Voordat je met een koud biertje aan het zwembad zit, is er eerst de lange autorit. ‘Het geheim is om de route in stukjes op te knippen met pauzes om de twee à drie uur’, zegt pedagoog Mariëlle Vos. ‘Neem een bal mee zodat je kan voetballen op het veldje bij het benzinestation.’ Laat de precieze aankomsttijd los. ‘Als jij in je hoofd hebt dat je om vijf uur ’s middags bij het hotel wilt zijn, dan zit je onrustig in de auto. Dat voelen de kinderen.’ Om niet op hete kolen te zitten, kan het slim zijn om de reis in twee stukken op te delen: de eerste dag bijvoorbeeld 600 kilometer en de tweede dag 400 kilometer.
Houd de stemming goed door steeds een ander kind voorin te laten zitten. Deze ‘chef de route’ bepaalt wanneer er een broodje wordt uitgedeeld en mag helpen met het lezen van de verkeersborden en het verzinnen van spelletjes. ‘Je geeft kinderen op die manier verantwoordelijkheid en dat vertaalt zich in positief gedrag’, zegt Vos. Om ruzies te voorkomen bepaal je voor vertrek wie wanneer aan de beurt is. Door deze stoelendans zit een van de ouders soms op de achterbank en dat leidt ook tot minder ruzies tussen broers en zussen.
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Pak je het vliegtuig? Kies dan ruim van tevoren de stoelnummers zodat het hele gezin bij elkaar kan zitten. Voorin het vliegtuig heb je minder last van herrie én zit je dicht bij de toiletten. De temperatuur in het vliegtuig is altijd een verrassing en daarom kun je je kind het beste kleden in laagjes: een hemdje, T-shirt en een vestje dat je kunt openritsen.
Ga niet ruim van tevoren bij de gate staan wachten. ‘Laat de kinderen bewegen, zolang het nog kan’, zegt Monique van Orden, schrijver van het boekje Verre reizen met kleine kinderen. Grote vliegvelden hebben vaak speelplekken die je kunt opzoeken op de plattegrond. Daar kunnen ze hun energie kwijt en dan zal het stilzitten later makkelijker zijn. Heb je toch moeite je kind in de stoel te houden? De vergelijking met een auto kan helpen om een zoonlief duidelijk te maken dat er regels gelden aan boord. Dus: riem om, want in de auto kun je ook niet zomaar rondlopen.
Ter geruststelling: ouders mogen best wat opvoedprincipes (‘één snoepje per dag’) tijdelijk parkeren tot ze het krappe toestel heelhuids hebben verlaten. Het is echt geen ramp als je kind een keer twee lolly’s eet en tien afleveringen van Gabby’s poppenhuis binget.
Even een moment van rust in het vakantiehuisje of wat vertier in de auto onderweg naar de bestemming: het luisterboek biedt uitkomst. Bijkomend voordeel: geen schreeuwende youtubers die je hoort als de kinderen op de iPad een filmpje kijken. Voor de allerkleinsten staan op Spotify veel leuke versjes van Annie M.G. Schmidt. Zoals Het stoute kinderen huis. Of Beertje Pippeloentje. Ook vind je er veel Gouden Boekjes. Zo wordt De hondenmatroos levendig voorgelezen door Paul de Leeuw, De gele taxi door Henny Vrienten en de klassieker Wim is weg door niemand minder dan Wim T. Schippers.
Nog een paar tips van Eline Rottier van boekwijzer.com voor wat oudere kinderen: ‘De mooiste verhalen van de sprookjesverteller van Thé Tjong-Khing, voorgelezen door Kees Hulst. Of De rode prinses van Paul Biegel, ingesproken door Isa Hoes. Of neem Lampje van Annet Schaap, die het verhaal zelf ook voorleest. Heb je pubers? Dan is een Engels luisterboek ook een idee, zoals I’ll Give You the Sun van Jandy Nelson.’
Er zijn verschillende manieren om luisterboeken te beluisteren in de auto. Er is de app Luisterbieb, de website luisterboeken.nl en op Spotify is veel te vinden. De app Storytel heeft de grootste collectie.
Een playlist voor jong en oud
Qua muzieksmaak zitten kinderen en volwassenen niet altijd op één lijn. De één wil Flemming, de ander The Beatles. Wat te doen? Met behulp van lezers stelde de Volkskrant een Spotify playlist samen die leuk is voor jong én oud. Beluister ’m hier.
Een warm land, een vreemd bed en andere eettijden: tijdens de zomervakantie gaat het slaapritme van kinderen vaak op de schop. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat kinderen tijdens de zomervakantie gemiddeld zo’n anderhalf uur later gaan slapen en per nacht ook minder uren slaap krijgen. Later inslapen betekent bij jonge kinderen namelijk niet dat ze de volgende dag lekker uitslapen. ‘Eerder geldt het tegenovergestelde: vermoeide kinderen slapen slechter en worden eerder wakker’, zegt kinderslaapcoach Susanne Willekes. Als een kleuter van 5 jaar oud om 11 uur ’s avonds gaat slapen en om half 9 ’s morgens wakker wordt, dan komt hij elke nacht 1,5 uur slaap tekort. Kinderen in die leeftijd hebben namelijk 11 uur slaap nodig.
