Een uiterste consequentie van de ruzie – die woensdagavond voor het eerst tot uitbarsting kwam – is dat het kabinet aankomende nacht (van donderdag op vrijdag) valt, erkennen bronnen van alle vier de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie.
Steen des aanstoots is een eis die VVD-premier Rutte woensdagavond persoonlijk en met veel machtsvertoon op tafel zou hebben gelegd bij de vicepremiers van CDA, D66 en ChristenUnie om de instroom van het aantal asielzoekers op langere termijn drastisch te beperken.
Wat de VVD betreft komt er een nieuw asielstelsel dat mede bepaalt hoeveel familieleden een erkende vluchteling voortaan mag laten overkomen naar Nederland. Daartoe worden asielzoekers bij aankomst verdeeld in twee groepen (A- en B-status). Dit betekent een terugkeer naar de situatie van vóór 2000 en vergt een ingewikkelde wetswijziging die minimaal anderhalf jaar in beslag neemt.
In de eerste groep zitten dan asielzoekers die permanent bescherming in Nederland zoeken, bijvoorbeeld omdat zij vanwege hun seksuele geaardheid of religie worden vervolgd in hun eigen land (de zogenoemde ‘politieke vluchtelingen’). In de tweede groep zitten mensen die hier tijdelijk onderdak zoeken, omdat er oorlog is in hun land van herkomst (‘oorlogsvluchtelingen’), maar die later weer terug zouden kunnen.
Het voorstel van de VVD is om het aantal nareizende familieleden van de ‘oorlogsvluchtelingen’ te beperken tot maximaal tweehonderd per maand. De liberalen zouden nog wel bereid zijn om een clausule in te bouwen om al te schrijnende gevallen te voorkomen, maar het idee is nadrukkelijk om de instroom via deze route te beperken.
Volgens de VVD is de 200-maatregel hard nodig, omdat Nederland de verwachte instroom van 70 duizend asielzoekers per jaar niet aankan. Er zijn alleen al te weinig huizen en scholen voor al die mensen, klinkt het rondom de VVD-fractiekamers.
De ChristenUnie is zeer verbolgen over de harde eis van de VVD. Die partij benadrukt best bereid te zijn mee te denken over het beperken van de asielinstroom, maar een limiet op het aantal nareizigers van oorlogsvluchtelingen is ‘onbespreekbaar’.
Wat de CU betreft is dit maanden geleden al duidelijk gemaakt aan de VVD. De christelijke partij is dan ook verrast dat Rutte zijn eis woensdag alsnog op tafel legde. Alleen als de VVD-premier zijn harde eis donderdagavond intrekt, kan een kabinetsval volgens ChristenUnie en D66 worden voorkomen.
Ondertussen ligt er een pakket met asielmaatregelen waarover de coalitiepartijen na maanden van onderhandelen al voor 95 procent overeenstemming hebben bereikt. Daardoor hoopt het CDA dat de VVD tot inkeer komt en verder gaat met onderhandelen over dit omvangrijke pakket, in plaats van de boel op de spits te drijven over de 200 nareizigers.
Een van de andere maatregelen is om het aantal nareizigers van de ‘politieke vluchtelingen’ te beperken. Zij hebben recht op gezinshereniging in Nederland, maar in andere EU-landen wordt daar anders mee omgegaan.
Momenteel is het nog zo dat een minderjarige jongen uit Syrië bijvoorbeeld zijn ouders, broertjes en zusjes mag laten overkomen naar Nederland. In de praktijk blijken sommige broertjes en zusjes echter al jongvolwassen te zijn, die zelf al zijn getrouwd en ook al kinderen hebben. Dat roept de vraag op waar het zogenoemde ‘kerngezin’ eindigt.
Staatssecretaris Van der Burg beaamde onlangs in een Kamerdebat dat landen hierin een nationale afweging kunnen maken. In bijvoorbeeld Duitsland geldt een strengere afbakening van het begrip kerngezin dan Nederland.
De VVD verzet zich hevig tegen het beeld dat de partij uit zou zijn op vervroegde verkiezingen. De liberalen willen liefst door met het huidige kabinet, stellen ingewijden, maar willen wel een kabinet dat ‘levert’. Op het VVD-congres vorige maand moest premier Rutte zich wederom verdedigen tegenover VVD-leden die vinden dat de regeringspartij eindelijk eens boter bij de vis moet leveren om de asielinstroom te beperken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden