In een rechtbank in de Oekraïense hoofdstad Kyiv hebben twee explosies plaatsgevonden. De dader, terreurverdachte Ihor Hoemenjoek, zou zichzelf hebben opgeblazen na een mislukte ontsnappingspoging. Volgens Oekraïense media wilde Hoemenjoek zich na zijn ontsnapping aansluiten bij een Oekraïens vrijwilligersbataljon, gelieerd aan de extreem-rechtse partij Svoboda.
Aan het eind van de middag maakte de Oekraïense minister van Binnenlandse Zaken Ihor Klymenko melding van een ‘uitzonderlijke situatie’ bij een Kyivse rechtbank. Ihor Hoemenjoek, verdachte in een slepende terreurzaak, zou tijdens een hoorzitting een geïmproviseerd explosief tot ontploffing hebben gebracht.
Hoemenjoek wordt ervan verdacht dat hij bij een protest in 2015 een granaat naar de Oekraïense Nationale Garde heeft gegooid. Vier Nationale Gardisten kwamen daardoor om het leven. Extreem-rechtse partijen protesteerden destijds tegen een grondwetswijziging die in hun ogen te veel concessies deed aan door Rusland gesteunde separatisten in Oost-Oekraïne. Hoemenjoek heeft altijd volgehouden onschuldig te zijn.
Bijna acht jaar later loopt de zaak tegen Hoemenjoek nog steeds. Afgelopen oktober verzocht hij de rechtbank om vrijlating, zodat hij zich kon melden aan het front. Hoemenjoeks advocaat zei dat zijn cliënt met zijn militaire ervaring, die hij vanaf 2014 opdeed als lid van het extreem-rechtse Sitsj-bataljon, ‘klaar is om het Moederland te beschermen’. Hoemenjoek zou tijdens zijn jarenlange voorarrest depressief zijn geworden.
‘De grenzen zijn gesloten, ik ga niet vluchten’, zei Hoemenjoek zelf. ‘Ik heb de afgelopen zeven jaar een hoop nagedacht.’ Hij had drie vertegenwoordigers van het vrijwilligersbataljon van de extreem-rechtse partij Svoboda meegenomen naar de rechtbank, met wie hij naar het front had willen gaan. De rechter ging niet mee in zijn verzoek.
Vanmiddag vond in de Kyivse rechtbank een hoorzitting plaats in Hoemenjoeks zaak. In een poging te ontsnappen bracht de verdachte een geïmproviseerd explosief tot ontploffing, bevestigt minister Klymenko op de Oekraïense televisie. Toen zijn ontsnappingspoging mislukte, sloot Hoemenjoek zich op in de rechtszaal. Toen een speciale eenheid van de Oekraïense politie de zaal bestormde, bracht Hoemenjoek een tweede explosief tot ontploffing. Hij kwam daarbij om het leven, twee politieagenten raakten gewond. Onderzoek moet uitwijzen hoe het mogelijk was dat Hoemenjoek in de rechtszaal over explosieven kon beschikken, zegt Klymenko.
Daan de Vries
Oekraïne en Georgië voeren een diplomatieke strijd uit over het lot van de opgesloten Georgische oud-president Michaïl Saakasjvili. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt dat de Georgische regering Saakasjvili langzaam vermoordt in opdracht van Rusland en eist uitlevering aan Oekraïne.
Lees hier het hele nieuwsbericht van oud-Rusland-correspondent Tom Vennink.
Waarnemers van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) hebben geen explosieven aangetroffen bij de kerncentrale in Zaporizja. Om er zeker van te zijn dat die er niet zijn hebben de waarnemers echter toegang nodig tot meer onderdelen van de centrale, zegt het IAEA. Oekraïne vreest dat Rusland van plan is de centrale, die in door Rusland bezet gebied ligt, op te blazen.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt informatie te hebben dat het Russische leger bezig is explosieven te plaatsen op de daken van de kerncentrale. Vorige week meldden de Oekraïense autoriteiten al dat Rusland explosieven heeft geplaatst bij de koelwaterreservoirs. Voor beide beweringen zijn echter geen bewijzen aangeleverd en onafhankelijke waarnemers van het IAEA proberen ze nu te controleren. Daarom vraagt het agentschap de Russische bezettingsmacht om toegang tot onder meer de daken van de kernreactoren.
Volgens de Russische staatstelevisie is Oekraïne juist van plan de kerncentrale aan te vallen met drones of raketten. Experts wijzen er echter op dat het zeer onwaarschijnlijk is dat de centrale middels zo’n aanval kan worden vernietigd. De kerncentrale viel op 4 maart vorig jaar in handen van het Russische leger. Sindsdien vinden regelmatig beschietingen plaats in de buurt van het complex. Het IAEA maakt zich daarom al geruime tijd zorgen om de veiligheidssituatie rond de kerncentrale.
Daan de Vries
Hoewel de zes reactoren van de centrale zijn uitgeschakeld, kan een aanslag grote gevolgen hebben. Wetenschapsredacteur George van Hal zette de risico’s op een rij. Lees hier zijn analyse.
Nederland gaat de hongersnood die Oekraïne in 1932 en 1933 trof hoogstwaarschijnlijk als genocide erkennen. Een meerderheid van de Tweede Kamer steunt een motie waarin dit wordt uitgesproken. Bij de hongersnood, in het Oekraïens Holodomor geheten, kwamen miljoenen Oekraïners om. De Holodomor was het gevolg van de door Sovjet-leider Jozef Stalin afgekondigde collectivisatie van de landbouw.
Daarbij werden veel boeren gedeporteerd en vervolgd. Ook werd Oekraïens graan massaal in beslag genomen voor de export of voor de voedselvoorziening van andere delen van de Sovjet-Unie. Onder historici bestaat discussie of de Sovjet-autoriteiten de Holodomor expres veroorzaakten, in welk geval sprake zou zijn van genocide. Door de hongersnood zou Stalin de Oekraïense onafhankelijkheidsbeweging hebben willen onderdrukken.
De Oekraïense overheid erkende de Holodomor in 2006 als genocide. Sindsdien voert het land campagne voor de internationale erkenning van de hongersnood. In december vorig jaar nam het Europees Parlement een resolutie aan waarin de Holodomor tot volkerenmoord werd bestempeld.
Morgen, wanneer de motie van D66 in stemming wordt gebracht, voegt Nederland zich bij een groep van 32 landen die de Holodomor als genocide beschouwen. Alle coalitiepartijen steunen het voorstel, waarmee een meerderheid zeker lijkt. Sinds het begin van de Russische invasie van Oekraïne is het aantal landen dat de genocide erkent meer dan verdubbeld. Duitsland deed dat in december vorig jaar, België volgde afgelopen voorjaar.
Daan de Vries
De Russische minister van Volksgezondheid Michail Moerasjko is vandaag in Hongarije. Het is een zeldzaam bezoek van een Russische minister aan een EU-lidstaat, maar niet toevallig vindt dat plaats in Hongarije, dat binnen de EU de meest nauwe banden heeft met Rusland.
Moerasjko had onder meer een ontmoeting met de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Peter Szijjarto. Die baarde in april al opzien door zelf naar Rusland te reizen. Daar besprak hij de levering van Russische energie aan Hongarije.
Hongarije is een groot afnemer van Russische olie en gas. Om die reden is het ook tegen de sancties die de EU heeft opgelegd op fossiele brandstoffen. Bovendien wil Hongarije niet dat de EU Oekraïne wapens levert. ‘Wij denken dat het leveren van wapens de oorlog verlengt’, aldus Szijjarto in een persconferentie, waarin hij weigerde de verantwoordelijkheid voor de oorlog ondubbelzinnig bij Rusland te leggen.
Met het bezoek van Moerasjko zegt Hongarije ‘de communicatiekanalen open te willen houden’. Hongarije wil op ‘verstandige en pragmatische’ wijze met Moskou blijven samenwerken. Dat uit zich bijvoorbeeld in het voornemen om twee nieuwe kernreactoren te laten bouwen door het Russische staatsbedrijf voor kernenergie Rosatom. In 2014 sloten Rusland en Hongarije daar een akkoord over en Hongarije is niet van plan die overeenkomst te herzien, aldus Szijjarto.
Joram Bolle
De Zweedse premier Ulf Kristersson is vandaag op bezoek bij de Amerikaanse president Joe Biden in Washington. Belangrijkste agendapunt is de Zweedse wens om toe te treden tot de Navo. Tot nu toe houdt Turkije die toetreding tegen.
Zweden en de VS hopen volgende week een doorbraak te kunnen melden, als alle Navo-lidstaten in het Litouwse Vilnius bijeen zijn voor hun jaarlijkse top. Maar daar is deze week nog heel wat diplomatiek werk voor nodig.
Turkije vindt dat Zweden meer werk moet maken van het aanpakken van aanhangers van de Koerdische beweging PKK, die door Turkije als terreurorganisatie wordt beschouwd. Recent zijn er in Zweden zaken begonnen tegen mensen die gelieerd zijn aan de PKK en is de uitlevering van een Koerdische man aan Turkije toegestaan.
Een ander punt van bezwaar is dat Zweden meerdere keren heeft toegestaan dat activisten een koran hebben verbrand. In januari verbrandde de extreem-rechtse activist Rasmus Paludan een koran bij de Turkse ambassade in Stockholm. Daarop schortte Turkije de onderhandelingen over Navo-lidmaatschap op. Vorige week verbrandde een Iraakse immigrant een koran naast een moskee in Stockholm. Ook daar reageerde Turkije verbolgen op.
De ontmoeting tussen Kristersson en Biden is vooral bedoeld om te laten zien dat de Verenigde Staten vierkant achter Zweden blijven staan, ondanks de Turkse bezwaren. Morgen staat er een ontmoeti Source: Volkskrant