Op last van de autoriteiten werden het afgelopen weekeinde alle propagandakanalen van Prigozjins media-imperium Patriot geblokkeerd, waaronder de ultranationalistische nieuwsdienst RIA FAN. In een videoboodschap kondigde directeur Jevgeni Zoebarjev aan dat Patriot de deuren sluit. Al het personeel is ontslagen. Wagner maakte ook bekend dat het voorlopig stopt met het rekruteren van nieuwe huurlingen voor zijn militaire bezigheden.
De gedwongen sluiting van het mediabedrijf is een nieuwe klap voor Prigozjin, die naar Belarus is verbannen en de leiding over zijn Wagnertroepen in Rusland en Oekraïne is kwijtgeraakt. Patriot vormde zijn stoottroepen op het propagandafront, vooral het digitale leger van de ‘trollenfabriek’ in Sint-Petersburg dat zich zelfs in de Amerikaanse verkiezingen mengde.
Over de auteur
Bert Lanting is buitenlandredacteur en was correspondent in Rusland, de Verenigde Staten en Brussel.
Zoebarjev vertelde trots dat zijn propagandakanalen jarenlang actief zijn geweest om campagne te voeren tegen Aleksej Navalny en andere oppositiefiguren die volgens hem ‘op de vernietiging van Rusland uit waren’. Dat gebeurde soms ook door de adressen en andere details over kritische activisten en journalisten op straat te gooien. Het resultaat was dat die doodsbedreigingen ontvingen of op straat werden afgetuigd.
Doel van de operatie tegen Patriot lijkt Prigozjin niet alleen van zijn spreekbuis te beroven, maar ook van zijn inkomstenbronnen. De ontmanteling van Patriot volgt op invallen bij kantoren van Prigozjin en Wagner in verscheidene steden. Daarbij vonden agenten van de binnenlandse veiligheidsdienst FSB in een privékantoor van Prigozjin in een hotel in Sint-Petersburg stapels bankbiljetten, goudstaven en enkele vervalste paspoorten die kennelijk voor de Wagnerbaas klaarlagen.
Prigozjin leverde de laatste tijd steeds fellere kritiek op de corruptie onder de Russische elite en de legertop. Kennelijk probeert het Kremlin de rollen nu om te draaien. President Poetin heeft een onderzoek ingelast naar mogelijke corruptie bij de transacties van Wagner met het ministerie van Defensie. Tegen een van Prigozjins voornaamste medewerkers is een aanhoudingsbevel uitgevaardigd, omdat hij overheidsgeld zou hebben gebruikt om Russische militairen over te halen zich aan te sluiten bij Wagner.
President Poetin ontkende jarenlang dat de overheid banden had met Wagner, maar om Prigozjin zwart te maken erkent hij nu dat het Kremlin het afgelopen jaar bijna een miljard euro in het huurlingenleger heeft gepompt. Op de staatstelevisie zei de ultranationalistische televisiepresentator Dmitri Kiseljov dat Prigozjins Concord Holding zelfs tien keer zoveel aan overheidsgeld heeft binnengeharkt met zijn contracten voor het cateren van het leger en scholen.
De staatsmedia zijn ook begonnen de militaire prestaties van Wagner in twijfel te trekken. De inname van de Oekraïense stad Bachmoet werd eerder dit jaar nog op de staatstelevisie gevierd als een overwinning van enorm strategisch belang, maar de toon is nu heel anders. Over de inname van Marioepol, een stad van bijna een half miljoen inwoners, deed het Russische leger 71 dagen, terwijl de inname van Bachmoet (72 duizend inwoners) Wagner 224 dagen kostte, legde een presentator uit.
De plotselinge klimaatwisseling brengt tal van Russische ultranationalistische militaire bloggers die zich de afgelopen tijd vierkant achter Prigozjin en zijn kritiek op de legerleiding schaarden, in een netelige positie. Zij moeten oppassen dat zij niet ook het slachtoffer worden van de zuivering die nu in de Russische media is begonnen.
Het Amerikaanse Institute for the Study of War (ISW) constateerde dit weekeinde dat militaire bloggers nog steeds openlijk kritiek uiten op de oorlogsvoering door de Russische legerleiding. Maar de toon lijkt toch iets veranderd. De naam Prigozjin wordt op de meeste Telegramkanalen niet meer genoemd. Ook de populaire blogger Rybar (met ruim een miljoen volgers) zwijgt al dagen over hem. Wel leverde hij afgelopen weekeinde sarcastisch commentaar op de excuses van koning Willem-Alexander voor het slavernijverleden.
Sergej Mardan, de presentator van een Kremlingezind televisieprogramma, keerde zich wel openlijk tegen de nieuwe mode om Wagner te bekritiseren. ‘Walgelijk’, volgens hem: ‘Gisteren werden ze nog de beste stoottroepen ter wereld genoemd.’ Maar ook hij vermeed zorgvuldig de naam van de oprichter van het huurlingenleger te noemen.
Nu de wind uit een andere hoek is gaan blazen, beginnen ook familieleden van vrijwilligers die zich voor de strijd in Oekraïne bij Wagner hebben aangemeld, zich zorgen te maken. Zij vragen zich af hoe het voor hun geliefden zal aflopen, ook al hebben de autoriteiten beloofd dat er geen strafmaatregelen worden genomen tegen Wagnerstrijders, zelfs niet tegen mensen die aan de muiterij hebben meegedaan. ‘Prigozjin wordt verpulverd. Iedereen is tegen hem, het is gewoon een nachtmerrie’, zegt een vrouw op een kanaal voor verwanten van Wagnerstrijders. ‘Wat zal er met de onzen gebeuren?’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden