Jetten presenteerde in april een nieuw pakket klimaatmaatregelen, die ervoor moeten zorgen dat Nederland de doelen voor 2030 haalt. Uit het klimaatfonds van Jetten komt extra geld voor laadinfrastructuur, en de subsidie op tweedehands elektrische auto's wordt verlengd.
Maar toch "overheerst teleurstelling over de stappen die níét worden gezet", schreef voormalig VVD-Kamerlid Pieter Litjens afgelopen maand in de brief, die in handen is van NU.nl. Hij vraagt om een "samenhangend pakket van maatregelen dat stuurt op verminderen, veranderen en verschonen" van vervoer. Namens de sector hekelt hij het gebrek aan maatregelen om elektrische auto's te stimuleren. Maar ook "de neergaande spiraal waarin het openbaar vervoer lijkt te zijn gekomen" baart zorgen.
Litjens is de voorzitter van het Uitvoeringsoverleg Klimaatbeleid Mobiliteit. Dat komt voort uit het in 2019 gesloten Klimaatakkoord en bestaat uit vertegenwoordigers van de autobranche, het openbaar vervoer, milieuorganisaties, lokale overheden en makers van duurzame brandstoffen en laadinfrastructuur. Het overleg houdt in de gaten of de afspraken uit het Klimaatakkoord wel worden nagekomen.
In dat akkoord werd een toekomst geschetst waarin auto's niet alleen uitstootvrij zijn, maar er ook meer mensen kiezen voor het ov of de fiets. Bovendien moeten we met zijn allen minder kilometers maken. "Hiervan zien wij weinig terug", schrijft Litjens.
Het steekt de sector vooral dat het kabinet star vasthoudt aan de eigen begrotingsregels. Die bepalen dat alle investeringen in wegen, bruggen en ov-verbindingen betaald moeten worden met belastinginkomsten uit de mobiliteit. Door de groei van het aantal elektrische auto's haalt de staatskas juist steeds minder accijnzen binnen bij de verkoop van benzine en diesel. Ook zijn elektrische auto's nog uitgezonderd van aanschaf- en wegenbelasting.
Al die weggevallen inkomsten moeten ergens anders binnen het 'mobiliteitsdomein' worden gecompenseerd, zo bepalen de huidige regels. Dat wordt steeds moeilijker, waardoor het kabinet de belastingkorting voor elektrische auto's vanaf 2025 wil stopzetten. Dat "zorgt voor een rem op de noodzakelijke elektrificatie van het personenvervoer", schrijft Litjens.
Maar het probleem is breder: de "ijzeren greep" van de begrotingsregels zorgt er volgens de sector voor dat een snelle overgang op elektrisch vervoer hoe dan ook problemen oplevert. Het is voor het kabinet helemaal niet aantrekkelijk om in 2030 alleen nog nieuwe uitstootvrije auto's te verkopen, zoals officieel wel het streven is. Dat zou immers een te grote aanslag op de belastinginkomsten zijn.
"Wij zien dat de financiële spelregels die het kabinet zichzelf oplegt de rem zijn op een écht samenhangend pakket aan maatregelen dat voor de broodnodige versnelling van de transitie van mobiliteit moet zorgen", schrijft Litjens in de brief. "Het toont aan hoe groot de verslaving aan de inkomsten uit de fossiele samenleving is."
Om de verduurzaming te versnellen zou het kabinet in ieder geval moeten verplichten dat alle leaseauto's vanaf 2025 of 2026 elektrisch zijn, vindt de sector. Met die maatregel komen er ook sneller tweedehands elektrische auto's op de markt. Maar ondanks allerhande adviezen durfde het kabinet dit toch niet aan, volgens Litjens omdat de accijnsinkomsten dan te snel zouden teruglopen.
Ook in de Tweede Kamer klinkt er steeds luidere kritiek op de begrotingsdiscipline van het kabinet. CDA-Kamerlid Henri Bontenbal noemde het mobiliteitsdeel van het klimaatpakket "het minst goede stukje". Hij vindt het vreemd dat het kabinet zo stug vasthoudt aan het op peil houden van de inkomsten. "Als we de industrie vergroenen, zullen er ook minder belastingen binnenkomen, net als bij de mobiliteit en bij de landbouw", zei hij vorige maand tijdens het debat over het klimaatbeleid van Jetten.
Volgens Jetten moet een studiegroep eerst kijken naar de mogelijkheden om de begrotingsregels te veranderen. Een volgend kabinet zou dan een andere keuze kunnen maken. Te laat, vindt Bontenbal: "Is het niet veel interessanter om deze zomer al een beetje te kijken wat er nog mogelijk is, in plaats van dat we het naar een volgend kabinet sturen?"
Source: Nu.nl economisch