Elke politiek leider heeft recht op z’n eigen crisis, maar de vraag welke dienst de VVD zichzelf, haar kiezers en het land deze week heeft bewezen, zal Mark Rutte de komende tijd nog wel even achtervolgen.
Dat begint al met de themakeuze. Terwijl het adviezen regent om eindelijk eens wat te doen aan de ongereguleerde arbeidsmigratie (de woningmarkt kan het op geen enkele manier aan, de druk op het onderwijs is te groot en migranten zelf zijn op de arbeidsmarkt aan de goden overgeleverd), streeft het kabinet onder invloed van werkgevend Nederland onverminderd naar méér goedkope arbeidsmigranten. De veel kleinere groep asielzoekers kan daarentegen rekenen op de onverminderde aandacht van de VVD.
Vooropgesteld: dat daar ook wat aan moet gebeuren, heeft het afgelopen jaar bewezen. Het huidige migratiebeleid werkt mensensmokkel in de hand en leidt tot overvolle azc’s, onwillige gemeenten, slechte integratie van statushouders en een snel afkalvend draagvlak onder de bevolking.
Daar heeft de VVD dan ook een gerechtvaardigd punt, dat vraagt om een fundamentele herijking van de Europese Dublin-regels (verplicht asiel aanvragen in het eerste Schengen-land waar je voet aan wal zet), om uniforme Europese afspraken over wat veilige en onveilige landen zijn, om sluitende afspraken met veilige landen van herkomst over terugkeer van afgewezen asielzoekers, en misschien wel om heronderhandeling over het verouderde VN-Vluchtelingenverdrag. Op de mede door Nederland aangejaagde deal tussen de EU en Tunesië is nog van alles aan te merken, maar Rutte heeft onlangs toch van nabij ervaren dat hij heus niet machteloos staat in Brussel. Al is het maar omdat alle West-Europese landen in hetzelfde schuitje zitten. Daar zou hij zijn internationale ervaring en zijn reputatie als dealmaker maximaal voor moeten inzetten.
In plaats daarvan koos Ruttes VVD deze week voor fanatieke machtspolitiek op een terrein waar de politieke speelruimte zeer gering is: de nationale asielregels. Alsof dienstdoend staatssecretaris Van der Burg, maar ook illustere rechtse voorgangers als Hilbrand Nawijn, Rita Verdonk en Gerd Leers, niet door schade en schande hebben ondervonden dat Nederland daar op zichzelf vrijwel niets kan ondernemen dat standhoudt bij de rechter.
Vrijdagavond zagen we hoe ver de VVD bereid was te gaan. Rutte IV is verleden tijd. Kennelijk denkt de VVD echt dat er na nieuwe verkiezingen een werkbare rechtse coalitie ontstaat, maar de VVD-kiezers moeten er rekening mee houden dat de kans groter is dat Rutte straks toch weer gewoon met D66, PvdA, GroenLinks, of opnieuw de ChristenUnie, aan tafel belandt.
Dan begint, met vele maanden vertraging, het hele politieke spel om het asielbeleid weer opnieuw. Dat heet armoedige politiek.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden