeten vrezen dat zijn aanwezigheid een grote sta-in-de-weg zou worden bij een kabinetsformatie. Daarmee dreigde hij te transformeren van het belangrijkste wapen van de VVD tot een grote handicap.
Bovendien moeten dit geen verkiezingen over Mark Rutte worden, maar over de vraag hoe Nederland verder gaat met de grote dossiers – het klimaatbeleid, de stikstofcrisis en, vooruit, het immigratievraagstuk voorop. Ruttes aangekondigde vertrek maakt ruimte voor nieuwe verhoudingen, nieuwe ideeën.
En Mark Rutte zelf? Zijn reputatie als onvermoeibare dealmaker is ook op de internationale podia gevestigd en komt daar misschien nog wel beter van pas. We gaan van hem horen.
Source: Volkskrant