Bij McDonald's kunnen klanten nu 25 eurocent betalen voor een wegwerpbeker. Maar met herbruikbare bekers hoef je niet aan te komen zetten bij de fastfoodketen. Om die te maken is meer plastic nodig dan voor de wegwerpbekers, zei McDonald's vorige week tegen NU.nl "Bovendien moeten die afgewassen worden, wat water en energie kost."
Een woordvoerder legt desgevraagd uit dat McDonald's meer heil ziet in verbeterde recycling van wegwerpbekers. "Zeker ook omdat we zien dat in Duitsland 70 procent van de statiegeldbekers niet terugkomt. Dus we denken niet dat dit de oplossing is."
Experts zijn kritisch over die houding. "Als je een hergebruiksysteem goed inricht, kan dat wel degelijk een verschil maken", zegt verpakkingsdeskundige Marcel Keuenhof van het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken. Dat kan volgens hem wel even duren, omdat we zo zijn gewend aan wegwerpproducten. "Daar zijn we ons systeem al decennialang op aan het inrichten."
Het klopt dat er meer plastic nodig is voor een herbruikbare beker, en dat er energie nodig is om hem af te wassen. Maar als de beker vaak genoeg wordt hergebruikt, is hij toch echt beter voor het klimaat. De wegwerpbeker belandt meestal in de verbrandingsoven, waar CO2 vrijkomt. Zelfs als hij wordt gerecycled, kost dat óók veel energie.
Afhankelijk van de gebruikte materialen moet een herbruikbare beker vijf tot enkele tientallen keren worden hergebruikt om klimaatvriendelijker te zijn, blijkt uit onderzoeken. Belangrijk is dus dat klanten worden gestimuleerd om eigen bekers vaak te gebruiken en om statiegeldbekers ook echt terug te brengen.
Het glazen bierflesje bewijst dat hergebruik wél kan. "Wij weten in Nederland al tientallen jaren niet anders dan dat je die terugbrengt", zegt Keuenhof. Volgens Milieu Centraal wordt 99 procent van de bierflesjes ingeleverd en kunnen ze veertig keer worden hervuld. Dat levert een forse CO2-besparing op.
Het is niet erg dat de maatregelen tegen wegwerpplastic nu discussie opleveren bij burgers en bedrijven, vindt gedragswetenschapper Reint Jan Renes van de Hogeschool van Amsterdam. "Het zet iedereen in actie, maar het zet je ook aan het denken. Het is in één keer minder vanzelfsprekend dat we dingen weggooien. Juist dat is een volgende stap in de transitie."
Renes verwijst naar het verbod op gratis plastic tassen, dat in 2016 werd ingevoerd. Daar was veel discussie over, en werd bijvoorbeeld door de VVD "overbodig en betuttelend" genoemd. "Maar zodra zo'n regel is geïmplementeerd, gaat iedereen zich er toch naar voegen", zegt de gedragswetenschapper. "Nu nemen de meeste mensen een tas mee naar de winkel, dat is onderdeel van het systeem geworden."
Al twee jaar nadat de maatregel werd ingevoerd, gaven winkels 80 procent minder tasjes aan klanten. Er kwamen 60 procent minder plastic tassen in het zwerfafval terecht, bleek uit onderzoek.
Keuenhof zegt de weerstand van ondernemers en burgers wel te begrijpen. Voor sommige horeca zijn flinke aanpassingen nodig om herbruikbare bekers en bakjes schoon te maken, of te laten schoonmaken. Voor de consument kan statiegeld een extra kostenpost zijn, of minder handig. "Als je naar huis gaat en je neemt een milkshakebeker mee, dan heb je hem in je auto. Wanneer lever je die dan weer in?"
Toch is het ook volgens de verpakkingsdeskundige een kwestie van wennen voordat we dat normaal gaan vinden. "Vroeger zat iedereen nog te roken op feestjes in huis, nu gaat iedereen automatisch naar buiten. Over tien jaar zullen kinderen het ook raar vinden als je een beker zomaar weggooit."
Dankzij verschillende regels verdwijnen op steeds meer plekken wegwerpplastics, of moeten we ervoor gaan betalen.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl economisch