Naast vijf publieke radiozenders (NPO Radio 1, 2, 3, 4 en FunX) is er ruimte voor slechts negen frequenties voor commerciële zenders. Die zijn voor het laatst in 2003 verdeeld. Sindsdien zijn de vergunningen meermaals verlengd, onder meer vanwege de noodzaak van investeringen in digitale radio en teruglopende inkomsten tijdens de coronapandemie. Kink, een radiozender die alternatieve popmuziek draait, maar niet op FM te horen is, maakte vorig jaar met succes bezwaar tegen die laatste verlenging.
Het doel van de veiling is om nieuwkomers zoals Kink een kans te geven om de markt te betreden. Die zenders kunnen nu weliswaar digitaal uitzenden via DAB+, maar FM is nog altijd goed voor ongeveer de helft van alle tijd die mensen radio luisteren. Uitzenden op FM leidt dus tot een hoger bereik, en daarmee ook tot hogere advertentie-inkomsten.
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Vijf van de negen commerciële frequenties moesten qua inhoud tot nu toe voldoen aan voorwaarden van de minister: voor nieuws (nu BNR), Nederlandstalige muziek (100% NL), recente bijzondere muziek (Slam!), niet-recente bijzondere muziek (Veronica) en klassieke of jazzmuziek (Sublime). Alleen de eerste twee daarvan blijven.
Volgens minister van Economische Zaken Micky Adriaansens (VVD) kunnen luisteraars tegenwoordig digitaal uit een breed aanbod kiezen, dus zijn de voorwaarden voor de andere frequenties niet meer nodig. Die zenders mogen volledig zelf gaan bepalen wat ze uitzenden, wat vermoedelijk zal leiden tot hogere advertentie-inkomsten.
Daarnaast mogen mediabedrijven nog maar maximaal drie frequenties bezitten, om te voorkomen dat één partij te veel invloed krijgt op de advertentiemarkt. Talpa had er tot voor kort vier (Sky Radio, Radio 538, Radio Veronica, Radio 10), maar verkocht Veronica onlangs aan Mediahuis. Dat bedrijf was al eigenaar van Sublime, en nam ook Radiocorp over, eigenaar van 100% NL en Slam!. Nu is het dus Mediahuis dat een van zijn zenders zal moeten laten vallen. Gezien het verdwijnen van de frequentie voor klassieke of jazzmuziek is dat vermoedelijk Sublime.
Het ministerie van Economische Zaken heeft gekozen voor een zogeheten simultane meerrondenveiling. Gegadigden kunnen via een elektronisch systeem elke ronde bieden op maximaal drie frequenties.
Zijn ze niet de hoogste bieder, dan krijgen ze de volgende ronde de kans om het voorlopig hoogste bod te overtreffen. Dat gaat door totdat niemand meer hoger biedt. Tussen de ronden door mogen de geïnteresseerden ervoor kiezen om toch voor een andere frequentie te gaan. Het ministerie gaat ervan uit dat de veiling maximaal een week duurt.
Ten eerste profiteert de overheid. SEO Economisch Onderzoek schat de waarde van alle geveilde vergunningen samen in op minstens 122 miljoen euro. De startbedragen voor de veiling zijn vastgesteld op 60 procent van de waarde van de frequentie. Voor de frequenties voor nieuws en Nederlandstalige muziek begint het bieden bij 0 euro, omdat de waarde van die zenders ‘nihil’ wordt geacht. Bij de overige frequenties varieert het startbedrag van 2,6 tot 15,8 miljoen euro.
Daarna wordt het lastiger om de gevolgen in te schatten. Duidelijke verliezer is Talpa, dat al een van zijn zenders heeft moeten verkopen. Mediahuis heeft van de mogelijkheid gebruikgemaakt om eveneens een grote speler te worden op de radiomarkt. De overname van Radiocorp was deels ingegeven door de aanstaande veiling. Daarbij zijn grote mediabedrijven in het voordeel. Het is voor hen namelijk makkelijker om het benodigde geld op te halen dan voor kleinere ondernemingen als Radiocorp.
Een andere mogelijke profiteur is DPG Media, eigenaar van radiozender Qmusic en nieuwsmedia zoals de Volkskrant, het AD en Nu.nl. DPG-topman Erik Roddenhof zei vorig jaar in het FD dat DPG kwetsbaar is met slechts één radiozender. Mogelijk wil het mediabedrijf een frequentie veiligstellen voor Joe, dat sinds 2019 via internet muziek uitzendt uit de jaren tachtig en negentig. Daarnaast zou DPG zich met een nieuwe zender kunnen richten op de nieuws- en actualiteitenfrequentie waar BNR (eigendom van FD Media Group) momenteel op uitzendt.
Naast de grote Nederlandse en Belgische mediabedrijven zijn er meer kapers op de kust. Volgens het AD willen grote buitenlandse mediabedrijven zoals het Duitse Bauer Media Group en het Britse Global de Nederlandse radiomarkt betreden. Mogelijk mengen ook zij zich dus in de strijd. Een andere optie is dat ze bestaande radiozenders overnemen.
Tussen het geweld van grote mediabedrijven uit binnen- en buitenland zal het lastig worden voor het kleine Kink om zich staande te houden. De zender voerde in de afgelopen jaren meerdere gerechtelijke procedures om de veiling af te dwingen, maar dreigt nu naast het net te vissen. Met Leon Ramakers, oud-topman van Mojo, heeft Kink een kapitaalkrachtige financier. Maar naast de miljoenen die het moet neertellen voor de veiling, komen daar ook nog kosten bij voor onder meer exploitatie, marketing en techniek.
De grote mediabedrijven kunnen die kosten spreiden over de verschillende stations die ze hebben. Voor Kink en BNR geldt dat niet. Het is daarom goed voorstelbaar dat de kleintjes uit het Nederlandse radiolandschap zullen verdwijnen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden