‘Poetsen zonder tandpasta werkt net zo goed als poetsen met’, kopten nieuwswebsites een paar jaar geleden. Het was een verkeerde interpretatie van de resultaten van zijn onderzoek naar de werking van tandpasta, herinnert tandarts en klinisch epidemioloog Cees Valkenburg zich. ‘Kijk je na één keer poetsen naar de hoeveelheid tandplak, dan maakt het niet uit of iemand tandpasta heeft gebruikt of niet. De tanden zijn even schoon. Poets je langer zonder tandpasta, dan is er wél een verschil. Bovendien verkleuren tanden en klagen mensen over een minder fris gevoel in hun mond.’
‘Vergelijk het met de aanslag in een theepot’, vult Cor van Loveren aan. Hij is hoogleraar tandheelkunde aan het Acta, het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam. ‘Om die goed te reinigen heb je toch echt een middeltje nodig.’
Het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is tweemaal daags te poetsen met fluoridehoudende tandpasta. ‘Gaatjes ontstaan door een chemische reactie in de mond. Eet of drink je iets, dan zetten de bacteriën in je mond de suikers om in zuur en dat kan de tand aantasten’, zegt Van Loveren. ‘Het tandmateriaal bestaat uit calciumfosfaat, een soort kristal, en als daar fluoride bijkomt, wordt het minder oplosbaar.’ Pas in de jaren zeventig van de vorige eeuw voegden fabrikanten massaal fluoride toe aan tandpasta. Sindsdien is de gebitsgezondheid enorm verbeterd.
Hoewel het resultaat vaak niet zo spectaculair is als mensen hopen, blijkt uit onderzoek dat er een verschil in kleur is na zes weken gebruik van whitening tandpasta. Je moet als consument dus een beetje geduld hebben.
Anders dan men misschien geneigd is te denken, is er geen sprake van bleken. ‘In de tube zitten microdeeltjes, ook wel polijststoffen genoemd, die de gelige aanslag van voedingsmiddelen verwijdert’, zegt Cor van Loveren. In sommige whitening tandpasta zit blue covarine. Dit zijn blauwe korrels, die ook in waspoeder zitten, die een blauwig laagje over je tanden leggen waardoor ze witter lijken.
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
In peutertandpasta zit minder fluoride, namelijk gemiddeld 500 deeltjes fluoride per miljoen deeltjes tandpasta (ppm). In volwassenentandpasta is dat tussen de 1.000 en 1.500 ppm. Per poetsbeurt krijgt een kind maar heel weinig fluoride binnen. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, NVIC, in Utrecht hanteert de volgende regel: bij gebruik van 5 milligram fluoride per kilogram lichaamsgewicht kan het tot vergiftiging leiden. ‘De symptomen zijn buikpijn en misselijkheid’, zegt Van Loveren. Een kind van 15 kilo moet dan 75 milligram binnenkrijgen, oftewel ongeveer één hele tube voor volwassenen. Van Loveren: ‘Zoals bij veel stoffen geldt: in grote hoeveelheden is het gevaarlijk.’
‘Een basistandpasta met fluoride kan iedereen maken. Een huismerk volstaat’, zegt Cor van Loveren. Als je een multifunctionele tandpasta koopt, bijvoorbeeld met whitening of extra beschermend effect, dan raadt hij een bekend merk aan. ‘Zo’n tandpasta is haute cuisine, die moet je door een echte chef-kok laten maken.’ Cees Valkenburg vult aan: ‘De grote merken hebben hun eigen laboratoria die grondig onderzoek doen.’
‘Het probleem met veel biologische en fluoridevrije tandpasta is dat er een hoop ingrediënten in zitten die helemaal niets doen’, zegt Cees Valkenburg. Ook over de zwarte houtskooltandpasta, vaak gepromoot door influencers op sociale media, is hij niet te spreken. De actieve koolstof zou tanden witter maken en de hardheid van het glazuur vergroten, maar hiervoor ontbreekt elk wetenschappelijk bewijs. Volgens de tandarts denken mensen vaak dat de werking van tandpasta, net als bij medicijnen, uitgebreid klinisch wordt onderzocht. ‘Dat is niet altijd het geval.’ Wat betreft wetgeving valt tandpasta, omdat je het uitspuugt, onder de ‘leave off’-cosmetica, net als shampoo, die je uitspoelt. Hiervoor gelden minder strenge regels dan bij ‘leave on’-cosmetica, zoals crèmes.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden