N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Mee met de drugspatrouille De moeilijk toegankelijke ‘Gouden Driehoek’ tussen Thailand, Laos en Myanmar is berucht als ’s werelds grootste synthetische drugslab. De maffia heeft er vrij spel. Autoriteiten kunnen enkel proberen drugs te onderscheppen.
De nacht van 12 januari staat de Thaise legercommandant Wirakorn Nakorntong (30) in het geheugen gegrift. Al enkele weken hebben zijn mannen in het dichtbeboste grensgebied tussen Myanmar en Thailand sporen gevolgd. Ze vermoeden dat het pad, waarop ze zich al enkele nachten achtereen verschansen, wordt gebruikt als smokkelroute. Die nacht luistert Nakorntong gespannen of hij voetstappen hoort in de jungle. En die komen er. Om vier uur ’s ochtends loopt de Myanmarese drugskaravaan in de val. „Ik riep toen: Stop! Niet schieten! Dit is een Thaise grenspatrouille.” Volgens de procedure, vertelt Nakorntong. Maar de smokkelaars openen toch het vuur, en tijdens een minutenlange schotenwisseling worden vijf drugskoeriers gedood. Hun gewapende escortes ontsnappen. Een half miljoen methamfetaminepillen die de sjouwers in grote plastic balen op hun rug hebben, worden in beslag genomen.
De vangst is een nieuw record voor de eenheid van Nakorntong en zijn mannen, die deel uitmaakt van de militaire antidrugstaskforce Pha Mueng in de noordelijke Thaise stad Chiang Rai. De taskforce bewaakt het grensgebied tussen Thailand, Laos en Myanmar, ook wel de Gouden Driehoek genoemd, berucht als ’s werelds grootste synthetische drugslaboratorium. In moeilijk toegankelijk berggebied, net over de grens in Myanmar, zijn tussen papapervelden, beschut door een dichte jungle, talloze drugslabs verborgen. De drugskartels die er opereren zijn oppermachtig, en zwaar bewapend. Door de wetteloosheid in het gebied, versterkt door de Myanmarese burgeroorlog, heeft de maffia vrij spel.
Het gevolg is een stortvloed van drugs, die via omringende landen de wereld worden ingestuurd. Onderscheppen van die drugs, en het liefst zo veel mogelijk, is het enige wat de Thaise militairen echt kunnen doen. Geholpen door camera’s en satellietbeelden patrouilleren de mannen dag en nacht in groepjes van zes een grens van 342 kilometer. Soldaat Non Notawat (25) trekt het automatische geweer, dat om zijn schouder hangt, achter zijn rug en wijst naar een smal paadje tussen het struikgewas. „Daar lag hij. Ik moest die ochtend de lichamen bewaken, totdat we ze konden weghalen.” Die nacht van 12 januari is voor de jonge soldaat geen prettige herinnering. „Ik was bang dat de drugshandelaren zouden terugkomen en er opnieuw een vuurgevecht zou uitbreken.” De aanblik van de doodgeschoten koeriers laat hem niet los. „De meeste sjouwers zijn gewone Myanmarezen.” Boeren, arbeiders. Het is de nare kant van zijn werk. Commandant Nakorntong is ervarener, maar een fataal vuurgevecht gaat ook hem niet in de koude kleren zitten. „We proberen ervan te leren, zodat een volgende keer geen doden vallen.”
Eind mei toonde de Thaise politie op een persconferentie een drugsvangst van 1,2 ton methamfetamine, inbeslaggenomen in de Gouden Driehoek.
Foto Rungroj Yongrit/EPA
Volgens het antidrugshandelbureau van de Verenigde Naties (UNODC) zijn de drugsvangsten na een korte afname tijdens de coronacrisis weer toegenomen. In 2022 werd in Zuidoost-Azië 151 ton methamfetamine in beslag genomen, waarvan 112,5 ton door Thailand, Laos en Myanmar. De meeste drugs zijn in pilvorm. Volgens schattingen werden in 2021 drie tot zes miljard pillen via Thailand naar onder andere Australië, Japan, Filippijnen en Indonesië gesmokkeld. Het gaat om amfetaminepillen, in Thailand bekend als yaba, en de kristalvorm van methamfetamine, ook wel crystal meth genoemd. Ook wordt er ketamine en heroïne verhandeld. De Aziatische synthetische drugshandel zou jaarlijks zo’n 61 miljard dollar bedragen.
In een dikke gele nevel die deze vroege aprildag in de dichtbeboste heuvels van het grensgebied hangt, stappen de Thaise militairen door een smeulend maïsveld. De oogsttijd is geweest. Boeren in de regio verbranden de stoppels om daarna zaden van de nieuwe gewassen te planten. Commandant Nakorntong wijst naar een nederzetting in de groene vallei voor hem, amper een kilometer verderop. „We denken dat daar een drugslab is.” Het Thaise leger vergaart inlichtingen door analyse van satellietbeelden en ondervragingen van gearresteerde koeriers en gebruikers. Het dorp is op Myanmarees grondgebied en dus ontoegankelijk voor de Thaise militairen.
De meeste synthetische drugs worden geproduceerd in de Myanmarese Shanregio, een semi-autonoom gebied in handen van gewapende groepen uit de Shangemeenschap. De ladingen komen in golven, vertellen de patrouilleleden. Het wordt te voet gebracht, in rivierboten of in trucks. Na een grote drugsvangst wordt productie opgeschaald, zo is de ervaring van de mannen. „Meestal volgen er meer transporten in kleinere hoeveelheden,” vertelt Notawat. Routes worden aangepast. De soldaten zijn gevangen in een eindeloos kat-en-muisspel.
Ik doe mijn plicht. Het is mijn taak, te zorgen dat er zo min mogelijk drugs door Thailand wordt vervoerd
Natee Timsean commandant van Thaise antidrugstaskforce
De grote handelaren blijven buiten schot. Daar is ook legerkolonel Natee Timsean (50), commandant van de taskforce, zich van bewust. In lijn met recent onderzoek van het UNODC waarschuwt Timsean dat de omvang van de drugshandel niet is af te leiden uit de hoeveelheid in beslaggenomen drugs. Ondanks alle inzet neemt de handel in synthetische drugs nog altijd toe, stelt hij. Want de prijs is laag en de kwaliteit hoog. Ook nemen aanmeldingen bij afkickklinieken toe. „Zolang de Shanregio niet onder controle is, zullen de drugs blijven komen”, zegt hij vanaf zijn uitvalsbasis, een militaire compound aan de grens. Is het dan geen moedeloos stemmende onderneming? „Ik doe mijn plicht. Het is mijn taak te zorgen dat er zo min mogelijk drugs door Thailand worden vervoerd.” Welke aanpak zou wel helpen? „China trekt uiteindelijk aan de touwtjes. Thailand zou moeten praten met China.”
De Myanmarese junta voert, gesteund door China, een harde burgeroorlog tegen allerlei regionale groeperingen, waaronder de Shangemeenschap. China heeft daarom niet alleen een sleutelrol in de burgeroorlog, maar ook in de drugsaanpak. De kolonel haalt zijn schouders op. „Maar dat is aan de politiek. Niet aan mij.”
Net over de grens in Laos, nabij het drielandenpunt met Thailand en Myanmar, is in een speciale economische zone casinocomplex Kings Romans verrezen. Het gokimperium is van de Chinese maffiabaas Zhao Wei, die volgens internationale misdaadbestrijdingsorganisaties, waaronder de Amerikaanse DEA, diep in de drugshandel en witwaspraktijken zit. Het casino fungeert als doorvoerhaven. „Ook aan deze praktijken zou China een einde kunnen maken”, zegt Timsean. „Laos kan er niets tegen doen, want het zijn Chinezen die er totale controle hebben. Ze hebben zelfs hun eigen gewapende beveiliging.”
Zhao Wei heeft een overeenkomst met de Laotiaanse overheid waarin hij volledige zeggenschap over de vrijhandelszone heeft bedongen. „Ze hebben er alles. Ook een golfbaan, supermarkten en karaokezalen.” De kolonel blijkt goed op de hoogte. „Het is de plek waar rijke Chinezen vakantie vieren. Er zijn speciale ruimtes waar ze drugs kunnen nemen.” Is Timsean er zelf ook geweest? „Ze hebben me een keer uitgenodigd, maar dat bezoek stelde niets voor. Je krijgt dan natuurlijk een mooie versie voorgeschoteld. Ik ben daarom ook een keer op eigen gelegenheid gegaan. Undercover”, zegt hij grinnikend. „Het lukte niet om in de drugsruimtes een kijkje te nemen, maar we weten via onze intel dat het er is.”
Onder een hoge ijzeren overkapping, nabij militair terrein aan de rand van Chiang Rai, zingen zo’n veertig mannen onder aanvoering van een begeleider liederen. Het is onderdeel van het afkickprogramma dat ze volgen. De mannen zijn door de rechter of door familie naar het overheidsafkickcentrum gestuurd, een van de weinige in de regio. In Thailand is drugsgebruik strafbaar. Ook als je een kleine hoeveelheid harddrugs bij je hebt, kun je jaren in de cel belanden. Angst voor veroordeling voor bezit weerhoudt veel verslaafden ervan om zich aan te melden bij een afkickcentrum.
Anuwat (39), die door het leven gaat met één naam, kwam op de middelbare school voor het eerst in aanraking met drugs. Eerst methamfetaminepillen en daarna crystal meth. Hij is niet onbekend met tegenslagen: hij verloor een arm toen hij, achttien jaar oud, werkte als ramenwasser van hoogbouw en de stellage-bak een elektriciteitspaal raakte. In de jaren erna lukte het hem niet een stabiel leven op te bouwen en belandde hij vanwege drugsgebruik twee keer in de gevangenis. Hij is nu twee weken clean. „Ik voel me een stuk beter”, zegt hij opgetogen. „Mijn gezondheid is er in deze korte tijd enorm op vooruit gegaan.”
Anuwat is niet bang voor een terugval. „Ik ben verliefd”, zegt hij stralend. De relatie is nog pril, maar hij is ervan overtuigd dat deze liefde hem van de drugs zal afhouden. Anuwat groeide op in een woonwijk in Chiang Rai. Drugs waren overal. „Veertig procent van mijn vrienden gebr Source: NRC