Gejuich klinkt bij de ingang van het Oosterpark. Daar komt koning Willem-Alexander, samen met koningin Máxima. De nationale herdenking van het Nederlands slavernijverleden gaat beginnen. Het openingswoord is van presentator Natasja Gibbs. Voordat de koning zijn toespraak begint, klinkt er eerst muziek van Izaline Calister.
Charlotte Huisman
Rudson Kwidama (59) is naar het Museumplein gekomen omdat deze dag ‘heel veel’ voor hem betekent. Zijn grootouders op Curaçao werkten als slaaf op de plantages, ontdekte hij toen hij zijn stamboom had uitgezocht. Hij hoopt dat koning Willem-Alexander excuses aan zal bieden en is benieuwd hoe de samenleving daarop zal reageren. ‘Ik ben niet boos op de Nederlanders. Ik hoop dat mensen uit Afrika en Europa in vrede naast elkaar kunnen leven, zonder discriminatie.’
Voor Kylie Martin (47) zou Ketikoti dezelfde status mogen hebben als Bevrijdingsdag. ‘Een Bevrijdingsfeest en vrije dag voor heel Nederland.’ Martin kwam 22 jaar geleden in Amsterdam wonen. ‘Toen wist niemand wat Ketikoti was. Moest ik uitleggen waarom ik een dag vrij wilde.’ Het besef heeft over deze dag heeft ze zien veranderen. Martin werkt bij een marketingbedrijf. ‘Zelfs de expats bij het bedrijf kennen inmiddels de betekenis van deze dag.’ Ze heeft haar kinderen meegenomen om hen het belang mee te geven. ‘Het is een moment om terug te kijken. Om stil te staan. Te onthouden wat er is gebeurd. Niet alleen voor de nazaten van de tot slaaf gemaakten maar voor alle Nederlanders.’
Huib Modderkolk
In de discussie over het slavernijverleden wil koning Willem-Alexander ook de mensen betrekken die excuses nog steeds niet nodig vinden. ‘Onderdeel van mijn rol is ook juist die groep mee te nemen in het verhaal van heling en verzoening van de komende jaren’, zei Willem-Alexander.
Het koningspaar zei in ‘verzoeningsgesprekken’ (met maatschappelijke organisaties en wetenschappers) getroffen te zijn door het feit dat gebeurtenissen van generaties terug vaak nog diep ‘in de haarvaten’ van mensen zitten. Máxima: ‘We moeten ons goed realiseren dat het nog steeds zo veel pijn doet.’ Willem-Alexander: ‘Die pijn komt iedere keer als mensen in de huidige maatschappij tegen racisme en discriminatie aanlopen weer aan het licht, als een bevestiging dat oude posities niet zijn losgelaten.’
De grote vraag is: zal Willem-Alexander excuses maken? En hoe zal hij spreken over het verleden van zijn eigen familie? De nationale herdenking van de slavernij begint om 14.00 in het Oosterpark en is rechtstreeks te volgen via NPO 1 en Radio 1.
Lees hier de vooruitblik van verslaggever Remco Meijer.
De provincie Zeeland en de gemeente Middelburg hebben zaterdag op Ketikoti, zoals reeds aangekondigd, excuses gemaakt voor de rol van beide instanties in het slavernijverleden. Namens de provincie sprak Han Polman, de commissaris van de Koning, de excuses uit. Burgemeester Harald Bergmann deed dat namens Middelburg.
De burgemeester van Middelburg zei dat ‘de stad en inwoners’ financieel hebben geprofiteerd van ‘de handel in mensen’. ‘Het stadsbestuur heeft destijds direct én indirect een belangrijke rol gespeeld bij deze mensonterende praktijken. Dit heeft geleid tot heel veel verdriet en aanzienlijk menselijk leed, dat tot in de huidige generaties doorwerkt. Namens het college van Middelburg bied ik daarvoor mijn oprechte excuses aan.’
Later vandaag maakt in Vlissingen burgemeester Bas van den Tillaar namens die gemeente ook excuses. Van den Tillaar was 's ochtends aanwezig bij de Ketikoti-viering in Middelburg, maar hij wil de excuses voor het slavernijverleden in eigen stad uitspreken.
Middelburg en Vlissingen speelden vanaf de zeventiende eeuw een belangrijke rol in de transatlantische slavenhandel. Vanuit die steden vertrokken honderden schepen naar Afrika om tot slaafgemaakten aan te schaffen en aan de andere kant van de Atlantische Oceaan in de Nederlandse koloniën als handelswaar te verkopen en op plantages slavenarbeid te laten verrichten.
Abel Bormans
Het is iets voor elven als Mitchell Esajas, mede-oprichter van The Black Archives, een groot protestdoek uitvouwt: ‘We have a right to reparations for 300 years of colonialism’. Het is eindelijk droog. Bigi Spikri, het lopen richting het Oosterpark, begint.
Een groep van twintig mensen draagt buttons met ‘1873’ erop. 1873 is het jaar van de daadwerkelijke afschaffing, wil Brian Krebbers benadrukken. ‘Mijn overgrootouders zijn in die tussenperiode (1863-1873, red.) geboren.’ Bionda uit Almere kijkt fier naar de button. ‘Het is zo belangrijk om dit te herdenken en niet te vergeten.’
