Secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg denkt dat een akkoord over de toetreding van Zweden binnen handbereik is, en er zou kunnen zijn voor de top in Vilnius volgende week. ‘Mijn ambitie is nu om dit voor de top rond te krijgen’, aldus Stoltenberg. Aanstaande maandag, de dag voor het begin van de top, is een extra overleg ingelast tussen Turkije en Zweden om de laatste plooien glad te strijken.
Zweden meldde zich vorig jaar als aspirant-lid van het bondgenootschap, maar Turkije ligt dwars omdat het land te veel ruimte zou bieden aan Koerdische terroristen. In juni vorig jaar legden de twee landen al voorwaarden vast waar Zweden aan moet voldoen om goedkeuring van Ankara te krijgen. Zweden en de Navo vinden dat nu aan al die voorwaarden is voldaan.
‘Zweden heeft enige stappen genomen wat betreft juridische hervormingen, en heeft beperkingen van de defensie-industrie tegen Turkije opgeheven’, erkende de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan na het overleg. ‘Nu moeten de nieuwe wetten in de praktijk gebracht worden.
Stoltenberg benadrukte dat het tijd is dat Zweden lid wordt. Verder uitstel is volgens hem in het voordeel van de Koerdische terreurbeweging PKK en de Russische president Poetin. ‘We hopen op en kijken uit naar een positief besluit volgende week’, aldus de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken Tobias Billström. Hij haastte zich wel te zeggen dat het besluit uiteindelijk aan Turkije is.
Maarten Albers
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky gaat morgen naar Istanbul voor een ontmoeting met zijn Turkse ambtgenoot Recep Tayyip Erdogan. Dat melden Turkse media. Volgens de regeringskrant Sabah zullen de twee regeringsleiders voornamelijk praten over het akkoord over de graanexport via de Zwarte Zee. Dat akkoord dreigt op 17 juli te verlopen.
Voor Zelensky wordt het zijn eerste bezoek aan Turkije sinds de Russische invasie eind februari vorig jaar begon. Erdogan, die eind mei in eigen land werd herkozen, probeert in de oorlog een bemiddelende rol op zich te nemen. Kort na het begin van de invasie was Turkije ook betrokken bij de vredesonderhandelingen die Rusland en Oekraïne in de begindagen van de oorlog voerden.
Op de gespreksagenda van Zelensky en Erdogan staat ook de Navo-top die volgende week plaatsvindt in de Litouwse hoofdstad Vilnius. Oekraïne wil graag toetreden tot het militair bondgenootschap, maar dat is vrijwel uitgesloten zolang de oorlog met Rusland voortduurt. Turkije, dat wel lid is van de Navo, houdt momenteel de toetreding van Zweden tegen.
Pepijn de Lange
Het Russische leger heeft voor het eerst gereageerd op de dodelijke raketaanval op Lviv, afgelopen nacht. Het leger zegt in een verklaring ‘alle’ beoogde doelwitten te hebben geraakt. De Russen bevestigen dat de aanvallen uit de richting van de Zwarte Zee kwamen, zoals de gouverneur van de regio Lviv vanochtend al stelde. Wat precies de bedoeling van de aanval was, wordt niet duidelijk.
Het Oekraïense leger beweerde eerder vandaag juist zeven aanvallen onschadelijk te hebben gemaakt. Bij de aanval overleden minstens vier mensen, raakten 34 mensen gewond en werden tientallen woningen verwoest.
Dylan van Bekkum
In Zweden is voor het eerst iemand veroordeeld voor financiering van de verboden Koerdische beweging PKK. De veroordeling komt een paar dagen voor de Navo-top, waar het lidmaatschap van Zweden prominent op de agenda staat. Turkije ligt nog steeds dwars.
Lees hier het hele bericht van nieuwsredacteur Joram Bolle.
De Amerikaanse regering staat op het punt clustermunitie aan Oekraïne te leveren. Dat heeft The New York Times vernomen van een functionaris van de regering. Het zou een omstreden stap zijn: meer dan honderd landen tekenden in 2008 een verdrag waarin de landen beloofden clustermunitie niet meer te gebruiken of te produceren. De Verenigde Staten, Oekraïne en Rusland zaten niet bij die landen.
Clusterbommen en -granaten, die tientallen kleine bommetjes verspreiden, zijn al decennialang controversieel, zo schreef defensieredacteur Stieven Ramdharie vorige week. Burgers worden gedood of raken zwaargewond, vaak nog jaren na een oorlog, doordat een deel van de bommetjes niet direct ontploft.
Ondanks de bezwaren vraagt Kyiv al maanden om clustermunitie. Ze zouden namelijk kunnen helpen om ingegraven Russische soldaten beter te treffen. De mogelijke levering volgt op het tegenvallende Oekraïense tegenoffensief.
Dylan van Bekkum
Rusland gaat negen Finse diplomaten uitzetten. Dat doet het nadat het buurland Finland vorige maand negen Russische diplomaten uitzette. Finland zette de diplomaten uit omdat het hen beschuldigde van spionage.
Naast het uitzetten van de diplomaten sluit Rusland het Finse consulaat in St.-Petersburg. Ook de toetreding van Finland tot de Navo speelt een rol bij deze acties. Dat is ‘een dreigement richting Rusland en moedigt Kyiv aan door te gaan met de oorlog’, aldus het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken in een verklaring. De Finse president Sauli Niinistö noemt het Russische besluit een ‘wreed en asymmetrisch antwoord’ op het Finse besluit diplomaten uit te zetten. Hij zei dat Finland het sluiten van een Russisch consulaat in Turku, West-Finland, voorbereidt.
Dylan van Bekkum
Volgens een woordvoerder van het Oekraïense leger neemt de spanning omtrent de kerncentrale bij Zaporizja af. Dit komt volgens haar door het werk van Oekraïense en westerse diplomaten. Wat de afgenomen spanning precies inhoudt, specificeert ze niet.
Oekraïne beschuldigt Rusland van het plaatsen van explosieven op kernreactoren van de kerncentrale. Rusland ontkent, het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) heeft nog geen explosieven aangetroffen. Rusland zegt op zijn beurt weer dat Oekraïne een aanval op de kerncentrale voorbereidt.
Dylan van Bekkum
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is in de Bulgaarse hoofdstad Sofia, meldt hij op Telegram. Hij spreekt daar met de president en de premier van het land, in aanloop naar de Navo-top die volgende week begint in het Litouwse Vilnius.
Zelensky wil eigenlijk dat Oekraïne bij de top een uitnodiging krijgt om lid te worden van de Navo, maar dat is vrijwel uitgesloten zolang het land in oorlog met Rusland verkeert. De president hoopt daarom nieuwe toezeggingen binnen te slepen in de vorm van wapensteun en veiligheidsgaranties. Zijn bezoek aan Bulgarije is onderdeel van dit diplomatieke offensief.
Bulgarije, dat sinds 2004 lid is van de Navo, onderhoudt nauwe banden met Oekraïne. Zo ontving het land van zeven miljoen inwoners onder meer een half miljoen Oekraïense vluchtelingen en levert het wapens, munitie en brandstof. Niettemin heerst er onder de bevolking verdeeldheid over deze steun. In tegenstelling tot de Bulgaarse premier sympathiseert president Roemen Radev, met wie Zelensky ook zal spreken, openlijk met Rusland. Hij is dan ook tegenstander van verdere wapensteun aan Kyiv.
Niels Waarlo
Wagnerleider Jevgeni Prigozjin is niet meer in Belarus. Dat zegt de Belarussische president Aleksandr Loekasjenko tegen het Belarussische persbureau Beita. Hij is volgens de president terug in St.-Petersburg, waar het hoofdkantoor van Wagner zit. Momenteel valt niet onafhankelijk te achterhalen waar Prigozjin precies is. Rusland en Prigozjin hebben nog niet gereageerd.
Na zijn muiterij op zaterdag 23 juni spraken Prigozjin en de Russische president Vladimir Poetin af dat hij, zonder verdere straf, naar Belarus zou inrukken. Vier dagen later kwam hij daar ook aan. De afspraak kwam tot stand na een interventie van Loekasjanko.
Die beweert nu dat Prigozjin niet meer in Belarus is. ‘Wat Prigozjin betreft, hij zit in St.-Petersburg. Hij is niet op Belarussische grondgebied’, zei Loekasjenko tegen Beita. Ogenschijnlijk bekommert hij zich niet meer om de Wagner-leider. ‘Waar hij nu precies is? Misschien is hij vanochtend naar Moskou gegaan.’
Loekasjenko voegde daar volgens Russisch staatspersbureau Tass aan toe dat de verplaatsing van Wagnertroepen naar Belarus, ook onderdeel van de afspraak op 23 juni, nog niet voltooid is.
Dylan van Bekkum
Russische autoriteiten zijn druk bezig Prigozjin te verdrijven en onbelangrijk te maken. Lees Volkskrant