Het kabinetsberaad over asiel is al enkele uren achter gesloten deuren gaande. Een akkoord is nog niet in zicht. ‘Men probeert creatief te zijn’, laat een ingewijde weten.
Terwijl de verzamelde parlementaire pers zich voor de deuren van het ministerie van Algemene Zaken heeft verzameld, vindt binnen in de Trêvezaal koortsachtig overleg plaats tussen premier Rutte en zijn kabinetsleden. Door het raam is te zien hoe hij in wisselende samenstelling spreekt met VVD-bewindslieden of juist met CDA’ers of D66’ers. Een val van het kabinet is nog steeds niet uitgesloten.
De VVD zet in op het beperken van het aantal nareizende familieleden van oorlogsvluchtelingen die Nederland hebben bereikt. Met name voor de ChristenUnie is het beperken van gezinshereniging voor oorlogsvluchtelingen principieel ‘onbespreekbaar’.
Zelfs als het de partijen lukt om in de nacht van donderdag op vrijdag nader tot elkaar te komen, zal de asielkwestie niet positief uitpakken voor de toekomstige onderlinge verhoudingen. Coalitiepartijen ChristenUnie, D66 en CDA zeggen dat ze zijn overvallen door de harde asiel-eis van de VVD.
Natalie Righton
De vier coalitiepartijen overleggen vanavond over manieren om het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt wezenlijk te verminderen. Hoe heeft het migratiedossier zich deze kabinetsperiode ontwikkeld tot een struikelblok?
December 2021
Kabinet-Rutte IV presenteert zijn coalitieakkoord. De partijen willen ‘migratie zoveel mogelijk in goede banen leiden en meer grip krijgen op migratie’. Daarnaast zetten ze in op deals met derde landen, zoals de Turkijedeal, en hervorming van het Europese asielbeleid. Maar, schrijven ze ook: ‘In Nederland is er altijd ruimte om mensen op te vangen die op de vlucht zijn voor oorlog, geweld en vervolging.’ Over nareizigers of gezinshereniging geen woord.
Voorjaar 2022
De gemeente Westerwolde, het COA en mensenrechtenorganisaties trekken aan de bel vanwege de situatie in het aanmeldcentrum in Ter Apel, dat overvol zit. De asielketen is op meerdere punten dichtgeslibd, waardoor te veel asielzoekers lang in Ter Apel moeten blijven. Mensen slapen in de wachtruimte op plastic stoelen. Staatssecretaris Eric van der Burg (VVD, Asiel en Migratie) gaat bij gemeenten met de pet rond om opvangplekken te regelen.
Zomer 2022
Het wordt zo druk bij Ter Apel dat asielzoekers buiten moeten slapen, soms met honderden tegelijk. Het COA koopt in de gemeente Albergen een hotel op waar zonder medewerking van de gemeente asielzoekers gehuisvest zullen worden. Dit soort dwang ligt slecht bij de VVD, en Kamerlid Ruben Brekelmans oppert een tijdelijke asielstop. Uiteindelijk bereikt het kabinet een akkoord: flexwoningen en opschorting van gezinshereniging moeten de opvangcrisis oplossen. Ook komt er een overlooplocatie voor Ter Apel in Zoutkamp. De druk is voor even van de ketel, maar bij de achterbannen van de coalitiepartijen ligt het akkoord niet goed.
November 2022
Partijleider en minister-president Mark Rutte belooft de Tweede Kamerfractie van zijn partij plechtig dat hij gaat werken aan het beperken van de komst van asielzoekers naar Nederland. In ruil daarvoor geeft de fractie steun aan de spreidingswet, die asielzoekers eerlijk moet verdelen over gemeenten. Ook op het congres van de VVD belooft Rutte dat er meer maatregelen komen om het aantal asielzoekers te beperken.
December 2022
Meerdere rechters oordelen dat de nareismaatregel uit het asielakkoord van augustus niet strookt met de Europese richtlijn. Na een negatieve uitspraak van de Raad van State in februari sneuvelt de maatregel definitief.
Mei 2023
Ondanks een negatief advies van de Raad van State en een gebrek aan steun in de Eerste Kamer stemt het kabinet in met de spreidingswet.
Juni 2023
Het VVD-congres maant Rutte tot haast met de nieuwe maatregelen om het aantal asielzoekers in te perken. Hij krijgt nog enkele weken de tijd, tot de zomer.
Juli 2023
De VVD drijft de gesprekken over een nieuwe aanpak van migratie op het spits. De partij wil nog voor de zomer een akkoord bereiken met de overige partijen, en lijkt bereid te zijn om het kabinet te laten vallen over het onderwerp.
Maarten Albers
Terwijl de coalitiepartijen bijeen zijn om het huidige kabinet overeind te houden, kijkt BBB-leider Caroline van der Plas alvast vooruit. De BBB is niet bereid om plaats te nemen in een kabinet onder de huidige premier Mark Rutte, zegt Van der Plas tegen persbureau ANP. Als de VVD de eventuele nieuwe verkiezingen wint en een andere premierskandidaat levert, is de BBB wel bereid te onderhandelen.
Volgens de huidige peilingen is het geen uitgemaakte zaak dat de VVD opnieuw de grootste partij zou worden. In de Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van verschillende peilingen, staat zowel de VVD als de BBB momenteel op 23 tot 29 zetels. Die marge kan veranderen: eventuele nieuwe verkiezingen zullen naar verwachting op z’n vroegst komend najaar plaatsvinden.
Mocht de BBB de verkiezingen winnen en een premier leveren, dan kan Rutte alsnog minister worden, oppert Van der Plas. ‘Minister van Onderwijs, bijvoorbeeld’, zegt ze tegen ANP. ‘Dan is er ook gelijk een opvolger voor minister Dennis Wiersma.’
Pepijn de Lange
In een eerder bericht in dit Volkskrant-liveblog (20.25 uur) stond dat de VVD het aantal nareizigers van 'oorlogsvluchtelingen' wil beperken tot tweehonderd per maand. Dat klopt niet. De VVD wil wel dat er beperkende voorwaarden gaan gelden voor deze groep nareizende familieleden.
In het voorstel van de VVD wordt het aantal nareizigers beperkt door bijvoorbeeld inkomenseisen te stellen aan de vluchteling die als eerste in Nederland aankwam. Pas als de vluchteling aan die inkomenseis voldoet, mogen er bijvoorbeeld kinderen naar Nederland komen.
Een uitzondering zou gelden voor maximaal tweehonderd schrijnende gevallen per maand. Volgens de VVD is de beperkende maatregel hard nodig, omdat Nederland de verwachte instroom van 70 duizend asielzoekers per jaar niet aankan. Maar met name voor de ChristenUnie is het 'onbespreekbaar' om gezinshereniging voor oorlogsvluchtelingen aan banden te leggen.
Ook de vicepremiers van D66, CDA en ChristenUnie zijn inmiddels binnen bij het ministerie van Algemene Zaken voor het overleg over een nieuw asielbeleid. Even voor 21.00 uur kwamen zij aan op het Binnenhof.
Pepijn de Lange
Voor staatssecretaris Eric van der Burg belooft het een spannende avond te worden: het huidige kabinetsconflict heeft betrekking op zijn dossier, Asiel en Migratie. Van der Burg bevestigt dat er uiterlijk morgen een nieuw asielakkoord moet zijn, maar kan niet met zekerheid zeggen dat dat gaat lukken.
‘We gaan zien wat de avond brengt’, aldus Van der Burg. ‘Ik ga er alles aan doen, want ik heb een deal nodig om aan gemeenten te laten zien dat we niet alleen veel van hen vragen, maar dat we er ook als kabinet alles aan doen om grip op migratie te krijgen.’
Het crisisoverleg gaat waarschijnlijk nog lang duren, voorspelt Van der Burg. ‘Ik wil zorgen dat we zo snel mogelijk een deal hebben’, aldus de staatssecretaris. ‘Ik heb geen idee hoe laat het vanavond gaat worden. Maar ik vrees dat u hier nog wel een tijdje moet staan.’
Natalie Righton
Op het Binnenhof zijn vanavond ook veel dagjesmensen aanwezig om te kijken wat er gaat gebeuren. Zij zien hoe de parlementaire pers de betrokken bewindslieden in groten getale opwacht.
Pepijn de Lange
Voorafgaand aan de bijeenkomst met de andere coalitiepartijen wil premier Mark Rutte (VVD) niets kwijt over het coalitieoverleg dat wordt gehouden op het ministerie van Algemene Zaken. ‘Dit is een gesprek in een reeks van gesprekken waarbij ik nooit van tevoren iets zeg’, zegt Rutte.
Ook VVD-minister Dilan Yesilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) wil niet over de huidige stand van zaken praten. ‘U weet dat de uitdagingen groot zijn, maar ik ga verder nergens op in’, zegt de minister. Maar de gedachte dat er vanavond een einde aan haar ministerschap komt, vindt ze ‘allemaal heel negatief’. Of de coalitiepartijen er vanavond uit gaan komen? ‘Als ik naar binnen mag, ga ik in elk geval een poging wagen.’
Ondertussen probeert D66 het vertrouwen in een goede afloop erin te houden. ‘We zijn van goede wil’, zegt vicepremier en minister van Financiën, Sigrid Kaag. Minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) zegt dat hij en de andere betrokkenen ‘in elk geval ons best’ doen om eruit te komen.
Ook het CDA lijkt nog hoop te hebben dat kabinet-Rutte IV overeind blijft. ‘Alles is gericht om eruit te komen’, zegt partijleider Wopke Hoekstra. Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) zegt eveneens ‘hoopvol’ te zijn. ‘Niemand is gebaat bij de val van het kabinet’, zegt De Jonge. ‘De bedoeling is dat we er met elkaar uitkomen.’
Namens Source: Volkskrant