Hoe erg is dat slaaptekort tijdens de vakantie eigenlijk? ‘Het effect van een paar nachten slaaptekort is te vergelijken met de symptomen van een jetlag’, zegt Heidi Lammers-van der Holst, slaaponderzoeker in het Erasmus MC. ‘Een kort lontje en minder eetlust. Kinderen zeuren meer.’ Slaapt een kind wekenlang aanzienlijk minder, dan is de schade groter. ‘Studies uit de Verenigde Staten laten zien dat langdurig slaaptekort in de zomervakantie gepaard gaat met een verhoogd risico op obesitas. Slaaptekort in het algemeen bij jongeren leidt tot slechtere schoolprestaties en geheugenproblematiek.’
Een paar tips om de schade te beperken: compenseer het afwijkende ritme op een ander moment. ‘Bezoek je een stad waardoor je kind onderweg in de auto slaapt, wandelwagen of draagzak? Houd dan de avond rustig’, adviseert kinderslaapcoach Susanne Willekes. ‘Wordt het laat door een etentje? Investeer dan in een goed dutje overdag.’ Wie op zoek is naar het bourgondische vakantiegevoel zonder het al te laat te maken: pak uit met de lunch, in plaats van met het diner. Dan ligt kindlief die avond toch nog op tijd in bed.
‘Vooruit, nog één ijsje!’ Ouders willen ook een beetje ontspannen tijdens de vakantie en dus mag er vaak meer. ‘Natuurlijk kun je de teugels laten vieren, maar de regels moeten duidelijk zijn’, zegt opvoedcoach Tea Adema. ‘Zit je op de camping met een onhandelbaar kind? Erkenning van de emotie is het tovermiddel om de gemoederen tot bedaren te brengen. Zeg bijvoorbeeld: ach lieverd, ik zie dat je het warm hebt en moe bent. Onthoud: een kind dat kliert, is een wanhopig kind.’
Wees reëel in je vakantiewensen, adviseert Adema. ‘Kijk goed naar je eigen kind. Wat kan het aan? En wat kun jij aan? Vaak staan die twee met elkaar in directe verbinding.’ De ene peuter vindt een stedentripje prima te doen, bij de ander wordt dat een drama. Over het algemeen geldt: hoe kleiner het kind, hoe kleiner de wensen die je moet hebben.
Je wilt voorkomen dat je als ouder constant in de rol van ‘animatieteam’ schiet om kindlief te vermaken. ‘Even niets doen en je vervelen is goed. Het kinderbrein heeft dit nodig om te ontprikkelen en de dag te verwerken’, zegt orthopedagoog Loes Waanders. Bovendien is er wetenschappelijk bewijs dat verveling leidt tot meer creativiteit. Britse onderzoekers deden een experiment waarbij de helft van de deelnemers een lijst telefoonnummers moest overschrijven en de andere helft niet. Daarna kregen ze de opdracht om te bedenken wat je allemaal met twee papieren bekers kunt doen. De groep die de saaie taak had volbracht, bedacht meer ideeën, die ook nog eens origineler waren.
Help je kind op weg. ‘Tegen mijn zoon zeg ik vaak: loop eens een rondje en kijk wat je tegenkomt’, zegt Waanders. ‘Het helpt om te verwijzen naar een vorige keer: weet je nog dat je toen ook iets hebt bedacht?’
De behoeften van ouders en tieners lopen vaak nogal uiteen. ‘Jongeren willen wifi, naar de disco en contact met andere jongeren’, zegt pedagoog Lieke Kalhorn, auteur van het boek Luisteren naar pubers. Volwassenen willen vaak even helemaal niets. Lekker voor de tent met een boek of een uitstapje naar een stad of kerkje. Nou, voor tieners is er niets saaiers dan een kerk bekijken.’
Bedenk vooraf wat potentiële ergernissen kunnen zijn. De meeste pubers komen bijvoorbeeld pas erg laat hun bed uit. Daar kun je je als vader of moeder enorm aan gaan ergeren, of je bedenkt een oplossing. ‘Wij bezochten in de ochtend een leuk stadje en als we na het middaguur terugkwamen, kwamen de kinderen net hun tent uit, vertelt Kalhorn.
Het helpt om duidelijk voor ogen te hebben dat er een verschil is tussen afspraken (die maak je samen als gezin) en regels (die maken ouders en daarmee geven ze hun grenzen aan). ‘Eén zo’n regel kan zijn dat je elke avond samen eet aan tafel zonder telefoons. Daar is dus verder geen discussie over mogelijk. Een gezamenlijke afspraak is dat iedereen in het gezin één dag verantwoordelijk is voor het bedenken van het uitje.’
Probeer ruim voor vertrek te achterhalen wat elk gezinslid leuk vindt om te doen. ‘Laat iedereen een top-3 maken’, tipt orthopedagoog Ellen Meijer. Door goed te kijken wat er allemaal wél kan, in plaats van wat niet, blijf je uit de conflictsfeer.
Wil je met het gezin Source: Volkskrant