Tijdens de zware zomerstorm van woensdag haalden we veel van onze elektriciteit uit de wind. Op land stonden ongeveer 2.500 windmolens te draaien, en op zee nog een stuk of 500. Die kunnen inmiddels voorzien in ruim de helft van de Nederlandse stroomvraag - als het tenminste genoeg waait.
Maar energieparken op land leiden ook vaak tot protest van omwonenden, die ze lelijk vinden of bang zijn voor geluidsoverlast. Dat leidt tot kopzorgen bij gemeenten en provincies. Zij hebben namelijk beloofd om meer groene energie op te wekken, maar hebben steeds meer moeite om geschikte plekken te vinden.
Dat is ook terug te zien in de afspraken die de nieuwe provinciebesturen hebben gemaakt na de Provinciale Statenverkiezingen van maart. Geen van de tien nieuwe coalities tornt aan de regionale doelen voor 2030, maar in veel coalitieakkoorden wordt wel duidelijk gemaakt dat er strengere eisen komen voor wind- en zonneparken. In zeker drie provincies is helemaal geen ruimte meer voor windmolens op nieuwe locaties.
Met maar liefst zeshonderd windmolens is Flevoland momenteel dé windenergieprovincie van Nederland. De rijen met molens zijn zelfs "kenmerkend voor het hedendaagse Flevolandse landschap", staat in het coalitieakkoord dat werd gesloten door BBB, VVD, PVV, ChristenUnie en SGP. "Maar we constateren ook dat we op dat vlak de grens hebben bereikt."
Ook in Gelderland en Groningen is geen plek voor nieuwe windmolenprojecten, spraken de coalities daar af.
Jetten schreef donderdag al aan de Tweede Kamer dat hij een einde wil maken aan grootschalige zonneparken in weilanden. Er gaat een principe van 'nee, tenzij' gelden voor de aanleg van zonneweides, schreef de minister vlak voordat het kabinet viel. Het is nog niet bekend wat de kabinetsval zal betekenen voor het plan.
Ongeacht het landelijke beleid kwam er al steeds meer kritiek op zulke energieparken, ook bij gemeenten en provincies. In verschillende provinciale coalitieakkoorden werd de aanleg van nieuwe zonneparken op landbouwgrond al uitgesloten. Zonnepanelen moeten op daken komen en "in ieder geval niet op goede landbouwgrond", vindt bijvoorbeeld de Gelderse coalitie van BBB, VVD, CDA, ChristenUnie en SGP.
Met alle beperkingen voor groene energie op land is het de vraag wat er terechtkomt van de energieplannen die Jetten wilde maken voor na 2030. Volgens hem moet er dan juist flink meer groene energie worden opgewekt op land. Via zonnepanelen op daken en parkeerplaatsen, maar óók met windmolens.
In het Nationaal plan energiesysteem, dat Jetten maandag presenteerde, staat dat er in 2050 twee keer zoveel windenergie moet worden opgewekt op land als in 2030. Die verdubbeling komt boven op de ontwikkeling van enorme windparken op de Noordzee.
"Ook wind op land is nodig voor de stabiliteit van onze elektriciteitsvoorziening", zei Jetten daar maandag over. Er hoeven minder kabels te worden aangelegd om elektriciteit van de Noordzee het land in te brengen. Ook zijn er minder batterijen en waterstoffabrieken nodig als windmolens op land direct elektriciteit leveren aan gebouwen in de buurt.
Jetten wilde komend najaar met de provincies om tafel om te zorgen dat er voldoende windmolens worden gebouwd. Er zou dan ook worden gesproken over een nieuw nationaal doel voor de opwek van zonne- en windenergie op land na 2030. Mogelijk moet die discussie worden gevoerd door de opvolger van Jetten. Sowieso is het de vraag of alle provincies zitten te wachten op zo'n nieuw doel, dat zou leiden tot een nieuwe zoektocht naar locaties én tot nieuwe klachten van omwonenden.
Milieuorganisaties zijn verdeeld over de noodzaak van nieuwe windmolens op land. Urgenda vindt dat we de huidige plannen moeten uitvoeren en vervolgens moeten focussen op de Noordzee. De organisatie denkt dat windmolens op land zo veel weerstand oproepen dat ze de steun voor de energietransitie ondermijnen.
Maar Natuur & Milieu vreest dat het halen van de klimaatdoelen "verschrikkelijk veel lastiger" wordt zonder windmolens op land. Tussen 2030 en 2050 moet er nog enorm veel groene energie bij komen, ziet programmaleider Peter de Jong van de milieugroep. "Niet alles past op zee en we kunnen het ook niet met kernenergie oplossen."
Hij denkt dat er ook op land nog ruimte is voor windmolens, als er maar voldoende rekening wordt gehouden met de wensen van omwonenden. Dat gaat steeds beter, signaleert De Jong. "Omwonenden worden soms wel met duizenden euro's op jaarbasis gecompenseerd. En er komen gebiedsfondsen waaruit goede dingen voor de gemeenschap worden betaald."
Ook de dertig Nederlandse energieregio's denken dat er na 2030 nog meer moet gebeuren, zegt directeur Kristel Lammers van het Nationaal Programma Regionale Energiestrategieën. Ze is blij met de plannen van Jetten. "Dat betekent dat we met elkaar de beweging die is ingezet vol gaan doorzetten."
"We weten dat we verder moeten gaan", zegt ook bestuurslid Edward Stigter van provinciekoepel IPO. "Het is aan ons om de komende jaren te kijken hoe het eruit moet gaan zien."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl economisch