N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Zomeravondgesprek Steven van der Heijden, topman van Corendon, van de goedkope vliegvakanties, gelooft in een „narrow escape” van de ergste klimaatramp. Van onbegrip komt XR-activist Hannah Prins haast niet meer uit haar woorden. En dan moet het hoofdgerecht nog komen.
Pas als Steven van der Heijden (63) aan het vertellen is over zijn hobby, buigt hij naar de fles rode wijn die naast zijn stoel staat. Hij was ermee het terras op komen lopen, maar had er nog niets over gezegd. Nu gaat het erover dat hij naast zijn werk als topman van reisbedrijf Corendon ook met andere dingen bezig wil zijn. Om te voorkomen dat hij na zijn pensionering in een zwart gat valt. Wijn is een van die dingen. „Ik heb een flesje wijn meegebracht uit je geboortejaar”, zegt hij tegen Hannah Prins (26), activist bij Extinction Rebellion.
„Echt waar? Wat ontzettend leuk!”
„Ja, er hoort ook een verhaaltje bij.” Hij laat het etiket op de fles zien: Gaja Langhe Costa Russi 1997. „Gaja is een vrij bijzonder domein in de Barolo, in Noord-Italië. Dat is groot gemaakt door Angelo Gaja – die is nu dik in de tachtig – en later door zijn dochter. Die twee hebben bij de opvolging een heftige discussie gehad over wel of niet biodynamisch worden.”
Prins’ geboortejaar was „een heel bijzonder wijnjaar” in die streek, weet Van der Heijden. „Maar bij wijnen van 26 jaar weet je nooit zeker of een fles nog goed is. Hij ligt al heel lang in mijn kelder.”
„Dank je wel. Ik heb heel weinig verstand van wijnen, dus ik proef het waarschijnlijk niet. Weet je hoe het nu gaat in dat wijngebied?”
„Het is nu volledig biodynamisch.”
„En is het er droog?”
„Nee, dat valt wel mee. De nebbiolo-druif die in Barolo wordt gebruikt, werd eigenlijk nooit helemaal rijp. Maar klimaatopwarming heeft het positieve effect dat hij nu wel rijp wordt. En dus nog betere wijnen produceert.”
„Nou, alles stort in, maar we hebben straks nog wel rode wijn!”
Van der Heijden verwacht vanavond met Prins in conflict te raken, een beetje zoals het generatieconflict tussen vader en dochter Gaja. In dit geval: het conflict tussen goedkope vliegvakanties versus een leefbare wereld. Maar dan wel onder het genot van de meegebrachte rode wijn, die hij straks tijdens het diner samen wil opdrinken.
Even daarvoor hebben Prins en Van der Heijden ontspannen kennisgemaakt. Beiden blijken met de fiets naar het hotel gekomen, Landgoed Duin & Kruidberg in Santpoort, het voormalige buitenverblijf van ABN Amro tussen Haarlem en IJmuiden. Zij vanuit het huis van haar moeder in Haarlem, hij op de speed pedelec uit Amsterdam-Zuid, waar hij woont – zo’n 25 kilometer. Wel blijft Prins Van der Heijden steeds per ongeluk ‘u’ noemen, hoewel hij liever ‘je’ wil zijn.
„Ik kende u niet, sorry”, zegt ze op de vraag of ze voor deze uitnodiging weleens van elkaar hadden gehoord.
„Nou ik jou wel, dat is onontkoombaar!”
Onderweg naar het hotel had hij nog een podcast met Prins beluisterd, de Zelfspodcast van Sander Schimmelpenninck en Jaap Siewertsz van Reesema. Hij is daar zelf ook een keer te gast geweest, vertelt Van der Heijden. „Dat ging nergens over. Jij hield ze bij de les!”
Prins is in korte tijd uitgegroeid tot het gezicht van Extinction Rebellion (XR) in Nederland. Op tv, sociale media en tijdens acties verzet ze zich tegen alles wat ‘fossiel’ is: overheidssubsidies, de financiers en grote vervuilers als Shell, Tata Steel en Schiphol. Met haar opgeruimde humeur, welbespraaktheid en verzorgde krullen, sieraden en make-up verraste ze het publiek. Ze was niet wat men verwachtte bij XR. Inmiddels wordt de internationale club van klimaatactivisten ook in Nederland steeds breder omarmd. Bij de laatste blokkade van de A12 in mei waren duizenden mensen aanwezig, onder wie bekende actrices als Carice van Houten en Katja Herbers, vooraanstaande hoogleraren en advocaat Bénédicte Ficq.
Je kan je beter afzetten tegen iemand die niet op je lijkt
Steven van der Heijden
Van der Heijden vindt dat Prins mensen zoals hij „een extreme spiegel” voorhoudt. „Door op ons te lijken. Dat is ongemakkelijk. Je kan je beter afzetten tegen iemand die niet op je lijkt.”
Haar vrienden moesten ook wennen, vertelt Prins, die naast activist ook masterstudent strafrecht is. „Die hadden zoiets van: waarom laat je je oppakken op de Zuidas? Terwijl zij daar werken. Nu vinden ze het heel nice.” Ook bij de Zuidas blokkeerde XR weleens een weg.
Niet lang na de kennismaking komt Prins ter zake. De gesprekken – bij de borrel, tijdens het diner en de volgende ochtend aan het ontbijt – zullen wat haar betreft niet alleen luchtig zijn. Ze heeft zich ook in hem verdiept. Of beter gezegd, in Corendon, dat jaarlijks 700.000 vakanties verkoopt en 643 miljoen euro omzet behaalde in 2022. „Ik heb jullie site bekeken. Op de duurzaamheidspagina staat dat duurzaam vliegen nog niet mogelijk is. Dan denk ik: gaat dat ooit wel mogelijk zijn? Ik zag ook die Formule 1-reizen en die cruisereizen. Dan denk ik: móét dat nou?”
„Dat snap ik. Als je de duurzaamheidslat hoog legt, dan hebben we sowieso geen enkel bestaansrecht.”
„Nee.”
Ook Van der Heijden maakt zich „heel erg zorgen” over het klimaat, zegt hij. „Ik zie dat het al totaal is veranderd. Ik kom al lang in landen als Spanje. Daar is het nu 43 graden. Dat gaat natuurlijk niet goed.”
Prins: „We hebben te lang onze ogen gesloten.”
„En dat kan ook! Kijk om je heen!” Van der Heijden gebaart naar het lommerrijke bos en de vriendelijke vijver waaraan het terras grenst. „Het lijkt nog alsof er niks aan de hand is.”
Prins begint ook over „deportatievluchten” die Corendon uitvoert, waarmee het bedrijf „uitgeprocedeerde vluchtelingen terugstuurt naar onveilige gebieden”. Ze heeft het nagevraagd bij een advocaat, zegt ze. „En dat hóéven jullie dus niet te doen.”
„Dat doen wij niet, hè”, reageert Van der Heijden. „Dat doet de overheid. Die huurt een vliegtuig van ons. Na de coronajaren waren we bijna failliet, we konden niet zo kieskeurig zijn. Maar dit is niet mijn lievelingsvorm om geld te genereren.”
Prins zucht. „Het lijkt me zó pijnlijk.”
Van der Heijden merkt op dat deze kwestie weinig met het klimaat te maken heeft, maar Prins vindt dat de komst van vluchtelingen „diep verbonden” is met het klimaatprobleem. Nu al. „Er gaan gewoon miljoenen mensen hierheen komen, daar moeten we mee dealen.”
Dan raakt ze afgeleid door een mier die tussen de kruimels van de vegetarische bitterballen wandelt. Ze doet haar best hem op haar vinger te laten kruipen. „Ik wil hem redden.”
Van der Heijden kijkt mee. „Als je hem gewoon laat lopen, kan hij zichzelf redden.” Prins krijgt hem niet te pakken.
Steven van der Heijden
Voor het diner frissen de twee zich even op in hun hotelkamer. Als Van der Heijden beneden komt, heeft hij zijn groene Lacoste-polo verruild voor een geruit overhemd. De mouwen losjes opgestroopt. Het is niet koud, maar Prins heeft een grote donkere fleecetrui aangetrokken over haar zomerjurk. „De foto is nu toch al gemaakt.”
Hoe ze overkomt is belangrijk, heeft Prins gemerkt. Als publiek figuur ligt ze onder een vergrootglas: van vakantiefoto’s op Instagram werd een collage gemaakt – kijk eens hoeveel deze hypocriete activist gevlogen heeft! Vliegen heeft ze inderdaad niet helemaal afgezworen. „De laatste keer was naar Amerika, daar woont mijn vader. Twee jaar geleden.” Maar zelfs een foto waarop ze stond met een stopcontact werd uitgelicht, vertelt Prins. „Moet ik dan in een hut gaan wonen?”
De online haat valt haar tegen. „Elke dag willen mensen me wel vermoorden of verkrachten. Het is echt diepe vrouwenhaat. Dit gebeurt nooit bij mannelijke klimaatactivisten.”
Tijdens het voorgerecht vertelt ze over de strategie achter de acties van XR. Behalve de blokkades van de A12 zijn de activisten bekend van de schilderijenplakkers in musea, het vastketenen aan privévliegtuigen op Schiphol-Oost en de bezetting van Tata Steel. „De A12 is soort van mainstream geworden, dus nu kunnen we weer een stapje verder.” Vanaf september willen ze dagelijks de toegangsweg tot Den Haag blokkeren, tot de overheid stopt met het fiscaal bevoordelen van de fossiele industrie.
Acties kunnen Prins niet ontwrichtend genoeg zijn. „Millennials zijn nooit ergens de straat voor opgegaan. Nu zie je een nieuwe generatie die zegt: nee, we gaan geen handen meer schudden en in overleg met Shell. Dit zijn onze eisen. En anders plakken we ons dus vast aan de straat.”
Het enige wat ons nog van de ondergang kan redden: massale burgerlijke gehoorzaamheid
Hannah Prins
Houdt ze rekening met de publieke opinie? „Ja, maar het moet wel op het randje zijn van wat mensen oké vinden. Mensen waren woest toen er tomatensoep over die schilderijen werd gegooid. Maar op een snelweg staan was toen niet meer zo radicaal.” In mei stonden er zevenduizend mensen op de A12, zegt Prins. „Ik durf nu best te dromen van twintigduizend mensen. Dat is het enige wat ons nog van de ondergang kan redden: massale burgerlijke gehoorzaamheid.”
Van der Heijden speelt met zijn zilveren tafelmes en hoort het gloedvolle betoog van Prins met wisselende gelaatsuitdrukkingen aan. Soms glimlacht hij, som Source: NRC