Een 70-jarige vrouw van Surinaamse afkomst uit Nieuwegein, die niet met haar naam in de krant wil, loopt ook mee met de tocht. Er zijn veel meer mensen op Bigi Spikri afgekomen dan anders. Ze zegt: ‘Het is belangrijk dat de koning spreekt, maar dat we met zo veel zijn is nog belangrijker.’
Wendy Power, geboren en getogen in Amsterdam, is met haar 7-jarige zoontje gekomen. ‘Het gaat om de groeiende bewustwording rond dit onderwerp. Dat mijn zoon hierover leert op school. We gaan de goede kant op, maar er is nog een lange weg te gaan.’
Palmira Lieuw van vereniging Aaneen heeft kippenvel ‘om hierin mee te lopen. Het doet me echt wat. Dat de koning spreekt is belangrijk voor de erkenning van dit verleden. In deze geschiedenis kunnen we niet om de rol van het koningshuis heen. Het doet me echt goed om te zien hoeveel aandacht er nu voor is.’
Charlotte Huisman
Binnen een dag na plaatsing is het slavernijmonument in Vlissingen voorzien van racistische leuzen. Op de muur achter het monument werd met zwarte verf ‘2070: blanke minderheid’ geschreven, tonen beelden van Omroep Zeeland. Ook is er ‘media is de vijand’ geschreven en zijn er stickers op het monument geplakt.
Vrijdagochtend werd het slavernijmonument (het negende van Nederland) geplaatst. Nadat de gemeenteraad van Vlissingen in 2021 tegen de plaatsing van een monument stemde, besloot Angélique Duijndam van het Anti Discriminatie Bureau Zeeland het heft in eigen handen te nemen. ‘Ik vind oprecht dat Vlissingen met zijn grote rol in de slavenhandel een monument verdient, om mensen te voorzien van kennis’, zegt Duijndam.
De goudkleurige kom, gemaakt door kunstenaar Zeus Hoenderop, staat op een anderhalve meter hoge pilaar, met daaronder een scheepsketting. Het is niet duidelijk door wie de racistische leuzen zijn aangebracht. De politie zegt kennis te hebben genomen van de bekladdingen.
Abel Bormans
Lees ook de reportage van verslaggever Peter de Graaf: Vlissingen, ooit centrum van slavenhandel, worstelt met besmet verleden
Vanaf half 10 verzamelen zich onder de afdakjes rondom het Waterlooplein nazaten van tot slaafgemaakten – de meesten zijn gehuld in traditionele kledij – en andere geïnteresseerden voor de optocht naar het Oosterpark, de zogenaamde Bigi Spikri (‘grote spiegel’). Deze jaarlijkse feestelijke parade werd aanvankelijk alleen in Suriname gevierd, maar wordt sinds 2009 ook in Nederland voortgezet om de afschaffing van de slavernij te vieren. Ondanks de regen is de sfeer uitgelaten. Mensen omhelzen elkaar en maken groepsportretten.
‘Water is een zegen van God’, zegt presentator Milouska Meulens (50), die voor de gelegenheid een oranje-geel-roze jurk draagt, ontworpen door de Curaçaose kunstenaar David Paulus. Op haar hoofd prijkt een zogenoemde vrijheidshoofddoek van witte katoenstof. Het daarin verwerkte touw staat voor de ketens die zijn verbroken.
De 59-jarige Christa Esseboom uit Hoorn loopt voor de zevende keer mee. ‘Om mijn voorouders de slaafgemaakten in Suriname te eren’, zegt ze. ‘Als zij hadden opgegeven had ik hier niet gestaan.’
Martha Sabajo, 65 jaar uit Amsterdam-West, stamt af van de Arowakken, een inheems volk afkomstig uit het Caribische gebied. Ze draagt traditionele kledij met rood-gele pompons. ‘Wij krijgen onvoldoende aandacht voor onze geschiedenis als oorspronkelijke bewoners van Suriname’, vindt zij. Daarom lopen we met tientallen van ons mee. De koning moet ons noemen, anders is dit verhaal niet compleet.’ Ook haar kleinkinderen zijn mee. Zij slaan op een traditionele trommel met een buffelhuid. ‘Mooi wat mijn oma vertelt over onze afkomst’, zegt Jimi (8).
Ahro (14), met Surinaamse wortels en woonachtig in Almere, is met de hele familie gekomen. ‘Slavernij moeten we herdenken. Het is mooi om te zien dat mensen van alle kleuren dit herdenken.’ Zijn moeder, Angelique Vyent, knikt. ‘Wij zijn heel bewust gemaakt van ons verleden door onze ouders en grootouders en zetten nu onze kinderen in hun kracht. We hebben onze familielijn uitgezocht.’
Kinderdagverblijf Hestia is ook aanwezig met een groep, onder wie ook niet-nazaten van slaafgemaakten. Jillian Pieplenbosch (32) is met haar moeder de initiatiefnemer. Vorig jaar kregen medewerkers voor het eerst vrij tijdens Ketikoti. Nu zijn ze voor het tweede jaar met een grote groep, zo'n twintig mensen. ‘Het is een gedeeld verleden. We moeten daar met z'n allen bewust van zijn.’
Source: Volkskrant