Zou er nog iemand zijn die vandaag de moordaanslag van Georg Elser op Hitler in 1939 veroordeelt? Of die van Claus von Stauffenberg in 1944? Zou er vandaag nog iemand zijn die niet betreurt dat die aanslagen zijn mislukt?
Koningin Wilhelmina deed dat eerste in 1939 nog wel. In elk geval officieel. Ze zond een telegram naar de Führer, hem feliciterend met het feit dat hij die aanslag had overleefd. Hij was destijds immers een ‘bevriend’ staatshoofd. In 1944 deed ze dat – althans, voor zover wij weten – toch maar niet meer. Nederland was inmiddels met Duitsland in oorlog.
Twee weken terug zette Wagner-baas Prigozjin zijn huurleger in als een 16de-eeuwse Italiaanse condottiere, in een poging om zelf de macht te grijpen. Na deze Mars op Moskou volgde van Sergej Lavrov, Poetins kwispelende schoothondje op Buitenlandse Zaken, een voorspelbare reactie à la Pavlov. Met een beschuldigende vinger wees hij naar Washington: de Amerikanen zaten achter de mislukte coup.
Lavrovs Amerikaanse collega Antony Blinken ontkende dit stellig, en recent schijnt die verzekering door de chef van de CIA telefonisch nog een keer te zijn herhaald ten overstaan van zijn Russische tegenhanger: ‘Nee, wij zaten er echt niet achter!’
Dat zo’n stellige ontkenning zou volgen, lag voor de hand. En inderdaad lijkt het mij niet erg waarschijnlijk, gezien de achtergrond van Prigozjin en diens loopbaan tot dusver. Maar zou het laakbaar zijn, als Washington er wel (deels) de hand in zou hebben gehad?
Of het ook effectief en zinvol is, is een heel andere vraag. Maar een gewelddadige poging tot ‘regime change’, daar lijkt mij moreel gezien in dit geval toch werkelijk niets op tegen, want zelden zou dit zo legitiem zijn als hier. Alleen hoef je dat natuurlijk niet openlijk toe te geven. In tijden van oorlog is de waarheid het eerste slachtoffer. Dat is uit het oogpunt van staatsveiligheid soms onvermijdelijk.
Lavrov sprak opgewonden van onbeschaamde illegale Amerikaanse inmenging in interne Russische zaken. Wel, in dat opzicht heeft Rusland elk recht van klagen verloren. Net als Hitler in 1939 met zijn overval op Polen, heeft ook Poetin zich met zijn overval op Oekraïne dusdanig buiten de internationale rechtsorde geplaatst, dat ook tegenmaatregelen die niet staan op het curriculum van de diplomatieke zondagsschool, gerechtvaardigd zijn.
De stelselmatige Russische terreur in de bezette gebieden, de georkestreerde slachtingen in Boetsja en elders, de vernietiging van de Kachovkastuwdam, de bewuste aanvallen op burgerdoelen, de politiek van verschroeide aarde – Oekraïne moet en zal Russisch zijn, anders zullen we het vernietigen – maakt duidelijk dat Poetin inmiddels geen enkele morele grenzen meer kent bij het realiseren van zijn imperiale obsessie.
Een van de effectiefste middelen om een nietsontziende vijand onderuit te halen, is ondermijning van binnenuit. In 1917 werd, mede door de geniale zet van Duitsland om Lenin vanuit zijn ballingsoord in Zwitserland naar Rusland door te sluizen, de opvolger van het tsarenregime gevloerd. Het jaar daarvoor kon de Ierse Paasopstand tegen de Engelsen eveneens op aanmoediging vanuit Berlijn rekenen. Omgekeerd versnelde de steun van de Entente aan de nationale aspiraties van Tsjechen en Arabieren het opblazen van de Donaumonarchie c.q. het Ottomaanse Rijk.
Nette oorlogen bestaan niet. Dat is ook de boodschap van ex-majoor Niels Roelen aan het adres van Den Haag, waar Kamerleden zich tijdens de militaire missie in Afghanistan meenden te moeten bemoeien met de exacte schietinstructies voor binnen en buiten de bebouwde kom.
Hoofddoel van het Westen moet zijn deze oorlog zo snel mogelijk in een Russische nederlaag te doen eindigen. Niets dat daaraan zozeer kan bijdragen als een implosie, of de dreiging van een implosie van Poetins regime. Ontevreden onderdrukte nationale minderheden zijn er genoeg. Als die elkaar in het Kremlin te lijf gaan, des te beter. Waar is het Westen bang voor? Dat Poetin het niet overleeft?
Prigozjins moeiteloze tankoptocht vanuit Rostov heeft duidelijk gemaakt hoezeer dit regime ook intern een reus op lemen voeten is. Niemand stak een hand uit om Poetin te redden. Niet het leger, zelfs niet zijn ‘praetoriaanse garde’. Men keek toe. Een deel van de elite wist niet hoe snel ze naar naar het buitenland moest vluchten, de anders vaak hysterisch brullende pantoffelheld Dmitri Medvedev vooraan. Prigozjin is op zich natuurlijk een even gewetenloze schoft als de Frankenstein die hem heeft geschapen. Maar hij werd in Rostov zelfs luid toegejuicht. Het maakt duidelijk hoe groot de interne verdeeldheid in het Kremlin is. Vrijwel elk middel dat die verdeeldheid verder kan bevorderen, is legitiem.
Het Westen heeft in de huidige rauwe chaotische wereld, net als in 1939, niet eventjes de luxe om zichzelf te strikt aan allerlei nette internationale omgangsvormen te houden die in ‘normale’ situaties vanzelfsprekend zouden zijn. Poetin is persoonlijk de drijvende kracht achter deze oorlog; veel handlangers delen wel zijn dromen, maar missen zijn onverstoorbare brutaliteit. Daarom biedt een coup kansen. De vraag of Poetin dat overleeft is secundair.
Ik hoor niet tot degenen die indertijd handenwringend naar het brute einde van Saddam Hoessein of Kadhafi zaten te kijken. Maar wie door het zwaard regeert, zal door het zwaard vergaan. Als herboren orthodox christen zal Poetin vast bekend zijn met Mattheüs 26:52, en anders kan KGB-patriarch Kirill deze passage wel even komen toelichten in het Kremlin. Nee, zo’n bloedige machtswisseling is niet ‘beschaafd’. Maar sinds wanneer is het Kremlin beschaafd?
Source: Volkskrant