Drie uur na het feest stond Gert Jan Brouwer (52) zaterdagochtend om 6.00 uur alweer zijn koeien te melken. De sfeer zat er vrijdagavond al goed in tijdens het trouwpartij van zijn oudste dochter Willine (24) toen het nieuws kwam waar veehouders al sinds het aantreden van Rutte IV op uit zijn.
‘Het kabinet is gevallen!’, gonsde het ineens door de feestzaal in Lunteren. ‘Ja, toen is wel een glaasje extra rond gegaan’, zegt Brouwer zaterdagochtend, op zijn klompen glunderend van tevredenheid voor zijn pas gepoetste New Holland tractor, waarmee hij het gemaaide gras van zijn land haalt.
Ruim een jaar geleden kwam op datzelfde land van Brouwer, in het Gelderse Stroe, tout landbouwend Nederland samen voor de grootste boerendemonstratie tegen Rutte IV. De opkomst was zo groot, dat Brouwer de rest van het groeiseizoen geen gras meer van het platgetrapte perceel kon halen. Brouwer had het er als gastheer graag voor over, want het moest maar eens afgelopen zijn met wat hij een ‘leugenachtig kabinet’ noemt.
Maar nu het moment dan daar is, zegt hij: ‘Ik heb wel een zorg: wat komt er nu?’
Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) bekruipt hetzelfde gevoel. Voorzitter Sjaak van der Tak voorziet zonder kabinet alleen maar meer ‘onzekerheid voor boeren, tuinders, kwekers en telers’. Zijn conclusie: ‘De toch al moeizame zoektocht naar toekomstperspectief duurt voort’. Agractie is optimistischer. ‘Het is nu tijd voor een reset’, zegt Agractie-leider Bart Kemp. ‘Een nieuwe start, een realistische toekomst voor boeren, en beleid met draagvlak!’
Farmers Defence Force (FDF) denkt er net zo over. Het kabinet mag dan zijn gevallen over asielbeleid, de radicale boerenbeweging claimt voor het gemak de ‘victorie’ zelf maar. ‘Vier jaar strijd en nu eindelijk: Rutte-IV valt! Strijders proficiat, jullie hebben ‘t gefixt.’
FDF en Agractie ontstonden nadat de Raad van State medio-2019 het oude stikstofbeleid onderuit haalde, waarna kabinet Rutte III nieuw beleid begon te formuleren dat de boeren actiegroepen niet aanstond. Toen stikstofminister Christianne van der Wal in Rutte IV er met haar befaamde stikstofkaart van Nederland nog een schepje bovenop deed, clashte boer en bestuur pas echt.
Over de auteur
Pieter Hotse Smit is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Overijssel en Gelderland. Eerder schreef hij over landbouw, natuur, voedsel en duurzaamheid
Met de nieuwe actiegroepen versplinterde het landbouwlandschap. LTO had het niet meer alleen voor het zeggen, en botste geregeld met de radicalere nieuwkomers. Van het front tijdens de demonstratie in Stroe op het land van Brouwer vorig jaar juni bleek tijdens het vorige maand geklapte landbouwakkoord niets meer over.
LTO vestigt nu de hoop op een boerengezind Den Haag. Na de eclatante overwinning van BoerBurgerBeweging (BBB) bij de Provinciale Statenverkiezingen verwacht voorzitter Van der Tak dat ook landelijk de kiezer zal laten zien ‘waarde te hechten aan de Nederlandse landbouw’.
Van Brouwer hoeft niet eens de BBB de grootste te worden. ‘JA21, Groep Van Haga vind ik ook best’, zegt hij, terwijl dochter Heidi (21) achter hem doorwerkt op de trekker, Willine op de eerste dag van haar wittebroodsweken mag uitslapen en zijn andere drie - Justiaan (15), Maurits (12) en Rianne (18) - het werk stilleggen om naar hun vader te luisteren. ‘Als VVD, CDA, D66 en ChristenUnie maar niet weer gaan regeren. Wij burgers mogen geen leugens vertellen, zij doen niet anders.’ Meer nog dan BBB-voorvrouw Caroline van der Plas heeft Brouwer zijn hoop gevestigd op Pieter Omtzigt. ‘Hij haalt de meeste leugens boven.’
Na corona werd menig boer verleid tot het gedachtegoed van de complotdenkers. Ze vonden elkaar met omgekeerde vlaggen in hun gezamenlijke afkeer tegen de overheid. Maar van types als Willem Engel moet Brouwer niets hebben. Toch ziet hij een vooropgezet plan van het Rijk om boeren hun land afhandig te maken. ‘Ze willen hier de boel volbouwen en er een Stroe City van maken’, zegt hij over zijn woonplaats in de Gelderse Vallei, het gebied dat met de vele veehouders een ongekend hoge stikstoflast leggen op de Veluwse natuur.
Of hij zelf met zijn 200 koeien tot de grootste uitstoters, piekbelasters behoort? ‘Dat ga ik niet uitrekenen’, zegt hij lachend. ‘Maar je kunt het op je klompen aanvoelen. Stroe, Barneveld, Lunteren, alles moet leeggeveegd met dit beleid. Hier is geen boer meer welkom.’
Kabinet of geen kabinet, de regeling voor het uitkopen van boeren is al van start. ‘Laat ze maar komen’, zegt hij over de ambtenaren die hem een bod willen doen. ‘Ze krijgen het niet cadeau.’ Hij wijst over het land naar zijn buurmannen. ‘Wij helpen elkaar, die komen dan ook even langs.’ En inderdaad, dat is dan bedoeld om te intimideren, beaamt de boer met reusachtig postuur.
Brouwers toon doet bij vlagen denken aan die van de radicale FDF-leider Mark van den Oever, maar ook met hem zegt de boer uit Stroe weinig op te hebben. ‘Mark staat me niet aan, die haalt te vaak het oorlogsverleden erbij’, zegt hij met verwijzing naar Van den Oevers vergelijking met het lot van de Joden. ‘We verkeren in nood, maar je hebt je gemak te houden.’
Een ding hebben Van den Oever en Brouwer wel gemeen: mocht onder een volgend kabinet de uitkoop van boeren doorgaan, dan zegt Brouwer - in navolging van Van den Oever vorig jaar in de Volkskrant - niet bij voorbaat nee.
‘Er moet een alternatief komen, een plek elders, want een beroepsverbod, daar ga ik nooit mee akkoord’, zegt hij, en kijkt dan naar zijn 18-jarige Rianne die op een kleine John Deere tractor ongeduldig zit te wachten tot ze weer aan het werk gaan. ‘Dit is te mooi.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden