LTO-voorzitter Sjaak van der Tak is niet gelukkig met het einde van Rutte IV. Hij is bang dat landbouwminister Piet Adema zijn plannen om boeren te helpen bij het verduurzamen van hun bedrijfsvoering nu in de ijskast moet zetten. ‘Dit betekent dat agrariërs nog langer in onzekerheid blijven’, zei hij vrijdag. ‘De toch al moeizame zoektocht naar toekomstperspectief loopt alweer vertraging op. Dat is een heel kwalijke zaak.’
Ook de ondernemersverenigingen VNO-NCW en MKB-Nederland zijn bezorgd. ‘We staan in Nederland voor grote en urgente opgaven en ons land loopt op diverse terreinen vast. Dat vraagt om slagvaardigheid en vooral om snelle uitvoering van al het beleid dat bijvoorbeeld ten aanzien van klimaat en energie al is gemaakt. We mogen onder geen beding verdere vertraging oplopen. We gaan er dan ook van uit dat de uitvoering van belangrijke dossiers doorgezet wordt nu het kabinet demissionair is’, schrijven ze in een gezamenlijke persverklaring.
Over de auteur
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
Het is echter niet aan het kabinet om gehoor te geven aan deze oproepen. Het parlement beslist welke beleidsonderwerpen en wetsvoorstellen Rutte en zijn collega-bewindslieden nog mogen behandelen. In principe handelt een demissionair kabinet alleen ‘lopende zaken’ af en neemt het geen belangrijke besluiten meer. De redenering daarachter is dat de kiezers eerst een nieuw mandaat moeten verstrekken en dat het onwenselijk is als een kabinet ‘over zijn graf heen regeert’.
Bovendien kan de Tweede Kamer een demissionair kabinet niet meer wegsturen als het controversiële dingen doet; het is immers al afgetreden. Ook daarom is het goed gebruik dat een kabinet dat op de waakvlam staat geen ingrijpende besluiten meer neemt. Van die leidraad wordt echter geregeld afgeweken. Zolang het parlement ermee instemt, kan een kabinet gewoon doorregeren.
De Eerste en Tweede Kamer zullen binnenkort een lijst opstellen van beleidsonderwerpen die ze controversieel willen verklaren. Die beleidsterreinen gaan dan als het ware in de parkeerstand totdat er een nieuw kabinet op het bordes staat. In de Tweede Kamer stellen de deelcommissies die lijst op tijdens procedurevergaderingen die waarschijnlijk volgende week of de week daarna plaatsvinden. De Kamercommissie Justitie en Veiligheid doet dan voorstellen over de controversieelverklaring van justitiële onderwerpen, de landbouwcommissie kijkt naar de kwesties die over landbouw, natuur en stikstof gaan, enzovoort. Vervolgens stemt de Tweede Kamer plenair over de voorstellen van alle deelcommissies.
Kamervoorzitter Vera Bergkamp heeft de Tweede Kamer zaterdag voorgesteld om die plenaire stemming op 27 juli te houden. Het parlement zou dan middenin het zomerreces moeten terugkomen van vakantie. Het reces begon afgelopen vrijdag en duurt tot 4 september. Het controversieel verklaren van een beleidsonderwerp vereist een Kamermeerderheid, maar uit beleefdheid parkeert de Tweede Kamer meestal ook onderwerpen die een aanzienlijke minderheid van de Kamerleden op de lijst wil hebben.
Op de lijst van ‘verboden’ beleidsvoorstellen staan doorgaans de onderwerpen waarover het parlement sterk verdeeld is. Het ligt daarom voor de hand dat de Tweede Kamer in elk geval het migratiebeleid, het woonbeleid en het landbouwbeleid controversieel verklaart. Zo zal de Spreidingswet van staatssecretaris Eric van der Burg (Asielzaken) waarschijnlijk op de plank worden gelegd. De wet die de opvang van asielzoekers beter moet regelen kan dan niet op 1 januari ingaan, zoals de bedoeling was. Ook de stikstofreductieplannen van VVD-minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) zal de Kamer hoogstwaarschijnlijk taboe verklaren.
Het huidige kabinet zal in augustus hoe dan ook een nieuwe begroting moeten opstellen voor volgend jaar. Vanwege zijn demissionaire status zou dat normaal gesproken een beleidsarme begroting zijn, maar de Tweede Kamer heeft gevraagd om maatregelen die de koopkracht ondersteunen. Die maatregelen kan het kabinet op Prinsjesdag dus gewoon voorstellen.
Met instemming van het parlement is er veel mogelijk, zeker in een crisissituatie. Zo kondigde het demissionaire kabinet Rutte I drie dagen na zijn val in april 2012 een zeer omvangrijk pakket bezuinigingen aan. Omdat het begrotingstekort gierend uit de hand liep, hielpen de oppositiepartijen D66, GroenLinks en ChristenUnie de voorstellen van het overleden kabinet aan een meerderheid. Het kabinet Rutte III kreeg in 2021 de zegen van het parlement om op volle kracht door te gaan met de aanpak van de coronacrisis.
Premier Mark Rutte zei vrijdag ervan uit te gaan dat het parlement in elk geval drie onderwerpen níet controversieel verklaart: de militaire steun aan Oekraïne, de hersteloperatie voor gedupeerden van de toeslagenaffaire en de hulp aan de aardbevingsslachtoffers in Groningen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden