Bij de Voiz Academie volgen mensen die dakloos of verslaafd zijn geweest een aangepaste opleiding. Dinsdag krijgt de eerste lichting een diploma.
Markus Pommerel is 46 jaar en ze hebben de vlag voor hem uitgehangen. Met een rugtas eraan, want hij is onlangs geslaagd.
En daar mag best even bij worden stilgestaan, want het is een ongekend succes voor deze bewoner van woonwerkgemeenschap Emmaus in Haarzuilens, een kasteeldorp ten westen van Utrecht. Tot nog toe was het leven hem namelijk niet gunstig gezind.
Eerst was daar die moeilijke jeugd, toen een vlucht in drugs, een vrouw die hem verliet, een mes in zijn rug en drie kinderen die hij niet meer ziet. Maar nu dus dat diploma. ‘Eindelijk weer iets te vieren’, zegt hij.
Over de auteur
Rik Kuiper is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland. Hij maakt graag grote reportages en reconstructies, zoals Liefdesbrieven van een kampbeul.
Dinsdag krijgt hij het diploma in Utrecht uitgereikt, samen met elf andere studenten van de Voiz Academie. Dat is een nieuwe opleiding voor mensen ‘die levensontwrichtende omstandigheden hebben meegemaakt’, zoals coördinator Marleen Busscher het noemt. Het gaat dan bijvoorbeeld om mensen die dakloos of verslaafd zijn geweest, diep in de schulden hebben gezeten of door psychiatrische problemen in moeilijkheden zijn gekomen. Voor hen blijkt de stap naar een reguliere opleiding vaak te groot, waardoor ze niet de kans krijgen hun leven weer op de rails te zetten.
De Voiz Academie is een initiatief van de Tussenvoorziening, een organisatie die in Utrecht onder meer daklozenopvang organiseert. Ook de gemeente Utrecht, uitkeringsinstantie UWV en ROC Midden-Nederland participeren. ‘Deze opleiding is uniek in Nederland’, zegt Busscher.
Het draait allemaal om maatwerk. Daarom is de bestaande mbo-2-opleiding facilitaire dienstverlening op belangrijke punten aangepast. Zo vindt het onderwijs plaats in een zaaltje in een buurthuis in de wijk Zuilen, wat het laagdrempeliger maakt dan een groot pand van een roc. De leer-werkplekken zijn zorgvuldig gekozen, veelal bij welzijnsorganisaties als het Leger des Heils. Er is veel begeleiding, zowel bij studie als stage. ‘En er geldt een wat rustiger tempo’, zegt Busscher. ‘Normaal staat er één jaar voor de opleiding, maar zij mogen er twee jaar over doen.’
Voor Markus Pommerel was de opleiding een uitkomst. Hij groeide op in een religieus gezin in Zwolle, al herinnert hij zich de Bijbel vooral als voorwerp waarmee zijn vader hem sloeg. ‘Ik zwierf vaak op straat’, zegt hij. ‘Op mijn 4de wist ik al dat ik gebakjes en koekjes uit de vuilnisbak van de Spar kon halen.’ Toen het niet meer ging, kwam hij in een pleeggezin in Amsterdam terecht.
Later ging Pommerel in de haven werken, als controleur van goederen. ‘Tellen, meten, wegen en de kwaliteit bemonsteren.’ Prima werk, maar hij kon moeilijk wennen aan de afwisseling van dag-, avond- en nachtdiensten. Omdat hij ook nog kampte met ‘onverwerkte trauma’s’ greep Pommerel naar cocaïne en amfetamine.
Daarmee maakt hij veel stuk. Zijn vrouw verliet hem en nam de kinderen mee. Na de verkoop van hun huis bleef hij met een flinke schuld achter. Hij sliep in zijn auto of in ‘roversholen', zoals hij het noemt. Om zijn verslaving te bekostigen, stal hij soms een fiets. Op een dag kreeg hij bij een straatruzie een mes in zijn rug. ‘Door het bloed was mijn witte shirt een Ajax-shirt geworden.’
Uiteindelijk stopte Pommerel met drugs. Via de schuldsanering kwam hij van zijn schulden af. En hij vond een plek bij Emmaus Haarzuilens, in een woongroep met andere mensen die op straat hebben geleefd of verslaafd waren. ‘Iedereen let hier op elkaar. Soms zeg ik: hou me even in de gaten.’ Door zich in te schrijven bij de Voiz Academie hoopte Pommerel zijn kansen op de arbeidsmarkt te vergroten.
Het was wel even wennen, zegt hij, als veertiger in de schoolbanken, al maakten ze op den duur ‘dezelfde grappen en grollen’ als vroeger. Een verschil was er ook: ‘Vroeger wist ik niet waarom ik naar school zou moeten, nu zit ik er omdat ik het zelf wil. Ik moet een opleiding doen om nieuwe stappen te kunnen zetten.’ Zijn stage deed hij bij de kringloopwinkel van Emmaus, waar hij toch al werkte.
Pommerel is te spreken over de opleiding. Zo heeft het voordelen dat hij met gelijkgestemden in een klas zat, en niet op een reguliere mbo-instelling ‘tussen allemaal jonge kinderen’. Al ziet hij ook risico’s, bijvoorbeeld als een medestudent een terugval heeft. ‘Als je een hand aanbiedt, moet je zorgen dat je niet wordt meegezogen in de vortex.’
Van de twintig mensen die twee jaar geleden met de opleiding begonnen, halen er dertien de eindstreep ~ zij het een met vertraging. Veel van hen hebben inmiddels een vaste baan, vaak bij de instelling waar ze stage hebben gelopen. Er werkt iemand bij een hotel in Utrecht, een ander is conciërge op een basisschool.
Een aantal gaat doorstuderen, bijvoorbeeld bij de reguliere mbo-4-opleiding tot sociaal begeleider met ervaringsdeskundigheid. ‘Anders dan bij de Voiz Academie moeten de studenten daar wel echt solliciteren op een leerwerkplek’, zegt projectleider Marleen Busscher. Het onderwijs is in het gebouw van het roc.
Markus Pommerel gaat die route ook volgen. ‘Ik wil iets doen met alle kennis die ik heb opgedaan', zegt hij. ‘Ik wil mensen helpen.’ Dus als het even meezit, kan over een paar jaar weer de vlag uit.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden