N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Lastercampagnes Een bedrijf in ‘dark PR’ zette grootschalige lastercampagnes tegen moslims op touw, ook in Nederland. De opdrachtgever? De emir van de Verenigde Arabische Emiraten.
Het is maandagmiddag 9 juli 2018 als een redacteur van weekblad Elsevier de mailbox opent. Er zit een tip in. „Hallo”, schrijft Laurent Martin. „Dit zou interessant voor u kunnen zijn.”
Een week eerder schreef een aantal islamitische organisaties een open brief aan Eurocommissaris Frans Timmermans, waarin ze hem oproepen meer te doen tegen moslimhaat. Maar volgens de tipgever zit de Moslimbroederschap achter dit initiatief. Hij legt uit hoe de ondertekenaars „allemaal op de een of andere manier” in verband zijn te brengen met deze „radicale” islamitische beweging.
Brero is gespecialiseerd in het ‘hoogst agressief’ verspreiden van negatieve informatie
„Voila!”, mailt de Elsevier-redacteur de volgende dag terug, met een link erbij. De informatie uit de mail is verwerkt tot een artikel op de website van het opinieweekblad. De kop: „Moslimbroederschap lobbyt bij Frans Timmermans.” Elsevier schrijft dat een open brief aan de Eurocommissaris afkomstig is van „nogal wat organisaties die op de een of andere manier zijn verbonden met de Moslimbroederschap, de islamitische beweging die de sharia voorstaat”.
Na het verschijnen van het artikel laat een Zwitsers bedrijf zijn opdrachtgever trots weten dat „het equivalent van Time magazine” een „zeer negatief artikel over de Moslimbroederschap” heeft geschreven, „met de elementen die wij gaven aan de journalist”.
Laurent Martin bestaat niet. Het is een nepprofiel, gecreëerd met het doel om prominente moslims in Europa reputatieschade toe te brengen.
De geheime operatie vindt zijn oorsprong in 2017, als een Arabische burenruzie ontstaat waar de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Qatar partij in zijn – twee kleine, rijke olielanden aan de Perzische Golf. Het belangrijkste onderwerp is de Moslimbroederschap, een pan-islamitische politieke beweging. De VAE ziet ze als een bedreiging. Niet zozeer vanwege de soennitische, conservatieve ideeën – die hebben de Emiraten zelf ook. Wel vanwege haar politieke ambities: na de Arabische Lente (2011) kwamen in verschillende landen via verkiezingen Moslimbroeders aan de macht. Terwijl de heersers van de VAE vrezen dat hen hetzelfde lot te wachten staat, steunt Qatar de Moslimbroederschap juist. In juni 2017 verbreken de Emiraten, gesteund door Saoedi-Arabië en andere bondgenoten, daarom alle diplomatieke banden met Qatar.
Te midden van dit oplopende conflict heeft de emir van de Verenigde Arabische Emiraten, Mohammed bin Zayed (alias ‘MbZ’), een plan. Hij wil de invloed van Qatar en de Moslimbroederschap terugdringen via een Europees pr-offensief. Aanhangers die de beweging ondersteunen of financieren, moeten in diskrediet worden gebracht.
Daarvoor halen de Emiraten een speciale gast naar de Golf. Op 8 augustus 2017 landt detective Mario Brero (76) in Abu Dhabi, de hoofdstad van de Emiraten.
Vanuit een hotel appt de detective zijn contactpersoon Matar, een inlichtingenofficier van de Emiraten. „Mijn beste Matar, we zijn in Abu Dhabi in het Fairmont, in prachtige suites.” Nadat hij zich heeft opgefrist, trakteert Matar zijn gast op een uitgebreid buffet. Als de borden leeg zijn, komt een waterpijp op tafel.
Mario Brero is oprichter van het Zwitserse inlichtingen- en communicatiebureau Alp Services en is gespecialiseerd in, zoals hij het zelf omschrijft, ‘dark PR’: het verspreiden van negatieve informatie over een doelwit. „Hoogst agressief en offensief”, om iemands imago te „vernietigen”, aldus een intern Alp-document uit juli 2017.
In Abu Dhabi stelt Brero de Emirati’s voor om zo’n campagne los te laten op Moslimbroeders in Europa. „We zouden onze doelwitten in diskrediet willen brengen door gênante en compromitterende informatie discreet en massaal te verspreiden”, staat in zijn voorbereidende gespreksnotities. „In de ogen van de media/publiek/ambtenaren zouden ze overkomen als smeerlappen, gecorrumpeerden of extremisten.” De kracht hiervan kan niet worden onderschat, stelt Brero, die verwijst naar wat een jaar eerder in de Verenigde Staten gebeurde: „Volgens veel experts heeft Hillary Clinton de presidentsverkiezingen verloren vanwege ‘nepnieuws’ dat op sociale media en niet-traditionele media werd verspreid. Wij zouden vergelijkbare tools gebruiken tegen uw tegenstanders.”
Dat zien de Emiraten wel zitten. Het land sluit in eerste instantie een contract met Alp voor vier tot zes maanden, voor anderhalf miljoen euro. Het zal daarna worden verlengd; Mohammed bin Zayed gaf de afgelopen jaren minimaal 5,7 miljoen euro uit aan lastercampagnes tegen prominente moslims in Europa.
Dit alles blijkt uit een recent megalek bij Alp Services: hackers maakten ruim 17 gigabyte aan mails, telefoongesprekken, foto’s en interne rapporten buit. De informatie viel in handen van het Franse onderzoeksplatform Mediapart, dat het deelde met NRC en andere media van het netwerk European Investigative Collaborations.
Uit de data blijkt dat islamitische organisaties, activisten en politici stelselmatig in diskrediet werden gebracht door hen in verband te brengen met de Moslimbroederschap. Het gaat om minstens duizend moslims en vierhonderd organisaties in achttien Europese landen. Hun namen werden doorgegeven aan de Emiraten en op een kaart gepresenteerd als een „maffia-achtig netwerk”. Ook Nederland was doelwit. Een GroenLinks-Kamerlid kwam in opspraak na een agressieve campagne tegen haar organisatie. Voor de operaties werden online nepprofielen opgezet, journalisten en wetenschappers betaald en politici ingefluisterd.
Om reputaties te vernietigen bedient Alp zich van een uitgebreide gereedschapskist. De eerste stap is dat het bedrijf allerlei Europese burgers en organisaties aanwijst als sympathisanten van de Moslimbroederschap. Ook in Nederland. Op 15 oktober 2018 presenteert Brero in Abu Dhabi aan inlichtingenman Matar een eerste studie naar vermeende Nederlandse sympathisanten van de Moslimbroederschap. Volgens de gespreksnotulen, deel van het datalek, vraagt Matar na die presentatie om een uitgebreider Nederlands overzicht; hij wil meer weten over de mensen die Brero heeft genoemd.
Wie zijn deze Nederlanders die volgens Alp en de Emiraten de Moslimbroederschap steunen? Alp blijkt het net breed uit te werpen. Zo worden Nederlandse medewerkers van Amnesty International en Transparency International bij naam genoemd. Ze worden betiteld als „openlijk kritisch” over de Emiraten, alhoewel „niet-direct Moslimbroederschap”. Diverse Nederlandse journalisten worden ook onder dit kopje geschaard; bij NRC gaat het bijvoorbeeld om buitenlandredacteur Floris van Straaten, buitenlandcolumnist Carolien Roelants en voormalig Jemen-correspondent Judith Spiegel.
Ook worden enkele islamitische organisaties aangewezen als „sleutelorganisaties van de Moslimbroederschap”. Het gaat onder meer om de Vereniging van Imams in Nederland, waar ruim honderd vooral Marokkaanse imams lid van zijn, en om SPIOR, de koepelorganisatie van Rotterdamse moskeeën. De politieke partijen Nida, Denk, de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch, diverse projecten tegen discriminatie en zelfs halal-vleeskleurmeesters: allemaal worden ze bij de Emiraten gepresenteerd als figuren die „aan de Moslimbroederschap zijn gelinkt”.
Al deze mensen en organisaties zijn voor zover bekend géén onderdeel van de Moslimbroederschap. De beweringen worden ook niet of nauwelijks onderbouwd. Een foto waarop toenmalig Nida-politicus Nourdin el Ouali poseert met een vermeende Moslimbroeder, is al genoeg om hem tot de beweging te rekenen. Marcouch wordt tot Moslimbroeder bestempeld omdat hij „volgens geruchten een bewonderaar is van Yusuf al-Qaradawi”. Dat was een onlangs overleden Moslimbroeder-geestelijke met een grote aanhang in de Arabische wereld.
Niets in de buitgemaakte data wijst erop dat de Emiraten die lijsten met namen kritisch bekijken of de vraag stellen of iemand wel écht lid is van de Moslimbroederschap. Ze laten het bedrijf vrij in het kiezen van hun doelwitten.
Een van hen is Hande Taner, een nu 25-jarige Nederlandse van Turkse komaf, die woordvoerder is van Femyso, een Europees netwerk voor moslimjongeren. Ze organiseren campagnes en bijeenkomsten met Europese subsidie. We spreken Taner vorige maand in een café in Parijs. Voorover leunend leest ze op een laptop het dossier dat Alp over haar heeft aangelegd. „O, zestien pagina’s over mij.” Nadat ze alles heeft doorgenomen, kijkt ze op. „Ik kan niet zeggen dat ik verbaasd ben”, zegt ze. „We hadden altijd al het vermoeden dat de campagne tegen ons gecoördineerd was. We wisten alleen niet door wie.”
Bijeenkomst van Emirati’s en medewerkers van Alp Services Beeld via EIC
Alp merkt Femyso in 2018 aan als een „belangrijk Moslimbroeder-doelwit” en wil de organisatie een „zeer negatieve” reputatie bezorgen. Een actieplan uit dat jaar beschrijft de strategie. Op Google moet ne Source: NRC