In Nederland krijgen elk jaar negenhonderd vrouwen baarmoederhalskanker, tweehonderd daarvan overlijden aan de ziekte. Zonder bevolkingsonderzoek zouden dat er vijfhonderd zijn, zegt Sandra van Dijk, programma-manager bij het RIVM.
Maar het aantal vrouwen dat deelneemt aan het onderzoek loopt al jaren terug. Alle vrouwen tussen de 30 en 60 jaar oud krijgen vijf tot zeven keer in hun leven een uitnodiging om mee te doen. Bij de laatste meting ging 55 procent van de vrouwen in op een uitnodiging van de huisarts voor een uitstrijkje. Bij het bevolkingsonderzoek borstkanker ligt dat aantal veel hoger: 72 procent.
Bij jonge vrouwen tussen de 30 en 34 ligt het het deelnamepercentage aan baarmoederhalskankeronderzoek nog lager: 44 procent. En dat terwijl 91 procent van hen wel de intentie zegt te hebben om deel te nemen. ‘Maar mensen vergeten het of worden zwanger waardoor ze het moeten uitstellen, en daarna komt het er niet meer van’, zegt Van Dijk. ‘Deze thuistest moet de deelnamedrempel verlagen.’
Over de auteur
Michiel van der Geest is de zorgverslaggever van de Volkskrant en verdiept zich in alle vormen van zorg: van ziekenhuizen tot huisartsen, van gehandicaptenzorg tot Big Pharma, van gezondheidsverschillen tot valgevaar.
Elke vrouw van 30 die voor het eerst mee kan doen aan het bevolkingsonderzoek, krijgt vanaf nu automatisch een thuistest meegestuurd. Alle andere vrouwen die een herhaaloproep krijgen – variërend tussen eens in de vijf tot eens in de tien jaar, afhankelijk van eerdere uitslagen van het onderzoek – kunnen kiezen of zij liever naar de huisarts gaan of dat zij een thuistest aanvragen. Reageren ze niet, dan krijgen ook zij na twaalf weken een thuistest thuisgestuurd.
Die is heel gemakkelijk te doen, volgens Van Dijk. Je brengt een soort wattenstaafje in de vagina en draait het een aantal keer rond om vaginaal materiaal af te nemen. Vervolgens stuur je het in de bijgeleverde antwoordenvelop naar het laboratorium.
Als onderzoekers daar het hpv-virus aantreffen, dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken, volgt een verwijzing naar de huisarts voor een (diepergaand) uitstrijkje. Dit zal voor ongeveer 1 op de 10 vrouwen gelden. Worden daarbij onrustige cellen aangetroffen, dan verwijst de huisarts door naar de gynaecoloog.
‘Het mooie van dit onderzoek is dat we er ziekte mee kunnen voorkomen’, zegt Van Dijk. Vaak treft de gynaecoloog namelijk een voorstadium van kanker aan, dat de arts met een behandeling of kleine ingreep kan opruimen. Van de 15 duizend vrouwen die in 2021 na deelname aan het bevolkingsonderzoek naar de gynaecoloog werden doorverwezen, hadden er zesduizend een behandeling nodig, waarmee erger werd voorkomen.
‘Dat weten we niet, het worden spannende maanden’, zegt Van Dijk. Veel vergelijkingsmateriaal is er niet, alleen Zweden zette een vergelijkbaar systeem op om baarmoederhalskanker te voorkomen. Bij een eerder proefonderzoek bleek eenderde van de vrouwen die niet op de oproep reageerde, wel de thuistest te doen.
Overigens is het de bedoeling dat op lange termijn het bevolkingsonderzoek niet meer nodig is, zegt Van Dijk. De vaccinatie tegen het hpv-virus is tegenwoordig onderdeel van het rijksvaccinatieprogramma. Dit jaar worden de eerste vrouwen die voor het hpv-vaccin in aanmerking kwamen 30 jaar. Het vaccin beschermt voor 87 procent tegen baarmoederhalskanker.
Maar ook het aantal meisjes dat zich laat vaccineren loopt terug, bleek uit cijfers die het RIVM vorige week publiceerde: 63,6 procent haalt de hpv-prikken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden