Het is de tijd van schoolfeesten en examenfeestjes. Sinds mijn zoon op de middelbare school zit, hebben mijn vriend en ik discussies over hoe we om willen gaan met alcohol. Op dezelfde dag dat we een mail kregen over het schoolfeest van mijn zoon (‘uiteraard is alcohol niet toegestaan’), stuurde mijn vriend me een link naar de podcast Wat wil je drinken? met als gast kinderarts Nico van der Lely.
Er is best wat veranderd sinds wij in de jaren negentig pubers waren. Het is steeds duidelijker geworden hoe schadelijk alcohol is voor jonge hersenen die nog volop in ontwikkeling zijn. Daarom is sinds 2014 de minimumleeftijd waarop kinderen alcohol mogen kopen verhoogd van 16 naar 18 jaar. De overheid wil dat het aantal jongeren dat ooit alcohol heeft gedronken daalt van 45 procent naar 25 procent in 2040. Daarvoor zijn er allerlei maatregelen ingevoerd. Er mag bijvoorbeeld geen alcohol worden verkocht aan minderjarigen en je bent als volwassene strafbaar als je een minderjarige op een openbare plek alcohol geeft.
Maar thuis valt niet onder een openbare plek. Bij een peiling van eind 2021 had 39 procent van de ouders hun kinderen tussen de 12 en 17 thuis weleens een glaasje alcohol gegeven. Ik herinner me hoe ik als puber soms een klein glaasje port mocht, of een paar slokken wijn (en hoe ik op die avonden héél véél van mijn familie hield en zelfs de flauwe grapjes van mijn oom bijzonder grappig vond). Was het niet beter om onze kinderen ook thuis vast te laten wennen aan het gebruik van alcohol?
Na het beluisteren van de podcast met Nico van der Lely was het glashelder dat het antwoord ‘Nee’ is. Van der Lely somt de gevaren van alcoholgebruik bij jongeren op. De verhoogde kansen op hersenschade, verschillende soorten kanker, depressie, agressiviteit en seksueel geweld. En hij legt uit dat kinderen die van hun ouders voor hun 16de mogen drinken in hun latere leven veel meer kans hebben op alcoholisme.
Bij het idee van samen thuis drinken om te oefenen snuift Van der Lely verontwaardigd in de podcast: ‘Gebruik je ook vast poedersuiker om te oefenen voor cocaïne?’ Hij heeft ook goed nieuws: voor elk jaar dat een kind later begint met drinken heeft het minder kans om een probleemdrinker te worden. En kinderen die thuis niet mogen drinken, drinken buitenshuis ook minder. Nee zeggen helpt.
Van der Lely vertelt dat kinderen die met een alcoholcoma in zijn poli belanden vaak boos worden als ze zijn verhaal horen. Waarom wisten ze dit niet? Waarom wisten hun ouders dit niet? Ik schaamde me een beetje toen ik dit hoorde, want ik had dit ook niet zo scherp. Terwijl Van der Lely dit verhaal toch al heel wat jaren van de daken schreeuwt. Gelukkig had mijn vriend iets beter opgelet.
Over de auteur
Ionica Smeets is hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Leiden. Ze is wiskundige en schrijft sinds 2009 columns voor de Volkskrant.