Gaat het kabinet vrijdag alsnog vallen vanwege de hoogopgelopen ruzie over een nieuw asielstelsel? Geen van de betrokkenen durft het uit te sluiten. De hoop is dat nieuwe onderhandelingen, die later vrijdagmiddag beginnen, alsnog een uitweg bieden uit de asielimpasse.
Het wordt een spannende dag voor het kabinet. Na het nachtelijke crisisberaad over de aanpak van migratie besloten de coalitiepartijen vrijdagmorgen in de vroege uurtjes dat het beter is om later, na afloop van de ministerraad vrijdagmiddag, met elkaar door te praten.
Dan zal opnieuw de vraag op tafel liggen of het kabinet-Rutte IV verder wil regeren. Sinds woensdag staat het kabinet onder hoogspanning vanwege onenigheid over de wijze waarop Nederland de instroom van asielzoekers gaat beperken.
De splijtzwam ligt in het aantal familieleden dat vluchtelingen mogen laten overkomen naar Nederland. De VVD wil het aantal nareizigers van oorlogsvluchtelingen fors beperken door allerlei voorwaarden te verbinden aan gezinshereniging. Dit stuit bij ‘gezinspartij’ ChristenUnie op grote principiële bezwaren.
Een doorbraak om uit de impasse te komen is er nog niet, verzekerden premier Rutte (VVD) en de vicepremiers Kaag (D66), Hoekstra (CDA) en Schouten (ChristenUnie) toen zij vrijdagnacht met vermoeide gezichten het crisisberaad op het ministerie van Algemene Zaken verlieten. Tegelijkertijd maakten zij duidelijk dat geen van de coalitiepartijen al bereid is om de handdoek al in de ring te gooien.
Kaag sprak van ‘goede gesprekken’ die later vandaag nog verdergaan. Ook bij het CDA zijn ze ‘zeker nog niet klaar’ met het beraad, zei CDA-minister De Jonge. De meeste pijn zit echter bij de VVD en de ChristenUnie, omdat die partijen kampen met achterbannen die zwaar tillen aan de wijze waarop Nederland omgaat met asielzoekers.
VVD-premier Rutte en vicepremier Schouten hielden zich vrijdagmorgen dan ook het meest op de vlakte over de wijze waarop de gesprekken zijn gelopen. Ze wilden zelfs niet zeggen of ze positiever zijn gestemd dan eerder deze week, toen de bom over asiel voor het eerst barstte.
De laatste hoop is nu gevestigd op ‘een nieuw scenario dat wordt uitgewerkt’, laat een goed ingevoerde ChristenUnie-bron vrijdagmorgen weten. De partij ‘zoekt naar wegen om niet uit elkaar te gaan’. VVD-staatssecretaris Eric van der Burg, die verantwoordelijk is voor asielzaken, zei vrijdagmorgen ook al dat hij ‘nu nog wat op papier gaat zetten’.
Mochten de partijen later vrijdag alsnog nader tot elkaar komen, dan valt overigens niet uit te sluiten dat de nieuwe plannen om gezinshereniging te beperken opnieuw zullen stuiten op juridische bezwaren. Vorig jaar werd het kabinet nog teruggefloten door de rechter na een soortgelijke poging.
Bij de VVD wordt toch alles op alles gezet om de asielinstroom op deze wijze in te dammen. De partij vreest dat Nederland de verwachte jaarlijkse instroom van ruim 70 duizend asielzoekers (volgens de eigen prognose van het kabinet) niet meer aankan. Al is het maar omdat er te weinig huizen en scholen zijn voor al die mensen. Gezinshereniging is een van de weinige knoppen waaraan nationale regeringen kunnen draaien om de boel binnen de perken te houden.
In de gangen van de VVD-Kamerfractie wordt daarom nadrukkelijk gewezen op landen als Duitsland, waar veel strengere voorwaarden voor gezinshereniging gelden dan in Nederland. Wat de VVD betreft gaat het nieuwe Nederlandse asielbeleid meer in de pas lopen met Europese buurlanden.
De smeerolie om alle gesprekken hierover weer op gang te brengen, lijkt inmiddels te zijn gekomen van premier Rutte. De VVD-voorman jaagde zijn coalitiegenoten eerder deze week nog tegen zich in het harnas door hen - in hun ogen - ‘plots’ het mes op de keel te zetten over nieuwe gezinsherenigingseisen. Dit terwijl Rutte zou hebben geweten dat dit ‘onbespreekbaar’ was voor de ChristenUnie.
Inmiddels heeft premier Rutte zijn excuses aangeboden voor de wijze waarop hij de asielkwestie ter sprake heeft gebracht, melden coalitiebronnen aan de Volkskrant. Dat gebeurde tijdens het afgelopen nachtelijke kabinetsberaad. Ook zijn dreigement om de gewraakte plannen vrijdag in de ministerraad in stemming te brengen - wat onvermijdelijk zou leiden tot de val van het kabinet - is inmiddels van tafel.
Zo bezien lijken zowel de premier als andere en andere betrokkenen er alles aan te doen om een kabinetsval op het laatste moment te voorkomen. Toch is Rutte IV nog niet uit de gevarenzone. ‘Toveren kunnen we niet', erkende Van der Burg donderdag voorafgaand aan het kabinetsberaad. Uiteindelijk wil de VVD een kabinet dat ‘levert’: de asielcijfers moeten linksom of rechtsom dus omlaag. Het is aan de ChristenUnie om vrijdag te bepalen of zij hieraan mee wil werken of niet.
Het is tijd dat er ‘hom of kuit’ wordt gegeven, is vrijdagmorgen bij de ChristenUnie te horen. Met andere woorden: het is tijd dat er keuzes worden gemaakt.
Source: Volkskrant