Geen feest in Senegal is belangrijker dan Eid-al-Adha, het islamitische offerfeest dat hier ook wel Tabaski wordt genoemd. Al staat de hoofdstad Dakar in brand en de democratie op het spel, de toespraak van president Macky Sall (waarin hij maandagavond bekend maakte niet voor een omstreden derde ambtstermijn te willen gaan) moest toch echt wachten tot het offerfeest voorbij was.
In de afgelopen weken kon de gemiddelde Senegalese krantenlezer dan ook niet om Tabaski heen. Het West-Afrikaanse land bestaat voor ongeveer 95 procent uit moslims, wat betekent dat zo goed als elke Senegalees het religieuze offerfeest viert. Centraal bij de viering van Tabaski staat het offeren van een schaap: elk jaar worden er in Senegal naar schatting zo’n 810 duizend beesten geofferd. Dat gegeven zorgt elk jaar weer voor nogal wat consumentenvragen - en die worden door de Senegalese media maar al te graag beantwoord.
Over de auteur
Joost Bastmeijer is correspondent voor de Volkskrant in Afrika.
De eerste berichten over de Tabaski-schapen gaan vooral over de toelevering van de dieren, die voor een groot deel in Mauritanië worden gefokt en dus nog honderden kilometers moeten reizen voor ze op veemarkten in Thiès en Dakar verkocht konden worden. Dit jaar wordt die reis door de politieke onrust in Senegal aanzienlijk bemoeilijkt, meldt Africa News, aangezien chauffeurs van vrachtwagens vol schapen niet durven te stoppen in grote steden – mogelijk zouden relschoppers de dieren stelen.
Schapentransporteurs rijden daarom veel langer met de dieren rond dan normaal, waardoor honderden schapen sterven door dorst of honger. Miljarden West-Afrikaanse franken gaan zo verloren. Gelukkig melden verschillende media dat de leveringsproblemen niet leiden tot een schapentekort. Integendeel; Dakar Matin schrijft zelfs dat er een nationaal overschot is.
Genoeg schapen of niet, veel Senegalezen moeten alsnog flink in de buidel tasten om een dier te kunnen offeren. De dieren werden het afgelopen decennium fors duurder, meldt Sud Quotidien. Kostte een schaap tien jaar geleden omgerekend nog 120 euro, nu gaat het dier voor zeker 215 euro over de toonbank. De krant stelde daarom een gids samen waarin precies staat waar Senegalezen bij het aanschaffen van een schaap op moeten letten.
‘Het ideale schaap is groot, wit van kleur en van middelbare leeftijd’, schrijven Mouhamadou Moustapha Sow en Léo Delpy in hun artikel, waarin ze zich beroepen op een onder Senegalezen gehouden enquête. ‘Witte schapen zijn het populairst, aangezien deze kleur de eigenaar zou beschermen tegen pech. Hun opoffering getuigt van aanzienlijke sociale prestige.’
Het kopen en offeren van schapen tijdens Tabaski is dus niet alleen een sociale plicht en religieuze rite, het laat ook aan anderen zien dat de koper van het dier rijk genoeg is om een imposant schaap aan te schaffen. Sommige schapen, van het Ladoum-ras, gelden als de Ferrari onder de schapen: deze dieren moeten de verkoper omgerekend 700 tot 1.600 euro per stuk opbrengen.
De dieren zijn zo duur, schrijven Sow en Delpy, dat de aankoop van een Tabaski-schaap voor de meeste Senegalezen ‘een groot financieel offer’ is. ‘Velen nemen hun toevlucht tot diasporageld om het te kunnen betalen’, schrijven zij. Dat is geld dat wordt opgestuurd door Senegalezen in het buitenland. ‘Veel gezinnen gaan schulden aan om aan alle sociale verplichtingen met betrekking tot deze feestdag te voldoen. Deze situatie stort veel gezinnen in een spiraal van armoede.’
Aangezien mannen in de meeste Senegalese huishoudens traditiegetrouw nog kostwinnaar zijn, zijn zij doorgaans degenen die diep in de buidel moeten tasten om zo een blatend statussymbool aan te schaffen. Een groeiend aantal vrouwen heeft lak aan die specifieke sociale regels, schrijft Arame Ndiaye in Le Soleil. Voor haar reportage, getiteld ‘Vrouwen pakken de ram bij de horens’, volgt ze meerdere vrouwen die dit jaar zelf een schaap kopen. Veel Senegalezen zien dat als ‘radicaal’, en vinden dat weduwes of gescheiden vrouwen Tabaski moeten vieren met andere familieleden – waarbij een man dus het schaap koopt en slacht.
‘Het leven en zijn schanddaden kunnen sommige vrouwen ertoe aanzetten de rol van hoofd van het gezin en de verantwoordelijkheden die bij deze status horen op zich te nemen’, schrijft Ndiaye in haar stuk. Steeds meer vrouwen verdienen hun eigen geld en willen gelijkwaardig behandeld worden, stelt de journalist, waardoor zij ‘de neiging hebben wraak te nemen op de man, die al zo lang de voorkeur geniet van de arbeidsverdeling tussen man en vrouw’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden