Afgelopen week kondigde Lance Armstrong, wereldkampioen foetelen op de fiets en wodka-ondernemer, zijn nieuwe podcastserie aan, waarin hij dé vraag gaat aankaarten die niemand aandurft: is het eerlijk als trans vrouwen sporten in de vrouwencategorie? Was het echt zover gekomen, vroeg hij, ‘dat het ieders grootste angst is ontslagen, beschimpt of gecanceld te worden?’ En ‘kon er een wereld zijn waarin we de transgender gemeenschap kunnen steunen en nieuwsgierig kunnen zijn naar de eerlijkheid van trans atleten in de sport, zonder transfoob genoemd te worden (...)’?
Nou, Lance, die wereld is er, en dat is deze wereld, waarin we nu leven: het gaat in de media al een paar jaar over dit ‘onbespreekbare’ onderwerp. Vraag is of dat hoeft, want sportbonden, artsen en genetici buigen zich al langer, sinds ver voor de ophef over werkelijk alles wat met trans mensen te maken heeft, over regels voor een zo inclusief mogelijke en eerlijke competitie.
Over de auteur
Emma Curvers is mediaverslaggever en columnist van de Volkskrant.
Armstrong verraadt een boel door te doen alsof hij als eerste het doornige woud in durft, en door Caitlyn Jenner te interviewen, de Amerikaanse oerconservatieve trans vrouw en Trumpjubelaar die pleit voor een verbod op trans vrouwen in de sport. Tegenstanders als zij doen het graag voorkomen als of-of: óf we laten alles los zoals die progressievelingen willen, en dan kan Rico Verhoeven morgen nog besluiten dat hij een vrouw is en weerloze vrouwen tot moes gaan meppen, óf we kiezen voor een verbod.
Volgens de artsen die er wat van afweten, ligt het zo eenvoudig niet. Is het oneerlijk als een trans vrouw sport bij de vrouwen? Kan zijn, ja: mannenlichamen hebben over het algemeen meer spierkracht, lopen harder en hebben meer longinhoud. Maar of een trans vrouw in een specifieke sport disproportioneel voordeel heeft, hangt vooral af van de vraag of zij de puberteit doormaakte als jongen en hoe lang ze al hormoonbehandelingen krijgt. Over een trans vrouw en zwemmer van 1,97 meter die puberde als jongen, kunnen we het eens zijn; disproportioneel voordeel. Maar bij kunstschaatsen? Ritmische gymnastiek met van die geinige lintjes? Darten? Curling?
Uitsluiting van trans vrouwen treft ook trans vrouwen die puberteitsremmers en hormoontherapie kregen en dus geen fysiek voordeel hebben: oneerlijk dus. Ingewikkeld, en daarom is het beleid aan bonden. De Olympische Spelen staan de deelname van trans vrouwen sinds 2003 toe. Interessant, hoeveel medailles hebben trans vrouwen daar dan gewonnen? Eén.
De trans vrouwen doen er wel verrekte lang over de sport te domineren, zeg. Zal ermee te maken hebben dat zij een minuscule minderheid vormen, al helemaal in de topsport. Misschien dat anti-transactivisten daarom eindeloos blijven refereren aan de Amerikaanse zwemster Lia Thomas, die in een universiteitscompetitie één keer kampioen werd en die al meer dan een jaar is gestopt. Steeds meer internationale bonden (zwemmen, rugby, atletiek) sluiten trans vrouwen overigens inmiddels uit.
Toch gebruiken anti-transactivisten ‘zorgen om vrouwen’ en het schrikbeeld van die drieste trans vrouwen die de vrouwensport zouden willen wegvagen, als stok om trans mensen mee te slaan. Zo schermt Stichting Voorzij voortdurend met zorgen ‘om de rechten van vrouwen en meisjes’ om anti-transgenderpunten te scoren.
Veelzeggend is dat je deze gelegenheidsfeministen nou nooit hoort over de échte, zichtbare ongelijkheid voor vrouwen binnen de sport. Hoorden we hen toen de Ajax-vrouwen een huldiging op het Leidseplein werd ontzegd omdat de Ajax-mannen zich toen echt nog een beetje te sip voelden omdat zij niet zo goed hadden gesport? Of over het onderzoek van Women Inc. dat deze week verscheen, waaruit bleek dat berichtgeving over vrouwenvoetbal nog lang niet serieus genomen wordt? Of over het feit dat wereldwijd überhaupt maar 4 procent van de sportjournalistiek over vrouwelijke topsporters gaat? Nee. Natuurlijk mogen we het hebben over eerlijke sport – maar dan ook graag een eerlijk gesprek.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden