De coronacrisis heeft ongekend diep ingegrepen in het leven van ons allemaal. Niet alleen heeft de Nederlandse samenleving tienduizenden coronadoden moeten betreuren en hebben mensen te maken gehad met overvolle ziekenhuizen en ic’s. Ook hebben we bijna twee jaar lang de gevolgen gevoeld van de maatregelen die de Nederlandse regering nam om de crisis te beteugelen.
Zo zijn de grondrechten van burgers beperkt op een manier die nu alweer onvoorstelbaar lijkt. De lockdowns, de avondklok en schoolsluitingen, ja zelfs de mondkapjes, allemaal onderdelen van een leven dat we nu in een heel ander tijdsgewricht plaatsen. En dan de kosten: bijna 100 miljard euro is extra uitgegeven om mensen te beschermen en te compenseren.
Over de auteurs
Liane den Haan is Tweede Kamerlid van ouderenpartij Goud. Nicki Pouw-Verweij is Tweede Kamerlid van JA21. Pieter Omtzigt is lid van de Tweede Kamer.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Gelukkig ligt die alarmtoestand nu achter ons. Werk, school, studie, sociale contacten… het normale leven is inmiddels voor de meeste mensen weer op gang gekomen. De Wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft verklaard dat de wereldwijde gezondheidscrisis voorbij is en de Nederlandse regering heeft besloten dat de A-status van corona zal vervallen. Dat betekent dat er geen wettelijke grond meer is voor ingrijpende maatregelen bij corona.
Inmiddels kunnen we met een meer objectieve blik terugkijken op deze historische periode. Het is daarom de hoogste tijd om te beginnen met de parlementaire enquête naar de handelswijze van de overheid in coronatijd. We moeten te weten komen hoe de beslissingen tot stand kwamen en wat een volgende keer anders kan. En we voelen haast om daar nu mee te beginnen. We willen voorkomen dat kostbare informatie verloren gaat.
Dat daarvoor het zwaarste parlementaire instrument moet worden ingezet, is voor de hele Tweede Kamer evident. Al in november 2021 stemde de Kamer unaniem voor de motie van toenmalig collega Aukje de Vries (VVD) om een enquête te houden. De Kamer stelde daarop een tijdelijke commissie in om met een onderzoeksvoorstel te komen: negen Kamerleden meldden zich daarvoor aan en begin juli 2022 werd de commissie geïnstalleerd.
Na het terugtreden van voorzitter Khadija Arib, kwam de commissie bestaande uit leden van VVD, D66, PVV, CDA, FvD, JA21, Groep-Van Haga en Goud en het lid Omtzigt unaniem tot een onderzoeksvoorstel. Op geen enkel punt van het voorstel heeft iemand van de Tijdelijke commissie corona een voorbehoud gemaakt. De verwachting dat het zou lukken in zo’n divers samengestelde commissie om tot een unaniem voorstel te komen, was niet bij iedereen hoog.
Van deze leden hebben alle zes oppositieleden aangeven dat zij (gedeeltelijk) beschikbaar zijn om de volgende fase te beginnen. De drie coalitiepartijen, waarvan elk een lid heeft geleverd aan de tijdelijke commissie, waren niet in staat om een kandidaat naar voren te schuiven. Daarop heeft het presidium van de Tweede Kamer voorgesteld om voorlopig geen enquête te beginnen.
Dit is een buitengewoon onverstandig besluit:
1. Zelden heeft een crisis elk aspect van de Nederlandse samenleving zo diep geraakt en heeft de overheid zulke ingrijpende maatregelen genomen: het is onbestaanbaar om hier geen enquête over te houden, zeker nu deze crisis ook op meerdere manieren diepe wonden heeft geslagen in de Nederlandse samenleving.
2. Vele Europese landen zijn allang begonnen met enquêtes naar de coronacrisis, in de vorm van parlementaire enquêtes, enquêtes in opdracht van het parlement of andere vormen van enquêtes: Denemarken, België, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk zijn voorbeelden, net als het Europees Parlement, dat onderzoek deed naar de inkoop van vaccins.
3. De regering heeft veel documenten van en over de coronacrisis tot nu toe niet gepubliceerd. De twee bevoegdheden van een enquête, namelijk het vorderen van documenten en het horen onder ede zijn essentiële instrumenten om aan waarheidsvinding te doen.
4. De Kamer heeft per motie unaniem besloten tot een enquête: als de Kamer eigen moties al niet meer uitvoert, dan zal dat niet onopgemerkt blijven bij de regering.
Daarom doen wij een klemmend beroep op onze collega-Kamerleden: doe mee met deze enquête of overleg over een voorstel over inhoudelijke zaken of qua tijdsduur, mocht dat tot bezwaren leiden. Of vraag om het samen te doen met de Eerste Kamer, wat onder artikel 70 van de Grondwet mogelijk is.
Langer wachten betekent dat informatie verloren gaat, maar betekent ook dat mensen hun verhaal niet kunnen doen en dat alle voorbereiding van de huidige staf en Kamerleden verloren gaat.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden