S. zou de pillen met Middel X tussen 2018 en 2021 hebben verstrekt. Hij wordt ook verdacht van de overtreding van de geneesmiddelenwet en van witwassen: in totaal zou hij volgens justitie bijna 90 duizend euro hebben verdiend. Zelf zei S. eerder dat hij niet veel aan de verkoop had overgehouden. Bronnen vertelden aan de Volkskrant dat hij zo’n 35 euro vroeg voor een portie Middel X plus antibraakmiddelen. Later werd dat 45 euro.
Middel X, een conserveermiddel, werd in 2017 ‘ontdekt’ als zelfdodingsmiddel door Coöperatie Laatste Wil (CLW), de organisatie die al jaren strijdt voor het beschikbaar stellen van een manier om het leven zonder tussenkomst van een arts op een humane wijze te kunnen beëindigen. Het poeder is goedkoop, dodelijk en makkelijk te bewaren, en er bestaat geen tegengif. Maar verstrekking aan anderen kan – na overlijden van de ontvanger – worden gezien als hulp bij zelfdoding, een delict waarop 3 jaar celstraf staat.
Maud Effting is algemeen verslaggever van de Volkskrant. Met twee collega’s deed ze onderzoek naar de misstanden op de werkvloer bij de tv-programma’s De Wereld Draait Door en NOS Sport.
Omdat het middel alleen in grote hoeveelheden te koop was, wilde CLW het via inkoopgroepen en kluisjes gaan verspreiden onder hun leden, maar daar stak justitie een stokje voor. In de jaren daarna werd het zelfdodingspoeder alsnog via ondergrondse netwerken verspreid, geholpen door de opkomst van een generatie Nederlanders die gewend is om controle over hun leven te houden. Op ‘huiskamerbijeenkomsten’ werd voorlichting gegeven. Volgens CLW hebben duizenden Nederlanders de pillen inmiddels in hun nachtkastje en geeft het mensen ‘rust’ om te weten dat ze die achter de hand hebben.
Op een eerdere zitting stelde de Eindhovenaar S., die aan autisme lijdt en in een begeleidwonenproject woont, dat hij uit de pillen uit ideële motieven heeft verstrekt. Hij vindt dat ‘iedereen zelf mag beslissen wat hij met zijn lichaam doet’. Zijn advocaat Tom Gijsberts: ‘Hij handelde voor honderd procent uit overtuiging.’
Bij het verkopen van het zelfdodingsmiddel ging S. in ieder geval niet bepaald geheimzinnig te werk: hij communiceerde met kopers via mails of Telegramgroepen en liet ze gewoon betalen via een van zijn bankrekeningen. Volgens justitie verkocht hij Middel X aan iedereen die het wilde hebben, stelde hij geen vragen en stuurde hij het vaak gewoon met de post op. Ook zou hij pakketjes met antibraakmiddel hebben verstuurd.
Middel X kwam de afgelopen jaren meermaals in opspraak. Zo werd het ingenomen door een jonge vrouw van 28 die meteen daarna spijt kreeg en 112 belde. Ze overleed daarna alsnog. Haar nabestaanden stellen dat ze in een opwelling handelde en vinden het onaanvaardbaar dat het middel wordt verkocht aan jonge, instabiele mensen met psychische problemen. Ook is het de vraag of het overlijden met dit middel wel altijd ‘humaan’ verloopt. De Volkskrant sprak met ooggetuigen van zes sterfgevallen, en hun beschrijvingen waren wisselend: de een beschreef de dood als rustig, terwijl de ander stuiptrekkingen, krampen en paniek zag.
Justitie zette de afgelopen jaren hard in op de kwestie. Het Openbaar Ministerie begon zeker vier verschillende onderzoeken en bestempelde inmiddels minstens tien mensen als verdachten. Onder hen zijn meerdere zeventigers, onder wie voormalig CLW-voorzitter Jos van Wijk. Hij wordt beschuldigd van deelname aan een criminele organisatie, maar na bijna twee jaar onderzoek weet hij nog altijd niet of hij ook zal worden vervolgd. Zelf zegt Van Wijk dat hij nooit pillen heeft verstrekt en dat CLW binnen de kaders van de wet wilde opereren.
‘Justitie is juridisch op een zeer slap koord aan het balanceren’, zegt Van Wijks advocaat Tim Vis. ‘Het is de vraag of dat standhoudt. Ik houd zeer sterk rekening met de mogelijkheid dat het niet tot vervolging komt.’ Ook van psycholoog Wim van Dijk, die in de Volkskrant verklaarde aan meer dan honderd mensen Middel X te hebben verstrekt, is nog niet duidelijk of hij zal worden vervolgd.
Voormalig voorzitter Van Wijk beschouwt de zaak tegen Alex S. als een ‘theocratisch proces’, zegt hij. OM-topman Rinus Otte is volgens hem bezig met ‘zijn eigen gereformeerde liefhebberij’.
Een vraag in de zaak tegen S. zal zijn of alle sterfgevallen met zekerheid aan hem te koppelen zullen zijn. Zo werd tijdens een pro forma-zitting duidelijk dat er bij meerdere overledenen geen bloed of urine was afgenomen.
CLW heeft inmiddels alle huiskamerbijeenkomsten stilgelegd. Ook werd een aantal leden geroyeerd. Het is niet duidelijk of Middel X nog ergens te verkrijgen is.
Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij 113 Zelfmoordpreventie. Bel 0800-0113 of 113 voor een gesprek. U kunt ook chatten op www.113.nl.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden