Ondanks alle zorgen over recessies, politieke instabiliteit, personeelstekorten en het failliet van de collectieve voorzieningen, bloeit het kapitalisme.
In de eerste helft van dit jaar zijn de beurskoersen, de graadmeter, fors gestegen. De AEX-index staat nu 11,3 procent hoger dan ultimo 2022. Andere indices deden het nog veel beter zoals de Nasdaq van ict-fondsen die met liefst 33 procent omhoog ging. Dit betekent dat de kapitalisten weer een stuk rijker zijn geworden. ‘Ten koste van het proletariaat’, zou een oude socialist zeggen.
Dat is lang niet meer zo duidelijk. Maar de ongelijkheid zal wel verder zijn toegenomen, want het merendeel van de mensen in Nederland kreeg die 11,3 procent niet, laat staan 33 procent. De cao-loonstijging is mogelijk de hoogste in 40 jaar - daar is nog geen actueel cijfer voor - maar zal de 10 procent niet halen.
Alleen is er minder reden voor haat en nijd, laat staan om een klassenstrijd te beginnen. Want het aantal kapitalisten is ineens de grote meerderheid geworden. Sinds afgelopen weekeinde zijn alle werkenden in vaste dienst – 5,4 miljoen – en ook een flink deel met een flexibel contract – 2,8 miljoen – plus de mensen met een pensioenuitkering ook een beetje kapitalist.
Per 1 juli trad de zwaar bevochten nieuwe pensioenwet in werking, waarbij ieder zijn eigen pensioenpotje krijgt. En de stand van de index zal de deelnemers de komende jaren persoonlijk gaan raken. Het beleggingsresultaat en niet de rekenrente zal bepalend gaan worden voor de hoogte van het pensioen.
Dit betekent echter niet dat de deelnemers van het pensioenfonds nu zelf hun keuzes moeten gaan maken, hoewel sommige mensen dat best graag zouden willen. ‘Ik kies voor bitcoins en goud, de aandelen staan mij te hoog’. Of: ‘Ik gooi ASML er nu maar uit en neem ik ouderwetse olies en klemmen nu het aantal vliegreizen deze zomer explodeert’.
Het beleggen zal tot verdriet van een kleine groep maar waarschijnlijk tot tevredenheid van de meesten gedaan blijven worden door mensen bij het fonds die ervoor zijn opgeleid en een ‘strategische visie’ hebben. Zij pretenderen er verstand van te hebben, hoewel - zo leert de geschiedenis - ze het meestal bij hun fondsenselectie slechter doen dan de geblinddoekte aap die pijltjes gooit naar het koersenbord.
Maar als de index met 3,5 procent stijgt – dinsdag kwam de AEX zelfs boven de 780 – kan daar tenminste een extra borrel op worden gedronken, zij het dat men die weer moet laten staan als de index vandaag weer naar beneden gaat.
Dat is het slimme van het kapitalisme. Het palmt iedereen in. Daardoor blijft de VVD ook de grootste partij en kan Rutte nog wel vier kabinetten aan elkaar rijgen als hij daar zin in zou hebben. En het voordeel is dat de premier dankzij de gave actieve herinneringen snel te kunnen wissen, koersdalingen snel vergeet.
Met de acht miljoen kapitalisten in Nederland komt het wel goed. Hopelijk ook met de rest.
--
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columns reflecteren niet per se de mening van de redactie, zie hier onze richtlijnen.