Wie dinsdagavond naar bed ging, kon al wel weten dat het een dag later hard zou waaien: het KNMI had code geel afgegeven en waarschuwde voor afgewaaide takken en rondvliegend tuinmeubilair. Dat het zó heftig zou worden – met stilgezet treinverkeer in het halve land, gesloten scholen en code rood in enkele provincies – werd woensdagochtend rond 8.00 uur pas duidelijk. De storm, toen inmiddels Poly gedoopt, was op dat moment al bijna aan land.
Rob Sluijter, programmaleider van het Early Warning Centre van het KNMI, had graag eerder gewaarschuwd, zegt hij. Maar hoe complex de weermodellen en hoe geavanceerd de meetinstrumenten ook zijn, zelfs voor doorgewinterde meteorologen blijven weersverschijnselen soms moeilijk te doorgronden. Al helemaal als het gaat om zomerstormen.
Dergelijke stormen zijn relatief compact: was deze enkele tientallen kilometers naar het westen ontstaan, dan was hij grotendeels langs Nederland gescheerd, legt Sluijter uit. Bovendien steken ze binnen slechts een paar uur de kop op en kunnen kleine verschillen in luchtstromingen al een groot verschil maken in hoe zwaar de storm wordt.
Zo kan het dat de weermodellen van het KNMI dinsdagochtend al forse windstoten voorzagen in Nederland, maar dat ze met sterk uiteenlopende verwachtingen kwamen hóé fors. Het KNMI besloot code geel af te geven (‘kans op gevaarlijk weer’) en hield daar ook in de middag aan vast. ‘Om je een idee te geven: die hele storm bestond nog niet’, zegt Sluijter. ‘Die zat alleen in de weercomputers.’
Er waren dinsdag volgens de meteoroloog al wel modellen die erop duidden dat het weleens een uitzonderlijk heftige storm kon worden. Een worstcasescenario waarop ook de commerciële weerbedrijven de kans klein achtten, zegt hij.
Toch schakelde Estofex, een groep Europese meteorologen die zich op vrijwillige basis bezighouden met het monitoren van extreem (on)weer, dinsdagavond laat al over op het hoogste alarmniveau voor Nederland. Volgens Sluijter is het KNMI vaker terughoudend in vergelijking met Estofex. ‘Zij hoeven achteraf geen verantwoording af te leggen voor hun waarschuwingen. Wij hebben een overheidstaak.’
Het KNMI is beducht voor valse alarmen, uit vrees dat mensen voor niets binnenblijven en weercodes hun waarschuwende waarde verliezen. ‘Het is een heel ingewikkeld spel: wat is het juiste moment? We hebben wel steeds gecommuniceerd: houd onze berichten in de gaten, dit is een explosief systeem, het kan zomaar gebeuren dat we de weercode alsnog gaan opschalen.’
Dat gebeurde in de nacht van dinsdag op woensdag, rond 3.00 uur, toen het KNMI code oranje afgaf. Pas rond 7.15 uur, enkele uren voordat de storm zou losbarsten, bleken de metingen op de Noordzee vrijwel naadloos aan te sluiten bij het worstcasescenario. De ontwikkelingen gingen zo snel dat het KNMI overging tot de ‘noodremprocedure’ en code rood instelde voor delen van Nederland zonder eerst, zoals gebruikelijk, te overleggen met partijen als Rijkswaterstaat.
Die waarschuwing bleek niet voor niets. In Haarlem kwam een 51-jarige vrouw om het leven doordat er een boom op haar auto terecht was gekomen. Omgevallen bomen en afgewaaide takken leidden in grote delen van het land tot ernstige verkeershinder. Zo raakten auto’s op de A9 tussen Akersloot en Uitgeest ingesloten door omgevallen bomen. Een deel van de scholen sloot uit voorzorg de deuren, dienstregelingen van bussen en trams werden gestaakt en onder meer Park De Hoge Veluwe liet geen bezoekers toe.
Op Schiphol was er enkele uren beperkt vliegverkeer mogelijk vanwege de harde wind, in combinatie met slecht zicht en regen. Zo’n vierhonderd vluchten zijn volgens de luchthaven geannuleerd.
NS en Arriva besloten in de noordelijke helft van Nederland geen treinen te laten rijden. Reizigers kunnen stranden als het spoor geblokkeerd is door bomen op het spoor of takken in de bovenleiding, legt een woordvoerder van NS uit. Bovendien kunnen er gevaarlijke botsingen optreden als bijvoorbeeld een boom voor een trein valt. ‘Zeker omdat treinen een lange remweg hebben.’
Wanneer al het treinverkeer weer kan worden opgestart, was woensdag nog niet duidelijk. Op meerdere plekken, onder meer tussen Leiden en Haarlem, liggen bomen en takken op het spoor. De NS reed woensdagmiddag met lege ‘schouwtreinen’ stapvoets rond in getroffen gebieden om de schade aan het spoor en de bovenleidingen op te nemen.
Telefoongebruikers in de veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland ontvingen woensdag een het NL-Alert met het advies het laatste nieuws te volgen op het Twitteraccount van de plaatselijke brandweer. Dit terwijl het sinds vorige week niet meer mogelijk is om Twitterberichten te lezen zonder zelf een account op het sociale medium te hebben. Onder meer privacyvoorvechter Bits of Freedom beklaagde zich: ‘In geval van nood dien je niet een Twitteraccount aan te moeten maken, lijkt ons.’
Volgens een woordvoerder had de veiligheidsregio niet meegekregen dat er nieuwe beperkingen op Twitter gelden. Het is bewust beleid om van sociale media gebruik te maken, zegt hij, omdat grote internationale platforms doorgaans robuuster zijn ‘dan een eigen website, met een enkele provider die dat draaiende moet houden.’ Al is bij Twitter, dat geregeld kampt met technische storingen en recentelijk ook het aantal tweets heeft ingeperkt dat gebruikers per dag mogen bekijken, de vraag hoe betrouwbaar het nog is, geeft hij toe. ‘We gaan evalueren hoe we dit in de toekomst kunnen voorkomen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden