Dat concluderen ambtenaren in een adviesrapport aan minister Conny Helder van Langdurige Zorg. Wat voor maatregelen er ook worden genomen, ouderen zullen in de toekomst minder zorg kunnen krijgen dan nu het geval is, blijkt uit het zogenoemde interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO). ‘De gevolgen zullen voor velen direct of indirect voelbaar zijn. Dit vraagt om heldere en eerlijke communicatie, hoe onplezierig de boodschap ook is.’
Door de vergrijzing neemt de vraag naar zorg toe. Op dit moment zijn er al flinke personeelstekorten, terwijl Nederland nog maar aan het begin van de vergrijzingsgolf staat, schrijven de ambtenaren. Dat kan leiden tot langere wachtlijsten en verlies van kwaliteit van leven. ‘Niet ingrijpen betekent dat keuzes voor ons gemaakt worden met mogelijk pijnlijkere uitkomsten’.
Over de auteur
Hessel von Piekartz is politiek verslaggever voor de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid, pensioenen en sociale zekerheid. Hij werd in 2022 genomineerd voor de journalistieke prijs De Tegel.
Als er niets gebeurt, verdubbelen de uitgaven aan ouderenzorg in 2040 tot 37 miljard euro. Ook het personeelstekort loopt dan met 76 procent op. De ambtenaren komen daarom met enkele voorstellen voor stevige bezuinigingsmaatregelen. Een van de mogelijkheden is om minder zorg voor ouderen te laten vergoeden door de verzekering. Ook zouden ouderen meer moeten betalen voor de zorg, bijvoorbeeld door het eigen vermogen zwaarder te laten meewegen.
Daarnaast levert het schrappen van de vergoeding van huishoudelijke hulp voor hulpbehoevenden een flinke bezuiniging op, van zo’n 700 miljoen euro. Ook het schrappen van de dagbesteding voor ouderen is een optie; dit kan zo’n half miljard euro schelen.
Het betekent in de praktijk dus dat ouderen meer zullen gaan betalen voor minder zorg. En zelfs dan is het nog de vraag of het voldoende is om de stijgende zorgvraag het hoofd te bieden. Het verhogen van de eigen bijdrage leidt niet alleen tot hogere kosten voor de ouderen, het verandert ook weinig aan het personeelstekort. Hetzelfde geldt voor het aanpassen van het verzekerde pakket: dat heeft alleen zin als de zorgvraag daardoor ook echt afneemt.
Wel zijn er nog veel mogelijkheden om ‘arbeidsbesparende technologie’ toe te passen in de ouderenzorg, maar dat komt ‘op dit moment nog onvoldoende van de grond’, aldus het rapport. Het gaat dan om de inzet van bijvoorbeeld val-airbags, die ernstige breuken bij ouderen kunnen voorkomen. Daarnaast kan het sociale netwerk van ouderen mogelijk de zorgvraag wat terugbrengen. Zo kunnen ouderen mogelijk langer thuis blijven wonen als mantelzorgers en vrijwilligers beter worden ingezet. Wel zijn dan geschikte woningen nodig.
Minister Helder laat in een reactie weten dat ze de voorgestelde bezuinigingsmaatregelen laat onderzoeken, maar die nog niet in deze kabinetsperiode zal doorvoeren. ‘Een volgend kabinet staat daarbij voor vergaande vervolgkeuzes, waarbij het IBO-rapport benut kan worden’, schrijft ze in een brief aan de Kamer.
Vooralsnog blijft het coalitieakkoord dus leidend. Het huidige kabinet zet volgens de minister bovendien al ‘robuuste stappen’. Deze zomer stelt Helder bijvoorbeeld ruim 300 miljoen subsidie open voor zogenoemde geclusterde woningen, alternatieve woonvormen voor ouderen die de druk op verpleeghuizen enigszins moet verlichten.
Het is de vraag of zulke maatregelen voldoende zijn. De afgelopen weken hebben oudereninstellingen bijvoorbeeld gewaarschuwd dat ze volgend jaar in grote financiële problemen komen. Er zou te weinig geld beschikbaar zijn om prijsstijgingen op te vangen, waardoor noodgedwongen bezuinigingen op bijvoorbeeld personeel nodig zijn. De zorginstellingen vinden dat Helder ze niet voldoende tegemoetkomt. Volgens de minister is er de komende jaren al extra geld voor de instellingen gereserveerd.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden