Het Israëlische leger is maandagochtend een grootschalige en gewelddadige operatie begonnen in het vluchtelingenkamp van Jenin, op de bezette Westelijke Jordaanoever. Na luchtaanvallen op dichtbevolkte steegjes trokken grondtroepen (tussen de 1.000 en 2.000 man) het kamp binnen om de straten uit te kammen, op zoek naar gewapende strijders.
Er is urenlang gevochten, bulldozers trokken de zijkanten van straten open om mogelijke bommen onklaar te maken, water en stroom werden afgesloten en volgens het Rode Kruis zijn minstens 3.000 mensen hun huizen ontvlucht. Zeker 10 Palestijnen zijn om het leven gekomen en zo’n 120 mensen zijn gearresteerd. Het Israëlische leger zegt wapens en materieel te hebben geconfisqueerd, en een laboratorium waar explosieven werden gemaakt te hebben ontmanteld.
Over de auteur
Sacha Kester schrijft voor de Volkskrant over België, Israël en het Midden-Oosten. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
Het is de grootste militaire operatie op de Westelijke Jordaanoever in twintig jaar tijd, en luchtaanvallen zijn in dit gebied zeer uitzonderlijk (in Gaza gebeurt dat wel geregeld). Vorige maand werden voor het eerst drones gebruikt en vorige week werd een aanvalshelikopter ingezet om een groep soldaten te ontzetten die in het nauw waren gedreven – maar dat was voor het eerst sinds de Tweede Intifada, begin deze eeuw.
Wel worden al ruim een jaar bijna elke nacht kleinschalige invallen uitgevoerd om mensen te arresteren. Dit loopt geregeld uit op lange vuurgevechten, waarbij Palestijnse burgerslachtoffers vallen. Het geweld tegen Israëliërs is ook toegenomen: dit jaar zijn er 25 burgers gedood bij aanslagen. Dat staat echter niet in verhouding tot het aantal Palestijnse doden, 135 dit jaar alleen al.
Naar verluidt had het Israëlische leger het liever bij de kleinschalige invallen gehouden, maar kolonisten die in nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever wonen, en de politieke partijen die hen vertegenwoordigen, voeren de druk al maanden op.
Deze partijen maken deel uit van de uiterst rechtse regering, en hameren op actie. Een aanslag vorige week, waarbij vier kolonisten werden doodgeschoten en een (mislukte) raketaanval vanuit de Westelijke Jordaanoever op Israël, gaven het laatste duwtje: het leger moest groots optreden, vond de regering. Overigens kan de operatie ook rekenen op instemming van de meer gematigde oppositie.
Het vluchtelingenkamp bij de stad Jenin werd opgericht in 1953. Onder meer hier werden Palestijnen gehuisvest die hun woonplaats waren ontvlucht na de oprichting van de staat Israël in 1948 en de Arabisch-Israëlische oorlog die hierop volgde.
De tenten hebben allang plaatsgemaakt voor betonnen huizenblokken in een wirwar van steegjes: er wonen nu naar schatting 14 duizend mensen opeengepakt op minder dan een halve vierkante kilometer. Het kamp wordt door Israël beschouwd als een bolwerk van terrorisme, en door Palestijnen als een centrum van verzet. Ook in 2002, tijdens de Tweede Intifada, werd hier hard door Israël ingegrepen: bij de Slag om Jenin werd het kamp grotendeels verwoest, en kwamen in tien dagen tijd 52 Palestijnen en 23 Israëlische militairen om het leven.
Honderden gewapende strijders van militante groeperingen als Hamas en Islamitische Jihad hebben in het kamp hun basis en de Palestijnse Autoriteit (die formeel het gebied regeert) heeft er nooit haar gezag kunnen vestigen. De beruchte Jenin-brigade, die verantwoordelijk wordt gehouden voor veel aanslagen, bestaat uit strijders van verschillende facties. Volgens Israël zijn de afgelopen zes maanden vijftig terroristische acties vanuit Jenin gelanceerd.
In de Arabische wereld is vol afschuw gereageerd: Jordanië en Egypte waarschuwen dat de situatie door deze agressieve actie kan escaleren, en zeggen ‘bezorgd te zijn om de onschuldige burgerslachtoffers’. Ook de Verenigde Naties zeggen ‘gealarmeerd’ te zijn. Het Witte Huis stelt dat Israël het recht heeft om zijn inwoners te beschermen tegen terroristische groeperingen. Niemand verbindt concrete gevolgen aan het geweld.
Het einde van de operatie zal snel worden aangekondigd en de Israëlische premier en het leger zullen stellen dat alle doelen zijn bereikt: militanten zijn hard geraakt, arrestaties verricht, wapens in beslag genomen. Israël zal snel overgaan tot de orde van de dag, en bijna niemand zal stilstaan bij de realiteit waarin Palestijnen leven. Het Israëlische beleid leidt ertoe dat hun land wordt gestolen, hun bewegingsvrijheid is beperkt, mensen worden gearresteerd, onschuldige burgers omkomen en Israëlische nederzettingen zich uitbreiden. Kolonisten vallen bovendien geregeld Palestijnse dorpen aan, en zetten huizen, auto’s en boomgaarden straffeloos in brand.
Wellicht hebben militanten in Jenin op korte termijn slagkracht verloren, maar dinsdag al werd een aanslag gepleegd in Tel Aviv, waarbij zeven mensen gewond raakten. De frustratie over de bezetting zal blijven leiden tot gewapend verzet en de uiterst rechtse regeringspartijen zullen vervolgens nog harder ingrijpen van het leger eisen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden